नंदीग्राम विधानसभा पोटनिवडणुकीपूर्वी काँग्रेसचे उमेदवार मिलन प्रधान यांना 2007 मधील नंदीग्राम जमीन अधिग्रहण आंदोलनाशी संबंधित जुन्या प्रकरणात अटक करण्यात आली. ममता बॅनर्जी यांनी काँग्रेस उमेदवाराला पाठिंबा देण्याची घोषणा केल्यानंतर काही तासांत ही कारवाई झाली.
मिलन प्रधान यांना शुक्रवार, 18 सप्टेंबर रोजी अटक करण्यात आली. त्याच दिवशी पश्चिम बंगालच्या माजी मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी नंदीग्राम पोटनिवडणुकीत काँग्रेस उमेदवाराला पाठिंबा देण्याची घोषणा केली होती. त्यांच्या पक्षाच्या उमेदवार संचिता प्रधान डे यांनी निवडणुकीच्या रिंगणातून माघार घेतल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला.
कोलकाता येथील कालीघाटमधील निवासस्थानी झालेल्या पत्रकार परिषदेत ममता बॅनर्जी यांनी नंदीग्राममध्ये नवा उमेदवार न देण्याचे आणि काँग्रेस उमेदवाराला पाठिंबा देण्याचे सांगितले. त्यांनी हा निर्णय विरोधी INDIA आघाडीप्रती एकजुटीचा भाग असल्याचे सांगितले.
यानंतर काही तासांत पश्चिम बंगाल पोलिसांनी मिलन प्रधान यांना अटक केली. काँग्रेस नेत्यांनी अटकेच्या वेळेबाबत प्रश्न उपस्थित केले आहेत. उपलब्ध वृत्तांनुसार, ही अटक जुन्या प्रकरणाशी संबंधित आहे आणि पोलिसांनी ही कारवाई कायद्यानुसार केल्याचे सांगितले आहे.
काँग्रेसच्या वरिष्ठ नेत्यांच्या मते, मिलन प्रधान यांच्याविरोधात नंदीग्राम जमीन अधिग्रहण आंदोलनाशी संबंधित अनेक प्रकरणे दाखल आहेत. पक्षाच्या म्हणण्यानुसार, 2007 च्या आंदोलनाशी संबंधित डझनहून अधिक प्रकरणांमध्ये प्रधान यांचे नाव आले आहे.
काँग्रेस नेत्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पूर्व मेदिनीपूर जिल्ह्यातील चंडीपूर येथील एका हॉटेलमधून त्यांना ताब्यात घेण्यात आले. त्यांच्यासोबत काँग्रेस नेते सुभाषिष भट्टाचार्य यांच्या अटकेची माहितीही समोर आली आहे. पोलिसांना प्रधान यांना अटक करण्यापासून रोखण्याचा प्रयत्न भट्टाचार्य यांनी केल्याचा आरोप आहे.
काही वृत्तांमध्ये प्रधान यांच्या अटकेचा संबंध जुन्या हत्या प्रकरणाशीही जोडण्यात आला आहे. इंडिया टुडेने पोलिस सूत्रांच्या हवाल्याने दिलेल्या माहितीनुसार, 2007 शी संबंधित तीन हत्या प्रकरणांमध्ये त्यांच्याविरोधात कारवाई करण्यात आली. त्यामुळे प्रकरणाच्या कायदेशीर स्वरूपाबाबत वेगवेगळ्या वृत्तांमध्ये वेगवेगळे तपशील देण्यात आले आहेत.
काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खडगे यांनी प्रधान यांच्या अटकेवरून भाजपवर आरोप केले. त्यांनी या कारवाईला "मत चोरी" आणि "निवडणूक चोरी" असे संबोधले आणि विरोधी उमेदवाराला लक्ष्य करण्यासाठी यंत्रणांचा कथित गैरवापर केला जात असल्याचा आरोप केला.
खडगे यांनी सोशल मीडिया पोस्टमध्ये भाजप सरकार पश्चिम बंगालमध्ये लोकशाहीला नुकसान पोहोचवत असल्याचे म्हटले. काँग्रेस दबावाला बळी पडणार नाही आणि विरोधी पक्ष एकत्रितपणे राजकीय उत्तर देतील, असेही त्यांनी सांगितले.
काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनीही प्रधान यांच्या अटकेवर प्रतिक्रिया दिली. त्यांनी ही कारवाई "राजकीय सूड" असल्याचे म्हटले आणि भाजपचा निष्पक्ष निवडणुकीवर विश्वास नसल्याचा आरोप केला. काँग्रेस या कारवाईमुळे मागे हटणार नसल्याचे गांधी यांनी सांगितले.
काँग्रेसचे सरचिटणीस केसी वेणुगोपाल यांनीही अटकेवर प्रश्न उपस्थित केले. 19 वर्षे जुन्या प्रकरणाचा वापर करून निवडणूक उमेदवाराला अटक करणे ही लोकशाही प्रक्रियेत हस्तक्षेप असल्याचे त्यांनी म्हटले. हे सर्व काँग्रेस नेत्यांचे आरोप असून त्यांना स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेले तथ्य मानता येणार नाही.
भाजपने काँग्रेसचे राजकीय आरोप फेटाळले आहेत. उपलब्ध वृत्तांनुसार, जुन्या प्रकरणात पोलिसांनी कायदेशीर प्रक्रियेनुसार कारवाई केली असून अटकेचा निवडणुकीशी संबंध जोडणे योग्य नसल्याचे पक्षाचे म्हणणे आहे.
या प्रकरणात दोन वेगवेगळे राजकीय दावे समोर आले आहेत. काँग्रेसने अटकेच्या वेळेबाबत आणि निवडणुकीच्या संदर्भाबाबत प्रश्न उपस्थित केले आहेत, तर भाजपने ही कायदेशीर कारवाई असल्याचे म्हटले आहे.
ममता बॅनर्जी यांनीही मिलन प्रधान यांच्या अटकेच्या वेळेबाबत प्रश्न उपस्थित केला. काँग्रेस उमेदवाराला पाठिंबा देण्याची घोषणा केल्यानंतर काही वेळातच अटक झाल्याचे त्यांनी म्हटले.
जुने प्रकरण अचानक समोर आणण्यात आल्याचा आरोप बॅनर्जी यांनी केला. त्यांनी याचा संबंध राजकीय सूडाशी जोडत निवडणूक प्रक्रियेवर प्रश्न उपस्थित केले. हे आरोपही राजकीय दावे असून त्यांच्या समर्थनार्थ अद्याप कोणताही न्यायालयीन निष्कर्ष समोर आलेला नाही.
नंदीग्राम पोटनिवडणूक पश्चिम बंगालच्या राजकारणातील निवडणूक लढतीचा भाग आहे. पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री आणि भाजप नेते शुभेंदू अधिकारी यांनी 2026 च्या विधानसभा निवडणुकीत नंदीग्राम मतदारसंघातून विजय मिळवला होता. त्यानंतर त्यांनी नंदीग्रामची जागा सोडून भवानीपूर मतदारसंघ स्वतःकडे ठेवला. त्यामुळे नंदीग्राममध्ये पोटनिवडणुकीची स्थिती निर्माण झाली.
भाजपने नंदीग्राममधून हसीरानी रथ यांना उमेदवारी दिली आहे. त्या शुभेंदू अधिकारी यांचे दिवंगत सहकारी चंद्रनाथ रथ यांच्या आई आहेत. याशिवाय डावे आघाडी, इंडियन सेक्युलर फ्रंट आणि तृणमूल काँग्रेसच्या एका स्वतंत्र गटाकडूनही उमेदवार रिंगणात आहेत.
नंदीग्राम पोटनिवडणुकीत आणखी एक घडामोड शुक्रवारी झाली. ममता बॅनर्जी यांच्या गटाच्या उमेदवार संचिता प्रधान डे यांनी आपले नामांकन मागे घेतले. त्यानंतर ममता बॅनर्जी यांनी काँग्रेस उमेदवार मिलन प्रधान यांना पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतला.
ममता गटाच्या या निर्णयानंतर नंदीग्राममधील निवडणूक समीकरण बदलले आहे. पोटनिवडणूक 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी होणार आहे. नामांकन मागे घेण्याच्या अंतिम तारखेच्या एक दिवस आधी ही घडामोड झाली.
नंदीग्राम पोटनिवडणुकीपूर्वी तृणमूल काँग्रेसच्या दोन गटांमधील वादाचा परिणाम निवडणूक ओळखीवरही झाला आहे. निवडणूक आयोगाने दोन्ही गटांना वेगवेगळी नावे आणि निवडणूक चिन्हे दिली आहेत.
ममता बॅनर्जी यांच्या नेतृत्वाखालील गटाला 'ममता ऑल इंडिया तृणमूल काँग्रेस' हे नाव आणि 'फुटबॉल प्लेयर' हे निवडणूक चिन्ह देण्यात आले आहे. दुसऱ्या गटाला 'डेमोक्रॅटिक तृणमूल काँग्रेस' हे नाव आणि 'लिफाफा' हे निवडणूक चिन्ह देण्यात आले आहे.
ममता बॅनर्जी यांनी निवडणूक आयोगाच्या या निर्णयावर आक्षेप घेत तो राजकीयदृष्ट्या पक्षपाती असल्याचे म्हटले आहे. या आरोपांबाबत निवडणूक आयोगाची प्रक्रिया आणि संबंधित कायदेशीर आव्हानातून पुढील स्थिती स्पष्ट होईल.
मिलन प्रधान यांच्या अटकेनंतर नंदीग्राम पोटनिवडणुकीशी संबंधित कायदेशीर आणि राजकीय घडामोडी सुरू आहेत. काँग्रेसने अटकेला विरोध केला आहे, तर भाजपने ही कायद्यानुसार केलेली कारवाई असल्याचे म्हटले आहे.
या प्रकरणातील न्यायालयीन कार्यवाही, प्रधान यांचा जामीन आणि निवडणूक प्रक्रियेवरील परिणाम याबाबत पुढील घडामोडी महत्त्वाच्या ठरतील. नंदीग्राम पोटनिवडणुकीसाठी 6 ऑक्टोबर ही मतदानाची तारीख निश्चित असून उमेदवारांशी संबंधित घडामोडी निवडणूक प्रक्रियेचा भाग आहेत.
