अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायललाई ठूलो झट्का दिएका छन्। उनले स्पष्ट पारेका छन् कि वेस्ट बैंकमाथि कब्जा सह्य हुनेछैन। ट्रम्पको यो अडानले मध्यपूर्वको राजनीति र कूटनीतिमा गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ।
America: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायल र प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूलाई ठूलो झट्का दिँदै स्पष्ट पारेका छन् कि उनले वेस्ट बैंक (West Bank) माथि कब्जा गर्ने अनुमति दिनेछैनन्। बिहीबार ओभल अफिसमा पत्रकारहरूसँग कुराकानीका क्रममा ट्रम्पले भने, “धेरै भयो, अब रोकिने समय आएको छ।” उनको यो बयानले मध्यपूर्वको राजनीतिमा खलबली मच्चाएको छ किनकि अहिलेसम्म ट्रम्पलाई इजरायलको सबैभन्दा ठूलो समर्थक मानिँदै आएको थियो।
ओभल अफिसबाट आएको कडा सन्देश
राष्ट्रपति ट्रम्प बिहीबार ओभल अफिसमा केही कार्यकारी आदेशहरूमा हस्ताक्षर गर्दै थिए। यसै क्रममा उनले इजरायलको उल्लेख गर्दै वेस्ट बैंकमा कब्जा गर्ने योजनालाई अस्वीकार गरे। ट्रम्पले भने कि अमेरिकाले इजरायललाई यस्तो कदम चाल्न अनुमति दिनेछैन किनकि यसले स्थितिलाई अझ जटिल बनाउनेछ। उनले भने कि अब एउटा सीमा तोक्ने समय आएको छ र आगामी दिनमा यस्ता कार्यहरू सह्य हुनेछैनन्।
नेतन्याहूसँगको सम्बन्ध र नयाँ अडान
डोनाल्ड ट्रम्पले लामो समयदेखि इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूसँगको आफ्नो बलियो सम्बन्धको चर्चा गर्दै आएका छन्। धेरै अवसरहरूमा उनले आफूलाई इजरायलको सबैभन्दा ठूलो सहयोगी बताएका थिए र नेतन्याहूलाई आफ्नो घनिष्ठ मित्र भनेका थिए। तर, यसपटक उनको अडान परिवर्तन भएको देखिन्छ। यसको पछाडि अरब राष्ट्रहरूको बढ्दो दबाब एउटा महत्त्वपूर्ण कारण मानिएको छ। साउदी अरब, जोर्डन र इजिप्टजस्ता देशहरूले हालै सार्वजनिक रूपमा चेतावनी दिएका छन् कि वेस्ट बैंकमा थप कब्जाले क्षेत्रको स्थिरता र सार्वभौमिकता दुवैका लागि खतरा उत्पन्न गर्नेछ।
अरब राष्ट्रहरूको दबाब र विश्वव्यापी प्रतिक्रिया
अरब राष्ट्रहरूका साथै युरोप र कमनवेल्थ देशहरूले पनि वेस्ट बैंकको स्थितिलाई लिएर आफ्नो चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। क्यानाडा, फ्रान्स, बेलायत र अस्ट्रेलियाजस्ता देशहरूले हालै प्यालेस्टाइनलाई मान्यता दिएका छन्। यसले अमेरिका र इजरायल कूटनीतिक स्तरमा एक्लिएको देखिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा वेस्ट बैंकमा कुनै पनि प्रकारको कब्जा वा बस्ती निर्माण रोक्न र प्यालेस्टिनीहरूलाई उनीहरूको अधिकार दिनुपर्ने दबाब लगातार बढिरहेको छ।
गाजा द्वन्द्व र वेस्ट बैंकको जटिल स्थिति
हाल इजरायल र हमासबीच गाजा (Gaza) मा द्वन्द्व जारी छ। यहाँ लगातार सैन्य कारबाही र रकेट आक्रमणहरूले स्थिति बिग्रिएको छ। यद्यपि वेस्ट बैंकको स्थिति गाजाभन्दा फरक छ। यस क्षेत्रमा प्यालेस्टिनी प्राधिकरण (Palestinian Authority) को प्रशासनिक नियन्त्रण छ तर सुरक्षा र सिमानामा इजरायली सेनाको प्रभुत्व कायम छ। यहाँ खुला युद्धजस्तो स्थिति छैन, तर तनाव सधैं रहिरहन्छ।
विवादित बस्ती परियोजनाले बढायो चिन्ता
इजरायलले हालै वेस्ट बैंकमा एक विवादित बस्ती परियोजनालाई स्वीकृति दिएको छ। यो परियोजनाले वेस्ट बैंकलाई व्यावहारिक रूपमा दुई भागमा विभाजन गर्नेछ। यो कदमले प्यालेस्टिनी राज्यको सम्भावनालाई कमजोर पार्नेछ र शान्ति प्रक्रियामा ठूलो झट्का मानिएको छ। अमेरिकासहित धेरै देशहरूले यस विषयमा पहिले नै चिन्ता व्यक्त गरिसकेका छन्, र अब ट्रम्पको बयानपछि यो स्पष्ट भएको छ कि वाशिंगटनले पनि यो परियोजनालाई समर्थन दिनेछैन।
वेस्ट बैंकको इतिहास
वेस्ट बैंकमा करिब ३० लाख प्यालेस्टिनीहरू बस्छन्। सन् १९६७ को अरब-इजरायल युद्ध (Arab-Israeli War) मा इजरायलले यस क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। तबदेखि अहिलेसम्म यो क्षेत्र विवादको केन्द्र बनेको छ। प्यालेस्टिनीहरू चाहन्छन् कि यो उनीहरूको भावी स्वतन्त्र राष्ट्रको मुख्य भाग बनोस्, तर इजरायलले लगातार यहाँ बस्तीहरू बसाउँदै आएको छ। अहिलेसम्म १०० भन्दा बढी बस्तीहरू बनाइएका छन् जसमा लगभग पाँच लाख इजरायली बसिसकेका छन्। यस कारणले वेस्ट बैंकको भूगोल र राजनीति दुवै अत्यन्त जटिल भइसकेका छन्।
प्यालेस्टिनीहरूको आशा
प्यालेस्टिनी नेतृत्वले लामो समयदेखि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट वेस्ट बैंकमा उनीहरूको नियन्त्रण पुनर्स्थापित गरिनेछ भन्ने अपेक्षा गर्दै आएको छ। संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) का धेरै प्रतिवेदन र प्रस्तावहरूले यो क्षेत्र प्यालेस्टाइनको हिस्सा मानिनुपर्छ भन्ने कुराको पुष्टि गर्छन्। हालै धेरै देशहरूद्वारा प्यालेस्टाइनलाई मान्यता दिँदा प्यालेस्टिनी जनताको मनोबल बढेको छ।
