बहुजन समाज पक्षाच्या (बसप) संस्थापक कांशीराम यांच्या महापरिनिर्वाण दिनानिमित्त पक्षाच्या प्रमुख मायावती यांनी त्यांना श्रद्धांजली अर्पण केली. यावेळी त्यांनी कांशीराम यांच्या सामाजिक आणि राजकीय योगदानाची आठवण करून दिली. दलित, आदिवासी, मागासवर्गीय आणि समाजातील इतर वंचित घटकांना राजकीयदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी कांशीराम यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचे मायावती यांनी सांगितले. त्यांच्या विचारांनी आणि चळवळीने बहुजन समाजाला मतदानाच्या अधिकाराचे महत्त्व ओळखण्यास तसेच सत्तेत सहभाग मिळवण्यासाठी प्रेरित केल्याचे त्यांनी नमूद केले.
मायावती यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्सवर पोस्ट शेअर करून कांशीराम यांना अभिवादन केले. सामाजिक विषमता आणि जातीय भेदभावाचा सामना करणाऱ्या लोकांना एकत्र आणण्यासाठी कांशीराम यांनी आपले आयुष्य समर्पित केले, असे त्यांनी म्हटले. वंचित समुदायांना राजकीय प्रतिनिधित्व मिळवून देण्यासोबतच त्यांच्यात आत्मसन्मान, स्वाभिमान आणि स्वतःच्या अधिकारांविषयी जागरूकता निर्माण करणे हा त्यांच्या प्रयत्नांचा उद्देश होता.
मायावती यांनी कांशीराम यांचा उल्लेख बहुजन समाजाचे मसीहा असा केला. समाजातील वंचित घटकांना सत्तेचे महत्त्व समजावून सांगून तिचा वापर करण्याचा मार्ग त्यांनी दाखवला, असे मायावती यांनी आपल्या संदेशात म्हटले. त्यांच्या मते, कांशीराम यांची चळवळ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या सामाजिक न्याय, समानता आणि आत्मसन्मानाच्या विचारांना पुढे नेण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरली.
दीर्घकाळ सामाजिक आणि आर्थिक विषमतेचा सामना करणाऱ्या घटकांना कांशीराम यांनी राजकीयदृष्ट्या संघटित केले. मतदानाचा अधिकार हे परिवर्तनाचे प्रभावी माध्यम असल्याचे सांगून त्यांनी वंचित समुदायांना लोकशाही व्यवस्थेतील आपला सहभाग वाढवण्यासाठी प्रेरित केले.
सामाजिक परिवर्तनासाठी राजकीय सत्तेत सहभाग आवश्यक असल्याचेही मायावती यांनी आपल्या संदेशात अधोरेखित केले. कांशीराम यांच्या प्रयत्नांमुळे बहुजन समाजाला आपली राजकीय ताकद ओळखण्याची आणि लोकशाही प्रक्रियेत सक्रिय भूमिका बजावण्याची संधी मिळाल्याचे त्यांनी नमूद केले.
कांशीराम यांच्या राजकीय चळवळीचा उल्लेख करताना मायावती यांनी उत्तर प्रदेशमधील आपल्या सरकारांचाही संदर्भ दिला. कांशीराम यांच्या मिशन आणि विचारसरणीमुळे बहुजन समाज पक्षाला राज्याच्या राजकारणात भक्कम आधार मिळाल्याचे त्यांनी सांगितले. याच राजकीय प्रवासात मायावती चार वेळा उत्तर प्रदेशच्या मुख्यमंत्री झाल्या.
भारतीय राजकारणात उत्तर प्रदेशला महत्त्वाचे स्थान आहे. या पार्श्वभूमीवर राज्यात बसपने सत्ता मिळवणे ही दलित राजकारण आणि सामाजिक प्रतिनिधित्वाच्या दृष्टीने महत्त्वाची घडामोड मानली जाते. बहुजन समाजाला संघटित करून त्याचे राजकीय शक्तीत रूपांतर करण्यासाठी कांशीराम यांनी दीर्घकाळ काम केले.
मायावती यांनी आपल्या संदेशात सांगितले की, त्यांच्या सरकारांच्या काळात सामाजिक परिवर्तन, जनकल्याण आणि विकासाशी संबंधित मुद्द्यांना प्राधान्य देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. त्यांनी कांशीराम यांच्या विचारांचा संबंध महात्मा ज्योतिबा फुले, नारायण गुरु, राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांसारख्या समाजसुधारकांच्या वारशाशीही जोडला.
मायावती यांनी सामाजिक समानता, आत्मसन्मान आणि आर्थिक मुक्तीचे महत्त्व अधोरेखित केले. प्रत्येक व्यक्तीला समान संधी आणि अधिकार मिळतील, असा समाज निर्माण करणे हे समाजसुधारकांच्या संघर्षाचे उद्दिष्ट होते, असे त्यांनी म्हटले.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी भारतीय संविधानाच्या निर्मितीत आणि सामाजिक समानतेच्या प्रस्थापनेसाठी महत्त्वाचे योगदान दिले. ज्योतिबा फुले यांनी जातीय भेदभाव आणि सामाजिक विषमतेविरोधात आवाज उठवला.
या विचारांपासून प्रेरणा घेऊन कांशीराम यांनी राजकीय संघटनेच्या माध्यमातून वंचित समुदायांचा सहभाग वाढवण्यासाठी काम केले. बसपच्या राजकारणात या समाजसुधारकांच्या विचारांचा उल्लेख आजही केला जातो. पक्ष आपल्या राजकीय आणि सामाजिक अभियानांमध्ये समानता, प्रतिनिधित्व आणि वंचित घटकांचे अधिकार हे प्रमुख मुद्दे मांडत आला आहे.
कांशीराम यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त बहुजन समाज पक्षाच्या वतीने विविध जिल्ह्यांमध्ये श्रद्धांजली कार्यक्रम आयोजित करण्यात आल्याची माहिती देण्यात आली. या कार्यक्रमांमध्ये पक्षाचे कार्यकर्ते आणि समर्थक यांनी कांशीराम यांच्या योगदानाचे स्मरण केले.
मायावती यांचाही कांशीराम यांच्या पुतळ्याला पुष्प अर्पण करून श्रद्धांजली वाहण्याच्या कार्यक्रमात सहभागी होण्याचा कार्यक्रम असल्याची माहिती देण्यात आली. अशा प्रसंगी बसपचे नेते आणि कार्यकर्ते कांशीराम यांचे विचार, सामाजिक चळवळ आणि राजकीय वारसा यांचे स्मरण करतात.
