भारतको स्मार्टफोन बजारमा चिनियाँ कम्पनीहरूको पकड कमजोर हुँदै गएको छ। जुलाई–सेप्टेम्बर २०२६ अवधिमा चिनियाँ स्मार्टफोन ब्रान्डहरूको संयुक्त बजार हिस्सा घटेर करिब ६८ प्रतिशतमा आएको छ, जुन एक वर्षअघि करिब ७५ प्रतिशत थियो। मेमोरी चिपको मूल्य बढ्दा स्मार्टफोन उत्पादन लागत बढेको छ, जसको सबैभन्दा बढी असर कम मूल्यका स्मार्टफोनको बजारमा परेको छ। अर्कोतर्फ, Lava र Ai+ जस्ता भारतीय ब्रान्डहरूले आफ्नो बजार उपस्थिति विस्तार गर्ने अवसर पाइरहेका छन्।
चिनियाँ ब्रान्डहरूको बजार हिस्सा आठ वर्षभन्दा बढी अवधिको न्यून स्तरमा
बजार अनुसन्धान कम्पनी Omdia को रिपोर्टअनुसार, जुलाई–सेप्टेम्बर त्रैमासिकमा चिनियाँ स्मार्टफोन ब्रान्डहरूको संयुक्त बजार हिस्सा करिब ६८ प्रतिशत रहेको छ। यो आठ वर्षभन्दा बढी अवधिको सबैभन्दा न्यून स्तर भएको बताइएको छ।
एक वर्षअघि सोही त्रैमासिकमा भारतीय स्मार्टफोन बजारको करिब ७५ प्रतिशत हिस्सा चिनियाँ कम्पनीहरूसँग थियो। अप्रिल–जुन २०२० अवधिमा यो हिस्सा करिब ८० प्रतिशतसम्म पुगेको थियो।
चिनियाँ कम्पनीहरूको स्मार्टफोन बिक्रीको ठूलो हिस्सा लामो समयदेखि कम मूल्यका फोनबाट आउने गरेको छ। अहिले बढेको लागतका कारण ती फोनहरूलाई पुरानै मूल्यमा बिक्री गर्न कठिन भएको छ। ग्राहकको माग कायम रहे पनि कम्पनीहरूले पहिलेझैं कम मूल्यमा धेरै सुविधायुक्त फोन उपलब्ध गराउन सकिरहेका छैनन्।
मेमोरी चिप महँगिँदा उत्पादन लागत बढ्यो
स्मार्टफोनमा फोटो, भिडियो र अन्य फाइल भण्डारण गर्न स्टोरेज मेमोरी प्रयोग हुन्छ भने एप सञ्चालन गर्न र फोनको कार्यसम्पादनका लागि RAM प्रयोग हुन्छ।
पछिल्लो समय यी मेमोरी चिपहरूको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। यसले स्मार्टफोन निर्माता कम्पनीहरूको लागत बढाएको छ।
महँगा फोन बिक्री गर्ने कम्पनीहरूले बढेको लागतको केही हिस्सा ग्राहकबाट असुल गर्न सक्छन्। तर कम मूल्यका फोनमा त्यसो गर्न सहज हुँदैन। मूल्यमा थोरै वृद्धि हुँदा पनि ग्राहक अर्को मोडलतर्फ जान सक्छन्।
यसकारण धेरै कम्पनीहरूले कम बजेटका फोनको संख्या घटाइरहेका छन्। केही मोडलमा RAM, स्टोरेज वा अन्य सुविधामा परिवर्तन गरेर लागत नियन्त्रणमा राख्ने प्रयास पनि भइरहेको छ।
Vivo, Oppo र Xiaomi को बिक्रीमा असर
जुलाई–सेप्टेम्बर त्रैमासिकमा धेरै ठूला चिनियाँ कम्पनीका स्मार्टफोनको आपूर्ति घटेको छ। Omdia को तथ्यांकअनुसार, Vivo ले बजारमा करिब ६४ लाख फोन पठाएको थियो। यो गत वर्षको तुलनामा करिब ३४ प्रतिशत कम हो।
Oppo को आपूर्ति करिब ४९ लाख फोन रहेको थियो, जसमा २४ प्रतिशतको गिरावट आएको छ। Xiaomi का करिब ४७ लाख फोन बजारमा पुगेका थिए। कम्पनीको आपूर्ति एक वर्षमा २८ प्रतिशत घटेको छ।
महँगा पार्टपुर्जा र ग्राहकहरूको बदलिँदो रुचिका बीच कम्पनीहरूले अहिले मध्यम र प्रिमियम मूल्यका स्मार्टफोनमा बढी ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्।
Lava र Ai+ जस्ता भारतीय ब्रान्डहरूलाई अवसर
चिनियाँ कम्पनीका कम बजेटका मोडलहरू घट्दा घरेलु स्मार्टफोन ब्रान्डहरूले अवसर पाइरहेका छन्। Lava र Ai+ जस्ता कम्पनीहरूले धेरै पैसा खर्च नगरी नयाँ फोन किन्न चाहने ग्राहकसम्म पुग्ने प्रयास गरिरहेका छन्।
Counterpoint Research का अनुसार, जुलाई–सेप्टेम्बर २०२६ अवधिमा भारतीय स्मार्टफोन ब्रान्डहरूको बजार हिस्सा बढेको छ। केही रिपोर्टमा यो करिब ७ प्रतिशत रहेको बताइएको छ भने अर्को प्रकाशित तथ्यांकमा १५ प्रतिशत उल्लेख गरिएको छ। त्यसैले घरेलु ब्रान्डहरूको बजार हिस्साबारे अनुसन्धान रिपोर्टहरूमा अन्तर देखिएको छ।
यस त्रैमासिकमा Ai+ को फोन आपूर्ति गत वर्षको तुलनामा ३०६ प्रतिशत बढेको छ। कम्पनीले नयाँ मोडल र बिक्रीको दायरा विस्तार गर्न ध्यान दिएको छ।
यद्यपि, भारतीय कम्पनीहरूका लागि बजार हिस्सा कायम राख्नु पनि चुनौती हुनेछ। उनीहरूले मूल्यसँगै फोनको गुणस्तर र बिक्रीपछिको सेवामा पनि ध्यान दिनुपर्नेछ।
Samsung फेरि भारतको सबैभन्दा ठूलो स्मार्टफोन ब्रान्ड
चिनियाँ कम्पनीहरूको बजार हिस्सा घटिरहेका बेला Samsung ले भारतीय स्मार्टफोन बजारमा पहिलो स्थान हासिल गरेको छ।
Omdia को रिपोर्टअनुसार, जुलाई–सेप्टेम्बर त्रैमासिकमा Samsung ले करिब ६७ लाख स्मार्टफोनको आपूर्ति गरेको थियो। कम्पनी २०२४ को पहिलो त्रैमासिकपछि पुनः शीर्ष स्थानमा पुगेको हो।
Vivo दोस्रो र Oppo तेस्रो स्थानमा रहेका छन्। Xiaomi चौथो स्थानमा रहेको छ भने Apple शीर्ष पाँच कम्पनीमा परेको छ।
Samsung र Apple लाई उनीहरूका महँगा फोन, बैंक अफर र पुरानो फोन साटेर नयाँ फोन खरिद गर्ने सुविधाबाट सहयोग पुगेको छ।
भारतमा कुल स्मार्टफोन आपूर्ति पनि घट्यो
बजारको समस्या चिनियाँ कम्पनीहरूमा मात्र सीमित छैन। भारतको समग्र स्मार्टफोन बजारमा पनि सुस्तता देखिएको छ।
Omdia का अनुसार, जुलाई–सेप्टेम्बर २०२६ मा भारतमा करिब ३.५८ करोड स्मार्टफोनको आपूर्ति भएको थियो। गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यो २६ प्रतिशत कम हो। यस त्रैमासिकको तथ्यांक २०१६ पछिको सबैभन्दा कमजोर रहेको छ।
अर्कोतर्फ, Counterpoint Research ले गिरावट करिब २० प्रतिशत रहेको बताएको छ। दुवै रिपोर्टमा गिरावटको अनुमान फरक भए पनि महँगा फोन र कमजोर मागलाई बजारका प्रमुख समस्याका रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
पुरानो फोन राम्रोसँग चलिरहेका ग्राहकलाई नयाँ फोन खरिद गर्न तयार पार्नु कम्पनीहरूका लागि कठिन हुँदै गएको छ।
मेमोरी र अन्य पार्टपुर्जाको लागतका कारण सस्ता स्मार्टफोनको मूल्य घट्ने सम्भावना कम
कम मूल्यका स्मार्टफोन खरिद गर्ने ग्राहकहरूले तत्काल ठूलो मूल्य गिरावटको अपेक्षा गर्ने सम्भावना कम छ। स्मार्टफोन उत्पादनमा प्रयोग हुने मेमोरी चिप र अन्य पार्टपुर्जा पहिले नै महँगा भएका छन्। बजारका जानकारहरूका अनुसार, यो अवस्था २०२७ को पहिलो छ महिनासम्म कायम रहन सक्छ।
यस्तो अवस्थामा भारतीय मोबाइल कम्पनीहरूले कम बजेटका फोन बिक्री गरेर थप ग्राहकसम्म पुग्ने प्रयास गरिरहेका छन्। अर्कोतर्फ, ठूला ब्रान्डहरूले राम्रो क्यामेरा, लामो समयसम्म चल्ने ब्याट्री र नयाँ सुविधायुक्त स्मार्टफोनमा जोड दिइरहेका छन्।
