અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જર્મનીના ચાન્સેલર ફ્રિડરિખ મર્ઝ સામે પોતાની ટીકા ચાલુ રાખી છે અને ઇરાન યુદ્ધને લઈને અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે વધતી ખાઈની વચ્ચે અમેરિકાએ પોતાના નાટો સહયોગી જર્મનીમાંથી આશરે 5,000 સૈનિકોને પાછા બોલાવવાનો નિર્ણય લીધો છે।
વોશિંગ્ટનમાં પેન્ટાગને શુક્રવારે આ જાહેરાત કરી હતી, જેનાથી ટ્રાન્સ-એટલાન્ટિક સંબંધોમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે, ખાસ કરીને તે સમયે જ્યારે નાટોની એકતા અંગે પ્રશ્નો ઉઠી રહ્યા છે। આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા અને યુરોપીય દેશો વચ્ચે ઇરાન સંબંધિત સંઘર્ષ અને કૂટનીતિક વ્યૂહરચનાઓ અંગે મતભેદ વધી રહ્યા છે। ટ્રમ્પ પ્રશાસન લાંબા સમયથી યુરોપીય સહયોગીઓ, ખાસ કરીને જર્મની, પર રક્ષા ખર્ચ વધારવા અને વૈશ્વિક સુરક્ષા મુદ્દાઓમાં વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા માટે દબાણ કરતું રહ્યું છે।
તાજેતરના દિવસોમાં ટ્રમ્પ અને મર્ઝ વચ્ચે તીવ્ર નિવેદનબાજી જોવા મળી છે। અહેવાલો અનુસાર, બંને નેતાઓ વચ્ચે ઇરાન સંબંધિત યુદ્ધ અને કૂટનીતિક પ્રયાસોને લઈને ગંભીર મતભેદ સામે આવ્યા છે। મર્ઝે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ઇરાન આ સંઘર્ષમાં અમેરિકા “અપમાનિત” કરી રહ્યું છે અને હાલની વાટાઘાટો અસરકારક નથી। તેના પ્રતિસાદમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે મર્ઝ “પરિસ્થિતિને સમજવામાં નિષ્ફળ” રહ્યા છે। ત્યારબાદ ટ્રમ્પે જર્મનીમાં તૈનાત અમેરિકન સૈનિકોની સંખ્યા ઘટાડવાની ચેતવણી આપી હતી, જેને હવે અમલમાં મુકવામાં આવી રહી છે।
જર્મનીમાં અમેરિકન સૈનિકોની તૈનાતી દાયકાઓથી યુરોપીય સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહી છે। આ સૈનિકો નાટોના સામૂહિક રક્ષણ માળખા હેઠળ વિવિધ સૈન્ય મથકોમાં તૈનાત છે। સૈનિકોની વાપસીથી જર્મની તેમજ સમગ્ર યુરોપની સુરક્ષા વ્યૂહરચનામાં અસર પડી શકે છે। નિષ્ણાતોના મત અનુસાર, આ પગલું અમેરિકા દ્વારા યુરોપ પર દબાણ વધારવાની વ્યૂહરચનાનો ભાગ હોઈ શકે છે, જેથી યુરોપીય દેશો પોતાની રક્ષણ જવાબદારીઓને વધુ ગંભીરતાથી લે। તેમ છતાં, આ પગલાથી નાટોના અંદર વિશ્વાસ અને સહકારની ભાવનામાં ઘટાડો થવાનો ભય પણ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે।
પરિસ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવે છે હોર્મુઝ જળમાર્ગનો સંકટ, જે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ છે। આ માર્ગ વિશ્વના લગભગ 20 ટકા કાચા તેલના પરિવહન માટે જવાબદાર છે। હાલમાં ઇરાન દ્વારા આ માર્ગ અવરોધિત કરવાના અને અમેરિકા દ્વારા ઇરાની જહાજો પર પ્રતિબંધ મુકવાના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પ્રભાવિત થઈ રહ્યું છે।
મર્ઝે આ મુદ્દે જણાવ્યું છે કે જર્મની પોતાના સહયોગી દેશો સાથે મળીને હોર્મુઝ જળમાર્ગને ફરી શરૂ કરવા માટે તૈયાર છે। તેમણે બહુપક્ષીય સહકાર પર ભાર મૂક્યો છે, જોકે ટ્રમ્પ પ્રશાસન સાથેના મતભેદ યથાવત રહ્યા છે।
