बंगलादेशका तटरक्षक बलका पाँच जहाजको नाम परिवर्तन, अवामी लिगको विरोध

बंगलादेश सरकारले तटरक्षक बलका पाँचवटा जहाजको नाम परिवर्तन गरेको छ। परिवर्तन गरिएका नाममध्ये ‘जय बाङ्ला’ र सन् १९७१ को मुक्ति सङ्ग्रामसँग सम्बन्धित चार नेताका नाम पनि समावेश छन्। पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाको पार्टी अवामी लिगले यस निर्णयको विरोध गर्दै यसलाई देशको ऐतिहासिक पहिचान मेटाउने प्रयास भएको आरोप लगाएको छ।

गृह मन्त्रालयले पाँच जहाजको नाम परिवर्तनलाई स्वीकृति दियो

बंगलादेशको गृह मन्त्रालयले बिहीबार, ५ नोभेम्बर २०२६ मा तटरक्षक बलका पाँचवटा जहाजका नयाँ नामलाई स्वीकृति दिएको हो। त्यसपछि स्थानीय सञ्चारमाध्यममा यससम्बन्धी विवरण सार्वजनिक भएको थियो। ‘ढाका ट्रिब्युन’ को रिपोर्टअनुसार, तटरक्षक बलले मन्त्रालयसमक्ष जहाजका नयाँ नाम प्रस्ताव गरेको थियो। सम्बन्धित अधिकारीहरूको स्वीकृतिपछि नाम परिवर्तनसम्बन्धी आदेश जारी गरिएको थियो।

मन्त्रालयको सीमा–३ शाखाबाट जारी पत्रमा वरिष्ठ सहायक सचिव मसफिका हुसेनको हस्ताक्षर रहेको छ। निर्णयअनुसार, BCGS Joy Bangla को नाम परिवर्तन गरी BCGS Adommo Bangla राखिएको छ। त्यसैगरी, BCGS Syed Nazrul को नाम BCGS Firoz Kabir, BCGS Tajuddin को नाम BCGS Nurul Islam, BCGS Mansur Ali को नाम BCGS M Humayun Kabir र BCGS Kamruzzaman को नाम BCGS Ashraf Siddiqui राखिएको छ। यद्यपि, मन्त्रालयको आधिकारिक पत्रमा पुराना नाम हटाउनुको कारण उल्लेख गरिएको छैन।

नाम हटाइएका चार नेताको ऐतिहासिक भूमिका

बंगलादेशको इतिहासमा यी चार नेताको विशेष स्थान छ। सैयद नजरुल इस्लाम, ताजुद्दीन अहमद, क्याप्टेन एम. मन्सुर अली र एएचएम कमरुज्जमानले सन् १९७१ को मुक्ति सङ्ग्रामका क्रममा महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।

सैयद नजरुल इस्लाम त्यसबेला बंगलादेशको अन्तरिम सरकारका कार्यवाहक राष्ट्रपति थिए भने ताजुद्दीन अहमद प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारीमा थिए।

एम. मन्सुर अली अर्थमन्त्री थिए भने एएचएम कमरुज्जमानले गृह, राहत तथा पुनर्वास मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। यी नेताहरूले पाकिस्तानबाट अलग भएर स्वतन्त्र बंगलादेश स्थापना गर्ने आन्दोलनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए। पछि, ३ नोभेम्बर १९७५ मा ढाका केन्द्रीय कारागारमा चारै नेताको हत्या गरिएको थियो।

जेल हत्या दिवसको दुई दिनपछि नाम परिवर्तनको निर्णय

बंगलादेशमा प्रत्येक वर्ष ३ नोभेम्बरमा जेल हत्या दिवस मनाइन्छ। यस दिन सन् १९७५ मा मारिएका चार राष्ट्रिय नेतालाई स्मरण गरिन्छ। यस वर्ष जेल हत्या दिवसको दुई दिनपछि नै जहाजहरूको नाम परिवर्तन गर्ने आदेश जारी भएको हो।

अवामी लिगले निर्णयको समयलाई लिएर पनि प्रश्न उठाएको छ। पार्टीका अनुसार, देशको स्वतन्त्रता सङ्घर्षमा योगदान दिएका नेताहरूका नाम सरकारी जहाजबाट हटाउने विषयलाई सामान्य प्रशासनिक निर्णयका रूपमा लिन सकिँदैन। अवामी लिगले यसलाई बंगलादेशको मुक्ति सङ्ग्रामसँग सम्बन्धित स्मृति र राष्ट्रिय पहिचान कमजोर पार्ने प्रयास भएको आरोप लगाएको छ।

‘जय बाङ्ला’ नाम हटाएकोमा अवामी लिगको आपत्ति

अवामी लिगले आफ्नो वक्तव्यमा ‘जय बाङ्ला’ कुनै एक राजनीतिक दलको नारा मात्र नभई बंगलादेशको स्वतन्त्रता र सन् १९७१ को मुक्ति सङ्ग्रामसँग जोडिएको ऐतिहासिक पहिचानको प्रतीक भएको जनाएको छ।

पार्टीले प्रधानमन्त्री तारिक रहमानको नेतृत्वमा रहेको बीएनपी सरकारले देशको स्थापना इतिहाससँग सम्बन्धित प्रतीकहरू परिवर्तन गरिरहेको आरोप लगाएको छ।

अवामी लिगले पूर्वअन्तरिम सरकारका प्रमुख मुहम्मद युनुसका नीतिमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। पार्टीले यसअघि सुरु भएका यस्ता प्रयासहरू अहिले पनि जारी रहेको दाबी गरेको छ।

यसका साथै, अवामी लिगले बीएनपी र जमात–ए–इस्लामीबीचको राजनीतिक सम्बन्धको आलोचना गरेको छ। पार्टीले सन् १९७१ को मुक्ति सङ्ग्रामका क्रममा जमातको तत्कालीन नेतृत्वको भूमिकासमेत उल्लेख गरेको छ। यद्यपि, इतिहास मेटाउने र राजनीतिक उद्देश्यले जहाजका नाम परिवर्तन गरिएको भन्ने आरोप अवामी लिगको हो।

सरकारले नयाँ नाम राख्नुको कारण स्पष्ट गर्‍यो

बंगलादेश सरकारले जहाजहरूको नाम परिवर्तनबारे फरक पक्ष प्रस्तुत गरेको छ। स्थानीय सञ्चारमाध्यम ‘बीडीन्युज२४’ का अनुसार, गृह मन्त्रालयका वरिष्ठ सचिव मन्जुर मोर्शेद चौधरीले पहिले जहाजहरूको नाम राजनीतिक व्यक्तिहरूको नाममा राखिएको र अहिले ती नामको स्थानमा सेवाका क्रममा ज्यान गुमाएका व्यक्तिहरूलाई सम्मान दिइएको बताएका छन्।

तटरक्षक बलका अधिकारीहरूका अनुसार, नयाँ नाम राखिएका चारै व्यक्ति नौसेना वा तटरक्षक बलसँग सम्बन्धित कर्मचारी थिए।

फिरोज कबिरको सुन्दरवनमा खराब मौसमका क्रममा मृत्यु भएको थियो। नुरुल इस्लामको तस्करीविरोधी अभियानका क्रममा ज्यान गएको थियो। एम. हुमायुन कबिर सन् २००६ मा समुद्री लुटेराहरूसँगको भिडन्तमा मारिएका थिए। अशरफ सिद्दिकीको पनि एउटा अभियानका क्रममा मृत्यु भएको थियो।

सरकारका अनुसार, नयाँ नाममार्फत सेवाका क्रममा ज्यान गुमाएका यी कर्मचारीहरूको योगदानलाई स्मरण गर्न खोजिएको हो।