झारखंडको देवघरस्थित बाबा बैद्यनाथ धाममा श्रावणी मेला अब अन्तिम चरणमा पुगेको छ। तर श्रद्धालुहरूको आस्था र उत्साहमा कुनै कमी आएको छैन। सावनको चौथो सोमबार शिव, सावन र सोमबारको संयोगका कारण बाबाधाममा बिहानैदेखि श्रद्धालु र काँवरियाहरूको ठूलो भीड देखियो। बाबा बैद्यनाथमा जलाभिषेक गर्न देशका विभिन्न भागबाट ठूलो संख्यामा शिवभक्त देवघर पुगे। जागरणको रिपोर्टअनुसार चौथो सोमबार दुई लाखभन्दा बढी काँवरियाहरू बाबाधाम पुगेको जानकारी सार्वजनिक भएको छ।
श्रावणी मेला सावनको अन्तिम चरणमा पुगिरहेका बेला चौथो सोमबारलाई लिएर श्रद्धालुहरूमा पहिलेदेखि नै विशेष उत्साह थियो। आइतबारदेखि नै देवघरमा काँवरियाहरूको संख्या तीव्र रूपमा बढ्न थालेको थियो। काँधमा काँवर, हातमा गंगाजल र मुखमा ‘बोल बम’को जयघोष गर्दै शिवभक्तहरू बाबा बैद्यनाथको दरबारतर्फ अघि बढिरहे। मन्दिर परिसर र आसपासका क्षेत्रमा भगवा वस्त्रमा श्रद्धालुहरूको भीड देखियो।
देवघर जिल्ला प्रशासनले पनि मेलाका क्रममा भीड व्यवस्थापन र श्रद्धालुहरूको सुविधाका लागि व्यापक व्यवस्था गरेको छ। जिल्ला प्रशासनको आधिकारिक जानकारीअनुसार श्रावणी मेला पूरै सावन महिनासम्म चल्छ र यस अवधिमा लाखौं श्रद्धालु बाबा बैद्यनाथ मन्दिर पुग्छन्। सुल्तानगञ्जबाट गंगाजल लिएर काँवरियाहरू करिब १०९ किलोमिटर पैदल यात्रा गर्दै बाबाधाम पुग्छन् र बाबा बैद्यनाथ ज्योतिर्लिङ्गमा जल चढाउँछन्।
चौथो सोमबार बाबाधामको वातावरण बिहानैदेखि भक्तिमय रह्यो। काँवरियाहरूका समूह लगातार मन्दिरतर्फ अघि बढिरहे। बाटोमा विभिन्न स्थानमा सेवा शिविरमार्फत श्रद्धालुहरूका लागि पानी, खाना र अन्य आवश्यक सुविधा उपलब्ध गराइयो। काँवरियाहरूका लागि गरिएको व्यवस्थामा प्रहरी र प्रशासनसँगै स्वयंसेवी संस्थाका मानिसहरूले पनि सहयोग गरे।
श्रावणी मेलामा सुल्तानगञ्जबाट गंगाजल भरेर देवघरसम्म पैदल पुग्नु श्रद्धालुहरूको आस्थाको महत्वपूर्ण हिस्सा हो। देवघर जिल्ला प्रशासनका अनुसार सुल्तानगञ्जदेखि बाबाधामको दूरी करिब १०५ किलोमिटर छ, जबकि काँवरिया मार्गको कुल पैदल यात्रा करिब १०९ किलोमिटर रहेको बताइएको छ। यस क्रममा बाटोभरि ‘बोल बम’को जयघोष सुनिन्छ।
चौथो सोमबार भीडलाई ध्यानमा राख्दै प्रशासन पहिले नै सतर्क थियो। मन्दिर परिसरबाहेक काँवरिया मार्ग तथा प्रवेश र निकास मार्गमा पनि भीड नियन्त्रणको व्यवस्था गरिएको थियो। श्रद्धालुहरूलाई लाइनमा अघि बढाइएको थियो, ताकि एउटै स्थानमा अत्यधिक भीड जम्मा नहोस्। श्रावणी मेला २०२६ का लागि देवघर प्रशासनले नो-इन्ट्री जोन, ड्युटी चार्ट र मेला व्यवस्थासम्बन्धी विभिन्न निर्देशन पनि जारी गरेको छ।
बाबा बैद्यनाथ मन्दिरमा जलाभिषेक गर्न पुगेका श्रद्धालुहरूमा चौथो सोमबारलाई लिएर विशेष उत्साह देखियो। केही काँवरियाहरूले सावनको सोमबार बाबा दर्शन र जलाभिषेकलाई विशेष पुण्यको अवसर मान्ने बताए। यही कारण मेला अन्तिम चरणमा पुगे पनि श्रद्धालुहरूको संख्यामा ठूलो कमी आएको छैन।
देवघरका सडकमा काँवरियाहरूका समूह लगातार देखिए। कोही पैदल बाबा नाम जप्दै अघि बढिरहेका थिए भने कोही आफ्ना साथीहरूसँग ‘बोल बम’ र ‘हर-हर महादेव’को जयघोष गरिरहेका थिए। काँवरिया मार्गमा श्रद्धालुहरूको लामो लाइन र भगवा वस्त्रमा देखिएका शिवभक्तहरूले सम्पूर्ण वातावरणलाई धार्मिक रंग दिएका थिए।
श्रावणी मेलाको प्रमुख विशेषता झारखंड र बिहारबाट मात्र नभई देशका विभिन्न राज्यबाट श्रद्धालुहरू देवघर पुग्नु हो। देवघर प्रशासनको वेबसाइटअनुसार पूरै सावन महिनामा करिब ५० देखि ५५ लाख तीर्थयात्री बाबाधाम आउने अनुमान रहने गरेको छ।
चौथो सोमबारलाई ध्यानमा राख्दै रेलवे र सडक मार्गबाट पनि श्रद्धालुहरूको आवागमन बढ्यो। यसअघि श्रद्धालुहरूको सुविधाका लागि भागलपुर र देवघरबीच श्रावणी मेला स्पेशल ट्रेन सञ्चालन गर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। यो ट्रेनले भागलपुर, बाँका, कटोरिया, चान्दनलगायत विभिन्न क्षेत्रका श्रद्धालुहरूलाई देवघर पुग्न अतिरिक्त विकल्प उपलब्ध गराउँछ।
श्रद्धालुहरूको ठूलो भीडबीच प्रशासनका लागि सुरक्षा र भीड व्यवस्थापन प्रमुख चुनौती रह्यो। मन्दिर परिसरमा एकैपटक ठूलो संख्यामा मानिस पुग्दा भगदडजस्तो अवस्था उत्पन्न नहोस् भनेर ब्यारेकेडिङ र लाइन व्यवस्थामा विशेष ध्यान दिइयो। मेला व्यवस्थापनमा संलग्न अधिकारी र सुरक्षाकर्मीलाई लगातार भीडको अवस्थामाथि निगरानी राख्न निर्देशन दिइएको थियो।
श्रावणी मेलाको अन्तिम चरणमा चौथो सोमबार बाबाधाममा श्रद्धालुहरूको ठूलो उपस्थिति देखियो। धेरै काँवरियाहरूले लामो दूरी तय गरेपछि पनि थकानलाई पछाडि छोडेर मन्दिरतर्फ यात्रा जारी राखे। उनीहरूको अनुहारमा यात्राको थकानसँगै बाबा दर्शन र जलाभिषेकको उत्साह देखिन्थ्यो।
देवघरमा सोमबार मन्दिर आसपास धार्मिक गतिविधि पनि बढ्यो। श्रद्धालुहरूले बाबा बैद्यनाथको जलाभिषेकसँगै पूजा-अर्चना गरी परिवारको सुख-समृद्धिको कामना गरे। मन्दिर परिसर आसपास फूलमाला, पूजा सामग्री र प्रसादका पसलमा पनि चहलपहल देखियो।
यसबीच श्रावणी मेला २०२६ लाई लिएर देवघर प्रशासनको तयारी पनि जारी रह्यो। प्रशासनले मन्दिर र प्रवेशद्वारको सजावट, विद्युत् सजावट, भीड नियन्त्रण र श्रद्धालुहरूको सुविधासम्बन्धी व्यवस्थाहरू पहिले नै तय गरेको थियो।
चौथो सोमबारसँगै श्रावणी मेला अब समापनतर्फ अघि बढेको छ। तर अन्तिम चरणमा पनि श्रद्धालुहरूको संख्या धेरै रहेकाले प्रशासनसमक्ष व्यवस्था कायम राख्ने चुनौती रहेको छ। आगामी दिनमा पनि काँवरियाहरूको आवागमन जारी रहने सम्भावना छ।
बाबाधाममा चौथो सोमबार धार्मिक आस्था र प्रशासनिक तयारी दुवैका लागि महत्वपूर्ण दिन रह्यो। दुई लाखभन्दा बढी काँवरियाहरू पुगेपछि देवघरका सडक र मन्दिर क्षेत्रमा श्रद्धालुहरूको ठूलो भीड देखियो। ‘बोल बम’, ‘हर-हर महादेव’ र ‘जय बाबा बैद्यनाथ’को जयघोषले बाबाधाम गुञ्जायमान रह्यो।
