पश्चिम बंगालमधील नंदीग्राम आणि रेझीनगर विधानसभा मतदारसंघांमध्ये होणाऱ्या पोटनिवडणुकीसाठी निवडणूक आयोगाने सुरक्षा व्यवस्थेचा विस्तृत आराखडा तयार केला आहे. मतदानादरम्यान सुरक्षा व्यवस्था कायम ठेवण्यासाठी दोन्ही मतदारसंघांमध्ये एकूण 71 कंपनी केंद्रीय दल तैनात करण्यात येणार आहेत. पूर्व मेदिनीपूर जिल्ह्यातील नंदीग्राममध्ये 37 कंपनी, तर मुर्शिदाबाद जिल्ह्यातील रेझीनगरमध्ये 34 कंपनी केंद्रीय दल तैनात केले जातील. मतदान प्रक्रियेच्या देखरेखीसाठी दोन्ही मतदारसंघांतील सर्व मतदान केंद्रांवर 100 टक्के वेबकास्टिंगची व्यवस्था करण्यात येणार आहे.
नंदीग्राम आणि रेझीनगर विधानसभा मतदारसंघांतील पोटनिवडणुकीसाठी 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी मतदान होणार असून 9 ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी केली जाईल. निवडणूक आयोगाच्या तयारीत सुरक्षा दलांच्या तैनातीसोबत मतदान केंद्रांच्या तांत्रिक देखरेखीलाही महत्त्व देण्यात आले आहे.
नंदीग्राममध्ये 282, तर रेझीनगरमध्ये 315 मतदान केंद्रे आहेत. त्यामुळे दोन्ही मतदारसंघांतील एकूण 597 मतदान केंद्रांवर वेबकास्टिंगची व्यवस्था असेल. या माध्यमातून प्रत्येक मतदान केंद्रावरील प्रक्रियेवर देखरेख ठेवता येणार आहे.
निवडणूक आयोगाच्या तैनाती योजनेनुसार नंदीग्राममध्ये रेझीनगरच्या तुलनेत तीन कंपनी अधिक केंद्रीय दल तैनात केले जातील. नंदीग्राममध्ये 37 कंपनी आणि रेझीनगरमध्ये 34 कंपनी केंद्रीय दलांची तैनाती होणार आहे.
एका कंपनीमध्ये सामान्यतः सुमारे 100 अधिकारी आणि जवान असतात. त्यानुसार दोन्ही विधानसभा मतदारसंघांमध्ये मतदान प्रक्रियेदरम्यान मोठ्या संख्येने केंद्रीय सुरक्षा कर्मचारी उपस्थित राहतील. मात्र, कंपनीतील वास्तविक संख्या दल आणि तैनातीच्या स्वरूपानुसार बदलू शकते.
केंद्रीय दलांची तैनाती मतदान केंद्रे आणि आसपासच्या परिसरात सुरक्षा व्यवस्था राखण्यासाठी तसेच मतदारांना शांततापूर्ण वातावरणात मतदानाची संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी करण्यात येणार आहे.
पूर्व मेदिनीपूर जिल्ह्यातील नंदीग्राम विधानसभा मतदारसंघ 2026 च्या विधानसभा निवडणुकीत शुभेंदु अधिकारी यांनी नंदीग्रामसोबत भवानीपूर मतदारसंघातूनही निवडणूक लढवून दोन्ही जागा जिंकल्यामुळे चर्चेत होता. त्यानंतर त्यांनी भवानीपूरची जागा कायम ठेवत नंदीग्राम विधानसभा मतदारसंघाचा राजीनामा दिला. त्यामुळे नंदीग्रामची जागा रिक्त झाली आणि येथे पोटनिवडणूक होत आहे.
मुर्शिदाबाद जिल्ह्यातील रेझीनगर विधानसभा मतदारसंघही जागा सोडल्यानंतर रिक्त झाला. आम जनता उन्नयन पार्टीचे प्रमुख हुमायून कबीर यांनी 2026 च्या विधानसभा निवडणुकीत रेझीनगर आणि नाउदा या दोन्ही मतदारसंघांतून निवडणूक लढवली आणि दोन्ही ठिकाणी विजय मिळवला.
त्यानंतर त्यांनी नाउदा मतदारसंघ कायम ठेवत रेझीनगर विधानसभा मतदारसंघाचा राजीनामा दिला. त्यामुळे रेझीनगरमध्येही पोटनिवडणुकीची स्थिती निर्माण झाली. 6 ऑक्टोबर रोजी येथे मतदार नवीन आमदाराची निवड करतील.
दोन्ही मतदारसंघांतील मतदान प्रक्रियेच्या देखरेखीसाठी निवडणूक आयोगाने पर्यवेक्षकांची नियुक्ती केली आहे. रेझीनगरमध्ये पोलीस पर्यवेक्षकाची जबाबदारी हरि लाल चौहान यांच्याकडे, तर नंदीग्राममध्ये एमबी बोरलिंगैया यांच्याकडे देण्यात आली आहे.
सामान्य पर्यवेक्षक म्हणून नंदीग्राममध्ये संतोष दास आणि रेझीनगरमध्ये हर्षल पंचोली यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. निवडणूक प्रक्रियेवर देखरेख ठेवणे आणि संबंधित व्यवस्थांवर लक्ष ठेवणे ही पर्यवेक्षकांची जबाबदारी असेल.
दोन्ही मतदारसंघांतील 100 टक्के मतदान केंद्रांवर वेबकास्टिंग ही निवडणूक आयोगाच्या तांत्रिक देखरेख व्यवस्थेचा भाग असेल. नंदीग्राममधील 282 आणि रेझीनगरमधील 315 मतदान केंद्रे या व्यवस्थेत समाविष्ट करण्यात आली आहेत.
वेबकास्टिंगद्वारे मतदान केंद्रांवर सुरू असलेल्या प्रक्रियेवर देखरेख ठेवता येणार आहे. दोन्ही मतदारसंघांतील एकही मतदान केंद्र या देखरेख व्यवस्थेबाहेर राहणार नाही.
उपपोटनिवडणुकीच्या तारखांसोबत नामांकन आणि नामांकनपत्रांच्या छाननीचे वेळापत्रकही निश्चित करण्यात आले आहे. उपलब्ध निवडणूक कार्यक्रमानुसार 16 सप्टेंबरपर्यंत नामांकन दाखल करण्याची प्रक्रिया पूर्ण होणार आहे. 17 सप्टेंबर रोजी नामांकनपत्रांची छाननी केली जाईल, तर 19 सप्टेंबर ही नामांकन मागे घेण्याची अंतिम तारीख असेल.
यानंतर दोन्ही मतदारसंघांतील निवडणूक रिंगणातील उमेदवारांचे अंतिम चित्र स्पष्ट होईल. 6 ऑक्टोबर रोजी मतदान झाल्यानंतर 9 ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी करून निकाल जाहीर केले जातील.
नंदीग्राम आणि रेझीनगरमध्ये पोटनिवडणूक होत असताना दोन्ही मतदारसंघांमध्ये राजकीय पक्षांनी उमेदवार जाहीर करण्यास सुरुवात केली आहे. तृणमूल काँग्रेसने नंदीग्राममधून संचिता प्रधान आणि रेझीनगरमधून रबीउल आलम चौधरी यांना उमेदवारी दिली आहे. काँग्रेस आणि डाव्या आघाडीनेही आपले उमेदवार जाहीर केले आहेत.
दोन्ही मतदारसंघांमध्ये 71 कंपनी केंद्रीय दलांची तैनाती मतदान केंद्रांसह निवडणूक प्रक्रियेशी संबंधित संवेदनशील भागांमध्ये सुरक्षा व्यवस्था राखण्यासाठी केली जाणार आहे. स्थानिक प्रशासन आणि पोलीस यांच्यासोबत केंद्रीय दलांच्या समन्वयातून मतदान प्रक्रिया पार पाडली जाईल.
रेझीनगरमध्ये 315 मतदान केंद्रे असूनही तेथे 34 कंपनी केंद्रीय दल तैनात केले जातील. नंदीग्राममध्ये 282 मतदान केंद्रांसाठी 37 कंपनी केंद्रीय दलांची तैनाती होणार आहे. सुरक्षा व्यवस्था क्षेत्रनिहाय गरजा आणि प्रशासकीय आकलनाच्या आधारे निश्चित करण्यात आली आहे.
पोटनिवडणुकीचे निकाल 9 ऑक्टोबर रोजी जाहीर होतील. त्यावेळी दोन्ही रिक्त विधानसभा मतदारसंघांमध्ये मतदारांनी कोणत्या उमेदवाराची प्रतिनिधी म्हणून निवड केली हे स्पष्ट होईल.
सध्या निवडणूक आयोगाचा भर निर्धारित वेळापत्रकानुसार मतदान प्रक्रिया पार पाडणे, पुरेशी सुरक्षा उपलब्ध करून देणे आणि प्रत्येक मतदान केंद्राची देखरेख सुनिश्चित करण्यावर आहे. 71 कंपनी केंद्रीय दलांची तैनाती आणि 597 मतदान केंद्रांवर 100 टक्के वेबकास्टिंगची व्यवस्था ही त्याच सुरक्षा आणि देखरेख योजनेचा भाग आहे.
6 ऑक्टोबर रोजी नंदीग्राममधील 282 आणि रेझीनगरमधील 315 मतदान केंद्रांवर मतदार मतदान करतील. मतदानानंतर 9 ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी होईल आणि दोन्ही विधानसभा मतदारसंघांतील पोटनिवडणुकीचे निकाल जाहीर केले जातील.
