विश्वभरमा तीव्र रूपमा बढ्दै गइरहेका एआई डेटा सेन्टरहरूले ठूलो मात्रामा पानीको खपत गरिरहेका छन्, जसले वातावरणीय प्रभावबारे चिन्ता बढाएको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार, मिडियम र ठूला डेटा सेन्टरहरूले कूलिङका लागि प्रत्येक वर्ष लाखौँदेखि अर्बौँ ग्यालनसम्म पानी प्रयोग गरिरहेका छन्। यस्तो खपत पानी अभाव भइसकेका क्षेत्रहरूमा थप गम्भीर बन्दै गएको छ। विशेषज्ञहरूले सर्भरहरूलाई चिसो राख्न प्रयोग भइरहेका प्रविधिहरू पानीमा निर्भर भएको उल्लेख गर्दै वैकल्पिक समाधानको आवश्यकता औंल्याएका छन्।
मिडियम आकारका डेटा सेन्टरहरूले कूलिङका लागि वार्षिक रूपमा करिब 110 मिलियन ग्यालन पानी प्रयोग गर्छन्। यो परिमाण करिब 1000 घरहरूको एक वर्षको पानी आवश्यकतासँग बराबर मानिन्छ।
ठूला डेटा सेन्टरहरूको खपत अझ बढी छ। विवरणअनुसार, यस्ता सेन्टरहरूले दैनिक करिब 5 मिलियन ग्यालन पानी प्रयोग गर्न सक्छन्, जुन वार्षिक रूपमा करिब 1.8 बिलियन ग्यालनसम्म पुग्न सक्छ। यो मात्रा कुनै सानो शहरको वार्षिक पानी खपतसँग तुलना गर्न सकिन्छ।
एआई डेटा सेन्टरहरूमा हजारौँ सर्भर र उच्च क्षमताका GPUहरू निरन्तर सञ्चालनमा रहने हुँदा ठूलो मात्रामा ताप उत्पादन हुन्छ। यस्ता प्रणालीहरूलाई समयमै चिसो नराखेमा प्रणाली बिग्रिने जोखिम बढ्छ।
यसै कारण डेटा सेन्टरहरूमा Evaporative Cooling प्रविधि प्रयोग गरिन्छ, जसमा पानी प्रयोग गरेर सर्भरहरूलाई चिसो राखिन्छ, ताकि प्रणाली सुरक्षित र प्रभावकारी रूपमा सञ्चालनमा रहोस्।
एआईको प्रयोग बढ्दै जाँदा पानीको माग पनि तीव्र रूपमा बढिरहेको छ, जसले वातावरणीय सन्तुलनमा प्रभाव पार्न सक्छ। विशेषगरी पानी अभाव भएका क्षेत्रहरूमा डेटा सेन्टरहरूको उपस्थिति स्थितिलाई अझ जटिल बनाउन सक्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यदि वैकल्पिक कूलिङ प्रविधि र स्रोत व्यवस्थापनमा समयमै ध्यान नदिइएमा भविष्यमा यो ठूलो वातावरणीय चुनौती बन्न सक्छ।
