बीजिंगमध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष Xi Jinping यांच्यात ग्रेट हॉल ऑफ द पीपल येथे शिखर बैठक झाली. चीनकडून औपचारिक गार्ड ऑफ ऑनर आणि स्वागत समारंभ आयोजित करण्यात आला.
बैठकीदरम्यान दोन्ही नेत्यांनी हस्तांदोलन करून चर्चेला सुरुवात केली आणि द्विपक्षीय संबंध पुढे नेण्यावर भर दिला.
बैठकीच्या प्रारंभी शी जिनपिंग यांनी संपूर्ण जग या बैठकीकडे लक्ष ठेवून असल्याचे सांगितले. त्यांनी सध्याची जागतिक परिस्थिती अस्थिर आणि वेगाने बदलणारी असल्याचे म्हटले.
जिनपिंग यांनी अमेरिका आणि चीनने संघर्षाऐवजी सहकार्याचा मार्ग स्वीकारण्याचे आवाहन केले. जगातील दोन सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थांनी “प्रतिस्पर्धी नव्हे तर भागीदार” म्हणून काम करावे, असे ते म्हणाले. जागतिक स्थैर्य टिकवून ठेवण्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी सहकार्य आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही बैठकीदरम्यान सकारात्मक भूमिका मांडली. त्यांनी शी जिनपिंग यांना आपला मित्र संबोधत त्यांच्यासोबत संबंध ठेवणे सन्मानाची बाब असल्याचे सांगितले.
ट्रम्प यांनी आगामी काळात अमेरिका आणि चीनमधील संबंध अधिक मजबूत होतील, असे म्हटले. व्यापार आणि जागतिक मुद्द्यांवर दोन्ही देश अधिक सहकार्याच्या दिशेने पुढे जाऊ शकतात, असे संकेत त्यांनी दिले.
या बैठकीसाठी ट्रम्प यांच्यासोबत अमेरिकेतील अनेक प्रमुख उद्योग नेतेही चीनमध्ये पोहोचले. त्यामध्ये Elon Musk, Tim Cook तसेच Boeing आणि इतर मोठ्या कंपन्यांचे वरिष्ठ अधिकारी सहभागी होते.
या उपस्थितीमुळे हा दौरा केवळ राजनैतिक नसून आर्थिक आणि व्यापारी दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा असल्याचे संकेत मिळाले.
बैठकीदरम्यान बोइंग विमान खरेदी कराराचीही चर्चा झाली. वृत्तांनुसार चीन अमेरिकन कंपनी बोइंगकडून सुमारे ९ लाख कोटी रुपयांची विमाने खरेदी करू शकतो.
हा करार झाल्यास तो जगातील सर्वात मोठ्या विमान व्यवहारांपैकी एक ठरू शकतो. यामुळे दोन्ही देशांतील व्यापारी संबंधांना नवी दिशा मिळण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
बैठकीत व्यापार आणि शुल्क वाद, सेमीकंडक्टर आणि तंत्रज्ञानावरील निर्बंध, कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रातील स्पर्धा, रेअर अर्थ मिनरल्स पुरवठा साखळी तसेच कृषी व्यापार आणि सोयाबीन निर्यात या मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली.
विशेषतः सेमीकंडक्टर आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात गेल्या काही वर्षांत अमेरिका आणि चीनमधील स्पर्धा वाढली आहे.
तैवानच्या मुद्द्यावरूनही दोन्ही देशांमध्ये दीर्घकाळ तणाव कायम आहे. चीन तैवानला आपला भाग मानतो, तर अमेरिका त्याला स्वतंत्र राजकीय घटक म्हणून समर्थन देते.
वृत्तांनुसार बैठकीत अमेरिकेकडून होणारी शस्त्रविक्री आणि प्रादेशिक सुरक्षा संतुलनाशी संबंधित मुद्द्यांवरही चर्चा होऊ शकते.
रेअर अर्थ मिनरल्सचा मुद्दाही चर्चेचा महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे. इलेक्ट्रिक वाहने, संरक्षण व्यवस्था आणि आधुनिक तंत्रज्ञानासाठी या खनिजांना महत्त्वाचे मानले जाते.
या क्षेत्रात चीन जगातील सर्वात मोठा पुरवठादार आहे, तर अमेरिका या क्षेत्रातील अवलंबित्व कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहे. त्यामुळे हा विषय दोन्ही देशांसाठी धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जात आहे.
ईराणकडून तेल खरेदीच्या मुद्द्यावरून बैठकीपूर्वीच अमेरिका आणि चीनमध्ये तणाव कायम होता. अमेरिकेने चीनवर निर्बंध असूनही ईराणकडून तेल खरेदी करून आर्थिक मदत केल्याचा आरोप केला आहे.
चीनने मात्र आपली ऊर्जा धोरणे राष्ट्रीय हितांवर आधारित असल्याचे सांगितले असून बाह्य दबावाखाली निर्णय घेत नसल्याचे म्हटले आहे.
अमेरिकेतील कृषी क्षेत्र, विशेषतः सोयाबीन उत्पादक शेतकरी, या बैठकीकडे लक्ष ठेवून आहेत. यापूर्वीच्या व्यापार तणावादरम्यान चीनने अमेरिकन सोयाबीन खरेदी कमी करून ब्राझीलमधून आयात वाढवली होती.
मात्र अलीकडच्या महिन्यांत खरेदी पुन्हा सुरू झाली आहे. चीनने कृषी उत्पादनांच्या खरेदीसंदर्भात दीर्घकालीन करार करावा, अशी अमेरिकन प्रशासनाची अपेक्षा आहे.
ट्रम्प यांच्या सन्मानार्थ चीनकडून स्टेट डिनर आयोजित करण्याची योजना या दौऱ्याचा भाग आहे. राजनैतिक तज्ज्ञांच्या मते अशा प्रकारचे कार्यक्रम दोन्ही देशांतील संबंधांमध्ये सहकार्याचे संकेत मानले जातात.
बीजिंग अशा कार्यक्रमांद्वारे द्विपक्षीय संबंधांना महत्त्व दिले जात असल्याचा धोरणात्मक संदेश देत असल्याचे तज्ज्ञांनी नमूद केले.
