वेदान्ता समूहका अध्यक्ष अनिल अग्रवालले आफ्नो करिब ₹43,500 करोडको सम्पत्तिको 75 प्रतिशत हिस्सा सामाजिक कार्य र जनकल्याणका लागि समर्पित गर्ने संकल्प गरेका छन्। उनको ध्यान बालबालिकाको शिक्षा, पोषण र स्वास्थ्य, महिला सशक्तीकरण तथा युवाका लागि रोजगारीका अवसरमा केन्द्रित छ।
कबाडी व्यवसायबाट सुरु भएको व्यावसायिक यात्रा
अनिल अग्रवालले बिहारको पटना हुँदै आफ्नो व्यावसायिक यात्रा सुरु गरेका थिए। उनले सानो स्तरमा स्क्र्याप अर्थात् कबाडीको कारोबारबाट सुरुवात गरेका थिए। त्यसपछि क्रमशः व्यवसाय विस्तार गर्दै वेदान्ता जस्तो विश्वव्यापी व्यावसायिक समूहको आधार तयार पारे।
आज अग्रवाल भारतका प्रमुख उद्योगपतिहरूमध्ये एक हुन् र उनको सम्पत्ति करिब ₹43,500 करोड रहेको बताइएको छ। आर्थिक सफलतासँगै अब उनको जोड सम्पत्तिलाई सामाजिक परिवर्तनको माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्नमा छ। उनले आफ्नो सम्पत्तिको 75 प्रतिशत हिस्सा सामाजिक कार्य र जनकल्याणका लागि दिने संकल्प गरेका छन्।
अग्रवालको धारणा रहँदै आएको छ कि व्यवसायबाट आर्जन गरिएको सम्पत्तिमाथि परिवारको मात्र अधिकार हुनु हुँदैन। उनका अनुसार सम्पत्तिको ठूलो हिस्सा समाजका त्यस्ता वर्गसम्म पुग्नुपर्छ, जसलाई यसको सबैभन्दा बढी आवश्यकता छ।
बालबालिकाको शिक्षा र पोषणमा विशेष जोड
अनिल अग्रवालका परोपकारी कार्यमा बालबालिकाको शिक्षा, पोषण र स्वास्थ्य प्रमुख प्राथमिकतामा रहेका छन्। जनवरी 2026 मा आफ्ना छोरा अग्निवेश अग्रवालको निधनपछि उनले आफ्नो यो संकल्प दोहोर्याएका थिए।
त्यस क्रममा उनले परिवारको एउटा ठूलो सपनाको उल्लेख गर्दै देशमा कुनै पनि बालबालिका भोकै सुत्न नपरोस् र आर्थिक कमजोरीका कारण कुनै पनि बालबालिकाको शिक्षा रोकिन नपरोस् भनेका थिए। यही सोचअनुसार उनको सम्पत्तिको ठूलो हिस्सा बालबालिकासँग सम्बन्धित सामाजिक उद्देश्यमा खर्च गर्ने कुरा अगाडि आएको छ।
उनका अनुसार समाजको भविष्यलाई बलियो बनाउन बालबालिकाको प्रारम्भिक वर्षमा लगानी गर्नु आवश्यक छ। राम्रो पोषण र शिक्षाले बालबालिकाको विकाससँगै उनीहरूको भविष्यका अवसरलाई पनि प्रभावित गर्छ।
महिला सशक्तीकरण र रोजगारी पनि एजेन्डामा
अनिल अग्रवालको प्रस्तावित परोपकारी पहल बालबालिकामा मात्र सीमित छैन। महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउने र युवालाई सम्मानजनक रोजगारीका अवसर उपलब्ध गराउने विषयमा पनि जोड दिइएको छ।
महिलाका लागि सीप तालिम र आत्मनिर्भर हुने अवसर उपलब्ध गराउनु उनका सामाजिक कार्यको महत्वपूर्ण हिस्सा हो। युवाका लागि रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नु पनि उनको व्यापक जनकल्याणको उद्देश्यमा समावेश छ। समाजको विकासका लागि महिला र युवालाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउन आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।
‘नन्द घर’मार्फत आंगनवाडी केन्द्रको आधुनिकीकरण
अनिल अग्रवालका सामाजिक पहलमध्ये ‘नन्द घर’ परियोजना प्रमुख हो। यसको उद्देश्य देशका आंगनवाडी केन्द्रलाई आधुनिक सुविधाले सुसज्जित गर्नु हो। यी केन्द्रमार्फत बालबालिकालाई राम्रो प्रारम्भिक शिक्षा र पोषण उपलब्ध गराउने दिशामा काम गरिन्छ।
‘नन्द घर’ पहलमा महिलाका लागि सीप विकास र आत्मनिर्भरताका अवसर उपलब्ध गराउने विषयमा पनि ध्यान दिइएको छ। यसरी एउटै प्लेटफर्ममार्फत बालबालिका र महिलासँग सम्बन्धित विभिन्न सामाजिक मुद्दामा काम गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
75 प्रतिशत सम्पत्ति सामाजिक कार्यका लागि दिने संकल्प
अनिल अग्रवालले आफ्नो 75 प्रतिशत सम्पत्ति सामाजिक कार्यका लागि दिने निर्णय यस्तो समयमा दोहोर्याएका छन्, जब उनी आफ्नो व्यावसायिक यात्राको सफलतालाई सामाजिक जिम्मेवारीसँग जोडेर हेर्दै छन्। उनका लागि सम्पत्ति केवल व्यक्तिगत उपलब्धि नभई समाजमा परिवर्तन ल्याउने माध्यम पनि हो।
बालबालिकाको शिक्षा र पोषणदेखि महिला सशक्तीकरण तथा युवाको रोजगारीसम्म उनको परोपकारी एजेन्डाको दायरा रहेको छ। उनको यो संकल्पले ठूलो सम्पत्तिको विरासत परिवारका लागि धन छोड्ने कुरामा मात्र सीमित नरही समाजमा दीर्घकालीन परिवर्तनको आधार तयार गर्नेसँग पनि जोडिन सक्ने विचारलाई अगाडि ल्याउँछ।
