ઉત્તર પ્રદેશમાં ચાલુ તીવ્ર ગરમી અને લૂની પરિસ્થિતિએ સામાન્ય જનજીવનને અસર કરી છે. સવારે જ ગરમ પવનો શરૂ થઈ રહ્યા છે અને બપોર સુધી તાપમાનમાં વધારો થવાથી લોકો ઘરમાં રહેવા મજબૂર થઈ રહ્યા છે. હવામાન વિભાગે ચેતવણી આપી છે કે આગામી દિવસોમાં કેટલાક જિલ્લાઓમાં તાપમાન 49 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી શકે છે. વધતી ગરમીની અસર દૈનિક જીવન, આરોગ્ય, વીજ પુરવઠા અને પાણીની સપ્લાય પર પણ જોવા મળી રહી છે.
બાંદા સતત ત્રીજા દિવસે દેશનું સૌથી ગરમ શહેર તરીકે નોંધાયું છે, જ્યાં તાપમાન 47 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર પહોંચી ગયું છે. બપોર દરમિયાન રસ્તાઓ લગભગ ખાલી જોવા મળ્યા હતા. જરૂરી કામ માટે બહાર નીકળેલા લોકો માથા પર ગમછો, ટોપી અથવા ચહેરા પર કપડો બાંધીને જતા જોવા મળ્યા હતા. અનેક સ્થળોએ લોકો ઝાડની છાંયડી અથવા દુકાનોની બહાર મૂકાયેલા કૂલર પાસે ઊભા રહી ઠંડક મેળવવાનો પ્રયાસ કરતા જોવા મળ્યા.
ગરમીની અસર માનવો ઉપરાંત પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ પર પણ જોવા મળી રહી છે. અનેક સ્થળોએ વાંદરા, ગાયો અને કૂતરાઓ પાણીની શોધમાં ભટકતા જોવા મળ્યા. સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો વાયરલ થઈ રહ્યો છે, જેમાં એક કોબ્રા સાપ બરફની બોટલ સાથે લિપટાયેલો દેખાય છે. લોકો આ દૃશ્યને ગરમીની સ્થિતિનું ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે.
લખનૌમાં ગરમી સાથે વીજ સંકટે લોકોની મુશ્કેલીઓ વધારી છે. અનેક વિસ્તારોમાં કલાકો સુધી વીજ પુરવઠો ખોરવાતા લોકો રાત્રિ દરમિયાન મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. ગરમી અને ઉકળાટને કારણે કેટલાક લોકો ઘરની બહાર રસ્તાઓ અને ગલીઓમાં બેસવા મજબૂર બન્યા હતા. મોડી રાત્રે કેટલાક લોકોએ પાવર હાઉસ ખાતે વિરોધ નોંધાવ્યો, વીજ વિભાગ વિરુદ્ધ નારા લગાવ્યા અને અધિકારીઓ પર બેદરકારીના આરોપ લગાવ્યા. પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં લેવા માટે બે પોલીસ સ્ટેશનોની પોલીસને સ્થળ પર બોલાવવી પડી.
સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ વીજ કપાતને કારણે બાળકો અને વૃદ્ધોની તબિયત પર અસર પડી રહી છે. અનેક ઘરોમાં ઇન્વર્ટર કામ કરવાનું બંધ કરી ચૂક્યા છે અને પાણીની સપ્લાય પણ પ્રભાવિત થઈ રહી છે. લોકોનો આરોપ છે કે ફરિયાદ છતાં સમયસર ઉકેલ મળતો નથી.
આગ્રામાં તાપમાન 44.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચ્યું છે. ગરમીની અસર તાજમહલ ખાતે પણ જોવા મળી રહી છે, જ્યાં સામાન્ય દિવસોની સરખામણીએ પર્યટકોની સંખ્યા ઓછી નોંધાઈ છે. બપોર દરમિયાન તાજમહલ પરિસર લગભગ ખાલી જોવા મળ્યું હતું. ત્યાં આવેલા પર્યટકો માથું ઢાંકી અને પાણીની બોટલ સાથે ફરતા જોવા મળ્યા હતા.
કાનપુરમાં તાપમાન 44 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર પહોંચી ગયું છે. બપોર દરમિયાન રસ્તાઓ સૂમસામ રહ્યા હતા. કેટલાક વિસ્તારોમાં લોકો ગરમીથી બચવા માટે મેટ્રો સ્ટેશન અને મોલમાં બેસતા જોવા મળ્યા હતા. પ્રશાસને 31 મે સુધી આઠમા ધોરણ સુધીની શાળાઓ બંધ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે.
વારાણસી, પ્રયાગરાજ, ગોરખપુર અને ઝાંસી સહિતના અનેક શહેરોમાં તાપમાન સતત લગભગ 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસ આસપાસ નોંધાઈ રહ્યું છે. ગરમ પવનોને કારણે લોકો સવારે 10 વાગ્યા પછી બહાર નીકળવાનું ટાળી રહ્યા છે.
તીવ્ર ગરમીને ધ્યાનમાં રાખીને ઉત્તર પ્રદેશના 14 શહેરોમાં શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી છે. કેટલાક સ્થળોએ આઠમા ધોરણ સુધી અને કેટલાક સ્થળોએ 12મા ધોરણ સુધીના વર્ગો સ્થગિત કરવામાં આવ્યા છે. વાલીઓનું કહેવું છે કે આવી ગરમીમાં બાળકોને શાળાએ મોકલવું જોખમભર્યું છે. શાળાઓ બંધ રાખવાના નિર્ણયને કારણે માતા-પિતાએ રાહત વ્યક્ત કરી છે.
હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. ડિહાઇડ્રેશન, હીટ સ્ટ્રોક, તાવ અને ઊલટી-ઝાડાના દર્દીઓ મોટી સંખ્યામાં પહોંચી રહ્યા છે. ડૉક્ટરોના જણાવ્યા મુજબ શરીરમાં પાણીની ઉણપ ઝડપથી વધી રહી છે અને લોકોને સતત પાણી પીવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. બાળકો અને વૃદ્ધોને ખાસ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
હવામાન વિભાગે આગામી કેટલાક દિવસો સુધી હીટવેવ ચાલુ રહેવાની ચેતવણી આપી છે. વિભાગના જણાવ્યા મુજબ પશ્ચિમ અને બુંદેલખંડ વિસ્તારના જિલ્લાઓમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. અનેક જિલ્લાઓમાં રેડ અને ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
ગરમીની અસર વીજળી અને પાણીના વપરાશ પર પણ જોવા મળી રહી છે. અનેક શહેરોમાં વીજળીની માંગ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. ટ્રાન્સફોર્મર ઓવરલોડ થવાથી ખામી અને વીજ કપાતની ઘટનાઓ વધી રહી છે. પાણીની સપ્લાય પર પણ દબાણ વધ્યું છે અને કેટલાક વિસ્તારોમાં લોકો ટેન્કર અને હેન્ડપંપના સહારે પાણી મેળવી રહ્યા છે.
સોશિયલ મીડિયા પર લોકો ગરમી સંબંધિત તસવીરો અને વીડિયો શેર કરી રહ્યા છે. કેટલાક લોકો રસ્તાઓ પર ઇંડું ફ્રાય થવાનો દાવો કરી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક સ્થળોએ કારની સીટ અને બાઈકના હેન્ડલને સ્પર્શ કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. અનેક યુઝર્સે લખ્યું છે કે છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં આવી ગરમી જોવા મળી નથી.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ જલવાયુ પરિવર્તન અને સતત વધી રહેલા શહેરીકરણને કારણે તાપમાનમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે. ઝાડોની કપાત અને કંક્રીટના વધતા ઉપયોગને કારણે શહેરો વધુ ગરમ બન્યા છે. આવનારા વર્ષોમાં હીટવેવની ઘટનાઓ વધુ ગંભીર બની શકે છે.
હાલમાં સમગ્ર રાજ્ય વરસાદ અને મોનસૂનની રાહ જોઈ રહ્યું છે. હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ જૂનના બીજા સપ્તાહ બાદ પ્રી-મોનસૂન પ્રવૃત્તિઓ શરૂ થઈ શકે છે, પરંતુ તે પહેલાં લોકોને તીવ્ર ગરમી અને લૂનો સામનો કરવો પડશે. પ્રશાસન દ્વારા લોકોને બપોર દરમિયાન ઘરમાં રહેવા, પૂરતું પાણી પીવા અને સાવચેતી રાખવાની અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.
