अमेरिकेने भारतासाठी एका महत्त्वाच्या संरक्षण कराराला मंजुरी देत मोठ्या शस्त्रास्त्र पॅकेजला हिरवा कंदील दाखवला आहे. या करारानुसार भारताला आता 100 ‘जॅव्हेलिन’ रणगाडाविरोधी क्षेपणास्त्रे, 25 हलक्या कमांड लॉन्च युनिट्स आणि 216 ‘एक्सकॅलिबर’ प्रिसिजन आर्टिलरी राऊंड्स मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
भारत-अमेरिका संरक्षण करार: भारत आणि अमेरिकेदरम्यानचे संरक्षण सहकार्य एका नवीन स्तरावर पोहोचले आहे. अमेरिकेने भारताला अंदाजे 93 दशलक्ष डॉलर (सुमारे 775 कोटी रुपये) किमतीच्या प्रगत शस्त्रास्त्रांच्या विक्रीच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली आहे. या संरक्षण पॅकेजमध्ये 100 ‘जॅव्हेलिन’ रणगाडाविरोधी क्षेपणास्त्रे, 25 हलक्या कमांड लॉन्च युनिट्स आणि 216 ‘एक्सकॅलिबर’ प्रिसिजन-गाइडेड आर्टिलरी राऊंड्सचा समावेश आहे.
अमेरिकन प्रशासनाच्या मंजुरीनंतर आता हा प्रस्ताव अमेरिकन काँग्रेसकडे समीक्षेसाठी पाठवण्यात आला आहे. काँग्रेसची हरकत नसलेली मंजुरी या कराराला अंतिम रूप देईल आणि त्यानंतर भारताला लवकरच शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा सुरू होऊ शकतो.
भारताला काय मिळेल?
अमेरिकेकडून भारताला उपलब्ध करून देण्यात येणाऱ्या शस्त्रास्त्रांमध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश आहे—
- 100 FGM-148 जॅव्हेलिन रणगाडाविरोधी क्षेपणास्त्रे
- 25 हलक्या कमांड लॉन्च युनिट्स (CLU)
- 216 एक्सकॅलिबर प्रिसिजन आर्टिलरी राऊंड्स
- संचालन, प्रशिक्षण, देखभाल आणि सुरक्षा तपासणीशी संबंधित तांत्रिक आणि लॉजिस्टिक सपोर्ट
ही शस्त्रे केवळ भारतीय लष्कराची मारक क्षमता वाढवणार नाहीत, तर भविष्यातील सुरक्षा आव्हानांना सामोरे जाण्याच्या तयारीलाही बळकटी देतील.
अमेरिकेने काय म्हटले?
अमेरिकेच्या डिफेन्स सिक्युरिटी कोऑपरेशन एजन्सी (DSCA) ने या कराराला भारत-अमेरिका धोरणात्मक भागीदारी मजबूत करणारा असल्याचे म्हटले आहे. एजन्सीचे म्हणणे आहे की हा करार भारताच्या लष्करी क्षमतांमध्ये लक्षणीय वाढ करेल आणि देशाला—
- आपल्या सीमांचे संरक्षण मजबूत करण्यास,
- सध्याच्या आणि भविष्यातील धोक्यांना सामोरे जाण्यास,
तसेच प्रादेशिक स्थिरता राखण्यास सक्षम करेल. DSCA चे असेही म्हणणे आहे की भारत एक विश्वासार्ह भागीदार आहे आणि त्याला ही आधुनिक शस्त्रे वापरण्यात कोणतीही अडचण येणार नाही.
जॅव्हेलिन क्षेपणास्त्र इतके खास का आहे?
अमेरिकन एजन्सीने स्पष्ट केले आहे की हा करार दक्षिण आशियातील लष्करी संतुलन बदलणार नाही. अमेरिकेने असेही म्हटले आहे की या शस्त्रास्त्र विक्रीमध्ये सध्या कोणत्याही प्रकारच्या ऑफसेटची व्यवस्था नाही. जर भविष्यात ऑफसेट्स निश्चित झाले, तर ते भारत सरकार आणि शस्त्रास्त्र उत्पादन कंपन्यांमध्ये स्वतंत्रपणे ठरवले जातील. FGM-148 जॅव्हेलिन हे जगातील सर्वात प्रगत खांद्यावरून डागल्या जाणाऱ्या रणगाडाविरोधी क्षेपणास्त्रांपैकी एक मानले जाते. त्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- टॉप-अटॅक मोड: हे क्षेपणास्त्र रणगाड्याच्या वरच्या भागावर हल्ला करते—जिथे कवच सर्वात कमकुवत असते.
- सॉफ्ट लॉन्च सिस्टम: हे इमारती, बंकर्स किंवा बंद ठिकाणांहूनही सुरक्षितपणे डागले जाऊ शकते.
उच्च अचूकता: युक्रेन युद्धात या क्षेपणास्त्राने रशियन T-72 आणि T-90 रणगाडे नष्ट करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली, त्यानंतर त्याची मारक क्षमता जागतिक चर्चेत राहिली.एक्सकॅलिबर हे एक GPS-गाइडेड प्रिसिजन आर्टिलरी राऊंड आहे, जे तोफांमधून डागले जाते. ते आपल्या लक्ष्यावर अत्यंत अचूक हल्ला करते.
