क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान फ्रान्सिस्को र स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयका विज्ञहरूका अनुसार जनवरी 2026 मा OpenAI र Anthropic द्वारा प्रस्तुत गरिएको AI स्वास्थ्य उपकरणहरूले प्रयोगकर्ताका मेडिकल रेकर्ड, वेयरेबल डिभाइस डेटा र वेलनेस एपबाट प्राप्त जानकारीको विश्लेषण गरेर स्वास्थ्यसम्बन्धी प्रश्नहरूको उत्तर दिन र व्यक्तिगत मार्गदर्शन प्रदान गर्न सक्छन्।
विज्ञहरूका अनुसार यी प्रणालीहरूले व्यक्तिगत डेटामा आधारित सन्दर्भयुक्त स्वास्थ्य जानकारी उपलब्ध गराउन सक्छन्, तर तिनीहरू रोगको निदान गर्न सक्षम छैनन् र पेशेवर चिकित्सकीय परामर्शको विकल्पको रूपमा प्रयोग गर्न हुँदैन। श्वासप्रश्वासमा कठिनाइ वा छाती दुखाइ जस्ता गम्भीर लक्षण देखिएमा तुरुन्तै चिकित्सक वा स्वास्थ्य विशेषज्ञसँग सम्पर्क गर्न आवश्यक हुन्छ।
केही चिकित्सक तथा अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार सही रूपमा प्रयोग गरिएमा AI उपकरणहरूले परम्परागत इन्टरनेट खोजभन्दा बढी व्यक्तिगत र सन्दर्भआधारित प्रतिक्रिया प्रदान गर्न सक्छन्। क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान फ्रान्सिस्कोका विज्ञ डा. रोबर्ट वाख्टरका अनुसार प्रयोगकर्ताले उमेर, औषधि, लक्षण तथा अघिल्ला मेडिकल प्रतिवेदनजस्ता विवरण साझा गरेमा प्रणालीले दिने उत्तर अझ सटीक हुन सक्छ।
यद्यपि विज्ञहरूले AI प्रणालीहरू सधैं विश्वसनीय नहुन सक्ने र कहिलेकाहीँ गलत सल्लाह दिन सक्ने सम्भावनाबारे चेतावनी दिएका छन्। प्रयोगकर्ताहरूलाई यस्तो जानकारीलाई सन्दर्भको रूपमा मात्र प्रयोग गर्न र स्वास्थ्यसम्बन्धी कुनै पनि निर्णय लिनुअघि योग्य चिकित्सकसँग परामर्श गर्न सुझाव दिइएको छ।
चिकित्सा आपतकालीन अवस्थामा AI सल्लाहमा निर्भर रहनु जोखिमपूर्ण हुन सक्ने चेतावनी पनि विज्ञहरूले दिएका छन्। श्वासप्रश्वासमा कठिनाइ, छाती दुखाइ वा तीव्र टाउको दुखाइ जस्ता अवस्थाहरूमा तुरुन्तै चिकित्सकीय मूल्याङ्कन आवश्यक हुन्छ।
स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयका विज्ञ डा. लयड माइनरले प्रमुख वा सामान्य चिकित्सकीय निर्णयका लागि केवल AI मा निर्भर रहनु उपयुक्त नहुने बताउँदै यस्ता परिस्थितिमा अस्पताल वा चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्नुपर्ने बताएका छन्।
विज्ञहरूका अनुसार यी उपकरणहरूको मुख्य उद्देश्य रोगको निदान गर्नु होइन, बरु प्रयोगकर्तालाई मेडिकल प्रतिवेदन र स्वास्थ्य डेटा बुझ्न सहयोग गर्नु हो। नियमित स्वास्थ्यसम्बन्धी जिज्ञासाहरू समाधान गर्न तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूसँग हुने परामर्शका लागि तयारी गर्न पनि यी उपकरणहरू प्रयोग गर्न सकिन्छ।
AI स्वास्थ्य उपकरण प्रयोग गर्दा प्रायः प्रयोगकर्ताले व्यक्तिगत चिकित्सकीय जानकारी साझा गर्नुपर्ने हुन्छ। HIPAA जस्ता कानुनहरूले चिकित्सक र अस्पतालहरूमा कडा डेटा सुरक्षा नियम लागू गर्छन्, तर च्याटबट कम्पनीहरू त्यही नियामक ढाँचाअन्तर्गत पर्दैनन्।
कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताको डेटा सुरक्षित राखिएको र मोडेल प्रशिक्षणका लागि प्रयोग नगरिने दाबी गरेका छन्। तर विज्ञहरूले संवेदनशील स्वास्थ्य जानकारी साझा गर्नु अघि प्रयोगकर्ताहरूले गोपनीयता नीतिहरू सावधानीपूर्वक समीक्षा गर्नुपर्ने बताएका छन्।
अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयद्वारा गरिएको अनुसन्धानमा काल्पनिक केसहरूमा AI ले 95 प्रतिशत सही परिणाम प्राप्त गरेको पाइएको छ। तर वास्तविक प्रयोगकर्ता डेटासँग सीमित अनुभव भएकाले गलत मार्गदर्शनको सम्भावना रहन्छ। त्यसैले विज्ञहरूले AI बाट प्राप्त सल्लाहलाई पेशेवर चिकित्सकीय रायसँगै विचार गर्न सुझाव दिएका छन्।
