गौतम अदाणी सन् २००८ मा पहिलोपटक फोर्ब्सको विश्वका अर्बपतिहरूको सूचीमा समावेश भएका थिए। त्यतिबेला उनको कुल सम्पत्ति ९.३ अर्ब अमेरिकी डलर थियो। अर्कोतर्फ, मुकेश अम्बानी ४३ अर्ब अमेरिकी डलरको सम्पत्तिसहित विश्वका पाँचौँ धनी व्यक्ति थिए। त्यस समयमा दुवै उद्योगपतिको सम्पत्तिबीच करिब ३३.७ अर्ब अमेरिकी डलरको अन्तर थियो।
सन् २००८ मा पहिलोपटक विश्वका अर्बपतिहरूको सूचीमा अदाणी
अमेरिकी व्यावसायिक पत्रिका फोर्ब्सले सन् २००८ मा सार्वजनिक गरेको विश्वका अर्बपतिहरूको सूचीमा गौतम अदाणी पहिलोपटक समावेश भएका थिए। उक्त सूचीअनुसार त्यतिबेला उनको कुल सम्पत्ति करिब ९.३ अर्ब अमेरिकी डलर मूल्याङ्कन गरिएको थियो।
अदाणीको व्यावसायिक यात्रामा यो एउटा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि थियो। उनले सानो स्तरमा व्यापारबाट आफ्नो व्यवसाय सुरु गरेका थिए। त्यसपछि बन्दरगाह तथा अन्य पूर्वाधार परियोजनामा लगानी गर्दै आफ्नो व्यवसाय विस्तार गरेका थिए।
यद्यपि, सन् २००८ अघि नै अदाणीले भारतका धनी व्यवसायीहरूमध्ये आफ्नो स्थान बनाइसकेका थिए। नोभेम्बर २००७ मा फोर्ब्सले सार्वजनिक गरेको भारतका ४० धनी व्यक्तिहरूको सूचीमा उनी ६.७ अर्ब अमेरिकी डलरको सम्पत्तिसहित १३औँ स्थानमा थिए।
यसले विश्वका अर्बपतिहरूको सूचीमा समावेश हुनुअघि नै उनले भारतीय व्यावसायिक क्षेत्रमा उल्लेखनीय पहिचान बनाइसकेको देखाउँछ।
अदाणीभन्दा मुकेश अम्बानीको सम्पत्ति कति बढी थियो?
गौतम अदाणी पहिलोपटक फोर्ब्सको विश्वव्यापी सूचीमा समावेश भएको वर्ष नै मुकेश अम्बानी विश्वका पाँचौँ धनी व्यक्ति थिए।
फोर्ब्सको सन् २००८ को प्रतिवेदनअनुसार मुकेश अम्बानीको कुल सम्पत्ति ४३ अर्ब अमेरिकी डलर थियो। अर्कोतर्फ, गौतम अदाणीको सम्पत्ति ९.३ अर्ब अमेरिकी डलर थियो। यसअनुसार दुवैको सम्पत्तिबीच करिब ३३.७ अर्ब अमेरिकी डलरको अन्तर थियो।
त्यतिबेला मुकेश अम्बानी रिलायन्स इन्डस्ट्रिजका प्रमुख थिए। पेट्रोकेमिकल्स तथा अन्य ठूला व्यवसायमा रिलायन्सको उल्लेखनीय उपस्थिति थियो। कम्पनीको बजार मूल्यमा भएको वृद्धिको प्रभाव अम्बानीको कुल सम्पत्तिमा पनि देखिएको थियो।
सन् २००८ को विश्वव्यापी अर्बपति सूचीमा स्टिल व्यवसायी लक्ष्मी मित्तल ४५ अर्ब अमेरिकी डलरको सम्पत्तिसहित चौथो स्थानमा थिए। मुकेश अम्बानी पाँचौँ स्थानमा थिए भने अनिल अम्बानी ४२ अर्ब अमेरिकी डलरको सम्पत्तिसहित छैटौँ स्थानमा थिए।
सन् २००७ मा पनि धनी व्यक्तिहरूको सूचीमा अगाडि थिए अम्बानी
एक वर्षअघिको अवस्था हेर्दा नोभेम्बर २००७ मा मुकेश अम्बानीको सम्पत्ति करिब ४९ अर्ब अमेरिकी डलर थियो। फोर्ब्सको भारतका ४० धनी व्यक्तिहरूको सूचीमा उनी दोस्रो स्थानमा थिए।
उक्त सूचीको पहिलो स्थानमा स्टिल व्यवसायी लक्ष्मी मित्तल थिए। उनको सम्पत्ति ५१ अर्ब अमेरिकी डलर मूल्याङ्कन गरिएको थियो। गौतम अदाणी भने उक्त सूचीमा १३औँ स्थानमा थिए।
फोर्ब्सको भारतीय धनी व्यक्तिहरूको सूची र विश्वव्यापी अर्बपति सूचीको दायरा तथा सम्पत्ति मूल्याङ्कन गर्ने समय फरक थियो। त्यसैले सन् २००७ र २००८ का तथ्याङ्कलाई एउटै मितिको सम्पत्ति विवरणका रूपमा बुझ्न मिल्दैन।
गौतम अदाणीको व्यावसायिक यात्रा कसरी सुरु भयो?
गौतम अदाणीले सन् १९८८ मा अदाणी एक्सपोर्ट्स नामबाट वस्तु व्यापारको व्यवसाय सुरु गरेका थिए। यही कम्पनी पछि अदाणी इन्टरप्राइजेजका रूपमा परिचित भयो।
सुरुवाती वर्षहरूमा उनको व्यवसाय वस्तुको आयात तथा निर्यातमा केन्द्रित थियो। पछि उनले बन्दरगाह र पूर्वाधार क्षेत्रमा प्रवेश गरे। गुजरातस्थित मुन्द्रा बन्दरगाहको विकास उनको व्यावसायिक विस्तारको महत्त्वपूर्ण हिस्सा बन्यो।
समयक्रममा अदाणी समूहले विद्युत्, ऊर्जा, लजिस्टिक्स तथा अन्य क्षेत्रमा पनि आफ्नो व्यवसाय विस्तार गर्यो। यी व्यवसायहरूको विस्तारले समूहलाई भारतका प्रमुख व्यावसायिक समूहहरूमध्ये स्थान बनाउन भूमिका खेलेको थियो।
सन् २००८ का सम्पत्ति विवरण किन महत्त्वपूर्ण छन्?
सन् २००८ को अर्बपति सूचीले दुवै उद्योगपतिको व्यावसायिक यात्राबीचको अन्तर देखाउँछ। मुकेश अम्बानी त्यतिबेला विश्वका शीर्ष पाँच धनी व्यक्तिमध्ये पुगिसकेका थिए भने गौतम अदाणी विश्वव्यापी अर्बपति सूचीमा पहिलोपटक समावेश हुँदै थिए।
यद्यपि, कुनै पनि उद्योगपतिको कुल सम्पत्ति स्थिर रहँदैन। सेयर बजारको उतारचढाव, कम्पनीहरूको मूल्याङ्कन र व्यावसायिक स्वामित्वमा हुने परिवर्तनका कारण सम्पत्तिको मूल्यमा पनि परिवर्तन भइरहन्छ।
त्यसैले पुराना सम्पत्ति विवरण र वरीयताको विश्लेषण गर्दा सम्बन्धित वर्ष तथा सूचीको दायरालाई ध्यानमा राख्न आवश्यक हुन्छ। गौतम अदाणी र मुकेश अम्बानीको ऐतिहासिक सम्पत्ति विवरणबारे थप जानकारीका लागि फोर्ब्सका आधिकारिक प्रतिवेदन तथा पछिल्लो अर्बपति वरीयता हेर्न सकिन्छ।
