माघ मेळ्यादरम्यान नियमांचे उल्लंघन झाल्याच्या आरोपांवरून प्रयागराज मेला प्राधिकरणाने स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद यांच्याशी संबंधित दोन शिविरांना नोटीस बजावली आहे. मौनी अमावस्या या संवेदनशील स्नान पर्वाच्या दिवशी वाहन प्रवेश आणि बॅरियर तोडल्याची घटना गंभीर मानण्यात आली आहे.
प्रयागराजमध्ये सुरू असलेल्या माघ मेळ्यात नियमभंगाच्या मुद्द्यावरून वाद तीव्र झाला आहे. मौनी अमावस्येला घडलेल्या घटनांनंतर मेला प्रशासनाने स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद यांच्याविरोधात कठोर भूमिका घेतली आहे. प्रयागराज मेला प्राधिकरणाने त्यांच्या दोन शिविरांना कारणे दाखवा नोटीस देत २४ तासांच्या आत स्पष्टीकरण सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत. समाधानकारक उत्तर न मिळाल्यास कायमस्वरूपी बंदीपर्यंतची कारवाई केली जाऊ शकते, असा इशाराही देण्यात आला आहे.
या प्रकरणामुळे माघ मेळ्याची सुरक्षा व्यवस्था आणि गर्दी व्यवस्थापनाबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
मेला प्राधिकरणाने ही नोटीस श्री शंकराचार्य आश्रम आणि बद्रीनाथ हिमालय सेवा शिविर यांच्या संचालकांना पाठवली आहे. ही दोन्ही शिविरे स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद यांच्याशी संबंधित असल्याचे प्रशासनाचे म्हणणे आहे. या शिविरांच्या हालचालींमुळे मेळा परिसरातील व्यवस्थेवर परिणाम झाला असून लाखो भाविकांच्या सुरक्षिततेला धोका निर्माण होऊ शकतो, असा आरोप नोटीसमध्ये करण्यात आला आहे.
माघ मेळ्यासारख्या विशाल आयोजनात नियमांचे पालन सर्वांसाठी बंधनकारक असल्याचे प्राधिकरणाने स्पष्ट केले आहे. कोणतीही व्यक्ती किंवा संस्था नियमांपेक्षा मोठी नाही, असेही नमूद करण्यात आले आहे.
प्राधिकरणानुसार १८ जानेवारी रोजी मौनी अमावस्येच्या दिवशी संगम स्नानासाठी मोठ्या प्रमाणावर भाविक उपस्थित होते. या दिवशी केवळ पादचारी वाहतुकीला परवानगी देण्याचे विशेष आदेश जारी करण्यात आले होते. कोणत्याही प्रकारच्या वाहन प्रवेशावर पूर्ण बंदी होती.
आरोपानुसार, याच कालावधीत स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद आणि त्यांच्या शिष्यांनी पालखी रथ यात्रेदरम्यान राखीव श्रेणी पीपा क्रमांक दोनवरील बॅरियर तोडला. त्यानंतर कोणतीही परवानगी न घेता वाहनांसह संगम अपर मार्गाने प्रवेश करण्यात आला.
मेला प्रशासनाने या घटनेला गंभीर उल्लंघन मानले आहे. मौनी अमावस्येला संगम परिसर अत्यंत संवेदनशील असतो आणि लाखो भाविक स्नानासाठी उपस्थित असतात. अशा परिस्थितीत थोडीशी निष्काळजीपणा झाल्यास चेंगराचेंगरीसारखी स्थिती उद्भवू शकते, असे प्रशासनाचे म्हणणे आहे.
नोटीसमध्ये नमूद करण्यात आले आहे की वाहन प्रवेशामुळे गोंधळ निर्माण झाला आणि गर्दी नियंत्रणात मोठ्या अडचणी आल्या. परिस्थिती बिघडली असती तर त्याचा फटका निरपराध भाविकांना बसू शकला असता.
नोटीसमध्ये सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशांचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. न्यायालयाने घातलेल्या निर्बंधांनंतरही स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद यांनी स्वतःला शंकराचार्य म्हणून संबोधत मेळा परिसरात फलक आणि होर्डिंग लावल्याचा आरोप प्राधिकरणाने केला आहे. सार्वजनिक ठिकाणी अशा प्रकारे पदवीचा वापर करणे नियमबाह्य असल्याचे प्रशासनाचे म्हणणे आहे.
मेला प्राधिकरणाने संबंधित संस्थांना २४ तासांच्या आत लेखी स्पष्टीकरण देण्याचे अंतिम आदेश दिले आहेत. उत्तर समाधानकारक नसल्यास शिविरांना देण्यात आलेल्या सुविधा आणि जमीन वाटप रद्द केले जाऊ शकते. भविष्यात माघ मेळा परिसरात प्रवेशावर कायमस्वरूपी बंदी घालण्याची कारवाईही केली जाऊ शकते.
मेला प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की माघ मेळा हा केवळ धार्मिक कार्यक्रम नसून एक मोठा सार्वजनिक उपक्रम आहे, ज्यामध्ये सुरक्षा आणि शिस्त सर्वोच्च आहेत. एका प्रकरणात सवलत दिल्यास इतरांनाही नियम मोडण्याचे धाडस होईल आणि त्यामुळे संपूर्ण व्यवस्था कोलमडू शकते, असा इशारा देण्यात आला आहे.
दरम्यान, स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद यांच्या बाजूने प्रतिक्रिया देताना त्यांचे मीडिया प्रभारी शैलेंद्र सरकार यांनी प्रशासनाच्या कारवाईवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यांनी सांगितले की ही कारवाई सूडभावनेतून करण्यात येत आहे. कोणतीही पूर्वसूचना न देता मागील तारखेने शिविराच्या मागील भिंतीवर नोटीस लावण्यात आल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे. कर्मचाऱ्यांकडून माहिती मिळाल्यानंतरच नोटीसची माहिती समजल्याचेही त्यांनी सांगितले. नोटीसला उत्तर तयार करण्यात येत असून ते लवकरच प्राधिकरणाकडे सादर केले जाईल, असेही त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
