पश्चिम बंगाल विधानसभेतील उपाध्यक्षपद सध्या रिक्त असून, या पदासाठी निवडणूक कधी होणार याबाबत अद्याप कोणतेही स्पष्ट वेळापत्रक समोर आलेले नाही. मे 2026 मध्ये सत्तांतरानंतर नव्या विधानसभेची स्थापना झाली असली, तरी उपाध्यक्षपदाची प्रक्रिया पुढे सरकलेली नाही.
पश्चिम बंगालमध्ये मे महिन्यात सत्तांतरानंतर भारतीय जनता पक्षाचे सरकार सत्तेवर आले आणि नवी विधानसभा अस्तित्वात आली. नव्या विधानसभेच्या स्थापनेनंतर विधानसभा अध्यक्षांची निवड झाली आणि सभागृहाचे कामकाज पुढे सुरू झाले. मात्र, उपाध्यक्षपदाबाबत अद्याप प्रक्रिया सुरू झालेली नाही.
अहवालानुसार, ऑगस्टमध्ये हे पद भरण्याबाबत हालचाली दिसून आल्या होत्या. मात्र, त्यानंतर निवडणूक प्रक्रिया पुढे सरकली नाही. विधानसभा सचिवालयाशी संबंधित सूत्रांच्या माहितीनुसार, यावर्षी उपाध्यक्षपदाची निवडणूक होण्याची शक्यताही कमी असल्याचे दिसत आहे.
उपाध्यक्षपदासाठी ऑगस्टमध्ये पुरशुडा विधानसभा मतदारसंघातील भाजप आमदार विमान घोष यांचे नाव प्रमुखतेने समोर आले होते. पक्ष या पदासाठी त्यांच्या नावावर पुढे जाऊ शकतो, असे त्यावेळी मानले जात होते. विधानसभा सूत्रांच्या माहितीनुसार, अनुभवी आमदाराला ही जबाबदारी देण्याच्या दिशेने तयारीची चर्चा होती.
मात्र, त्यानंतर निवडणूक प्रक्रिया पुढे न गेल्याने उपाध्यक्षपदासाठी निवडणूक कधी होणार, हे अद्याप निश्चित झालेले नाही.
अहवालात विमान घोष यांच्या नावाला भाजपमधील एका गटाकडून आक्षेप असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे. मात्र, याबाबत भाजपकडून कोणतेही अधिकृत वक्तव्य करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे पक्ष पुढेही विमान घोष यांच्या नावाचा विचार करणार आहे की अन्य कोणत्या आमदाराला उमेदवारी देणार आहे, हे सध्या स्पष्ट झालेले नाही.
मागील विधानसभेत उपाध्यक्षपद तृणमूल काँग्रेसचे अशिस बॅनर्जी यांच्याकडे होते. 2021 मध्ये उपाध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यानंतर त्यांनी ही जबाबदारी सांभाळली होती.
2026 मध्ये विधानसभेचा कार्यकाळ संपल्यानंतर मागील विधानसभा आणि तिच्या पदाधिकाऱ्यांचा कार्यकाळही समाप्त झाला. नव्या विधानसभेच्या स्थापनेनंतर उपाध्यक्षपदासाठी नव्या निवडणुकीची आवश्यकता आहे. उपलब्ध विधानसभा नोंदीनुसार, 18व्या विधानसभेतील उपाध्यक्षपद सध्या निर्धारित झालेले नाही.
नव्या विधानसभेत भाजप आमदार रथींद्र बसू यांची विधानसभा अध्यक्षपदी बिनविरोध निवड झाली आहे. त्यांच्या निवडीनंतर विधानसभा कामकाजाशी संबंधित प्रमुख पदांपैकी उपाध्यक्षपद अद्याप रिक्त आहे.
उपाध्यक्ष अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत सभागृहाच्या कामकाजात महत्त्वाची जबाबदारी पार पाडू शकतात. विधानसभा संसदीय व्यवस्थेतील हे पद सभागृहाच्या कामकाजाशी संबंधित संवैधानिक चौकटीचा भाग आहे.
उपाध्यक्षपदाच्या निवडणुकीला झालेल्या विलंबाबाबत विविध राजकीय आणि प्रशासकीय चर्चा आहेत. मात्र, उपलब्ध माहितीनुसार निवडणूक पुढे ढकलण्याचे कोणतेही अधिकृत कारण समोर आलेले नाही.
विधानसभा सचिवालयाशी संबंधित सूत्रांच्या हवाल्याने दिलेल्या अहवालात यावर्षी निवडणूक होण्याची शक्यता कमी असल्याचे म्हटले आहे. त्यामुळे सध्या पद रिक्त ठेवून विधानसभेचे कामकाज सुरू राहण्याची स्थिती आहे.
ऑगस्टमध्ये विमान घोष यांचे नाव समोर आल्यानंतर सरकार आणि भाजप आमदार पक्ष उपाध्यक्षपदाच्या निवडणुकीच्या दिशेने पुढे जाऊ शकतो, असे मानले जात होते. मात्र, निवडणूक प्रक्रिया सुरू न झाल्याने त्यांच्या नावावर पुन्हा सहमती होईल की नाही, हा प्रश्न कायम आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, पक्षांतर्गत त्यांच्या नावाला आक्षेप असल्याचे सांगितले जाते. मात्र, भाजपने या माहितीला अधिकृत दुजोरा दिलेला नाही. त्यामुळे ही माहिती सध्या सूत्रांच्या माहितीनुसारच मानली जात आहे.
पश्चिम बंगालमधील उपाध्यक्षपदाच्या स्थितीची तुलना राष्ट्रीय पातळीवरील लोकसभा उपाध्यक्षपदाशीही केली जात आहे. जागरणच्या अहवालात लोकसभेतील उपाध्यक्षपदही दीर्घकाळ रिक्त राहिल्याचा उल्लेख आहे.
दोन्ही सभागृहांची रचना आणि निवडणुकीच्या परिस्थिती वेगवेगळ्या असल्या तरी उपाध्यक्षपदाच्या निवडणुकीला होणारा विलंब हा संसद आणि विधानसभांमध्ये वेळोवेळी चर्चेचा विषय राहिला आहे.
पश्चिम बंगाल विधानसभेत सरकारकडे बहुमत असून, इतर पदाधिकाऱ्यांच्या माध्यमातून सभागृहाचे कामकाज सुरू आहे. उपाध्यक्षपदाची निवडणूक कधी होणार, यासाठी अद्याप कोणताही स्पष्ट कार्यक्रम समोर आलेला नाही.
आगामी काळात भाजप आमदार पक्षाची बैठक किंवा विधानसभा सचिवालयाकडून प्रक्रिया सुरू झाल्यास या पदाबाबतची स्थिती स्पष्ट होऊ शकते. मात्र, भाजपकडून अधिकृत घोषणा होईपर्यंत कोणत्याही संभाव्य उमेदवाराचे नाव अंतिम मानता येणार नाही.
उपाध्यक्षपदासाठी निवडणूक पुढे नेण्यासाठी सरकार आणि विधानसभेच्या स्तरावर औपचारिक प्रक्रिया सुरू होणे आवश्यक आहे. उमेदवाराच्या नावावर सहमती, नामनिर्देशन आणि निवडणुकीशी संबंधित आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच नवा उपाध्यक्ष निवडला जाऊ शकतो. सध्या या टप्प्यांपैकी कोणतीही प्रक्रिया सुरू झाल्याची अधिकृत माहिती उपलब्ध नाही.
अशा परिस्थितीत, पश्चिम बंगालमध्ये नव्या सरकार आणि नव्या विधानसभेची संसदीय व्यवस्था आकार घेत असताना उपाध्यक्षपद अद्याप रिक्त आहे. ऑगस्टमध्ये विमान घोष यांचे नाव चर्चेत आले होते, मात्र त्यानंतर निवडणूक प्रक्रिया पुढे सरकली नाही. सूत्रांच्या माहितीनुसार यावर्षी निवडणूक होण्याची शक्यता कमी आहे. अंतिम निर्णय सरकार आणि विधानसभेच्या आगामी प्रक्रियेवर अवलंबून राहणार आहे.
