जापानको Hayabusa2 अन्तरिक्ष यानले जुलाई ५ मा Torifune asteroid नजिकबाट अत्यन्त उच्च गतिमा flyby गर्ने तयारी गरेको छ। यस विस्तारित अभियानको उद्देश्य नयाँ autonomous navigation प्रविधिको परीक्षण गर्नु, asteroid को अध्ययन गर्नु तथा भविष्यका planetary defence तयारीका लागि महत्त्वपूर्ण वैज्ञानिक जानकारी सङ्कलन गर्नु हो।
मिशनका क्रममा Hayabusa2 ले वैज्ञानिक तथ्याङ्क र उच्च गुणस्तरका तस्बिरहरू सङ्कलन गर्नेछ। यो अभियान भविष्यका asteroid exploration, autonomous navigation तथा सम्भावित planetary defence अभियानका लागि महत्त्वपूर्ण प्राविधिक परीक्षणका रूपमा पनि हेरिएको छ।
रेकर्ड-नजिकको Flyby बाट नयाँ अभियानको चरण
जापानको अन्तरिक्ष एजेन्सी JAXA को Hayabusa2 अन्तरिक्ष यान जुलाई ५ मा Torifune asteroid को अत्यन्त नजिकबाट गुज्रिने तयारीमा छ। अन्तरिक्ष अनुसन्धानका दृष्टिले यो flyby महत्त्वपूर्ण मानिएको छ, किनकि अन्तरिक्ष यान asteroid बाट करिब १ देखि १० किलोमिटरको दूरीबाट पार हुने अपेक्षा गरिएको छ। करिब ५.३ किलोमिटर प्रति सेकेन्डको गतिमा सम्पन्न हुने यो उच्च-गतिको flyby सक्रिय asteroid अभियानहरूमध्ये सबैभन्दा चुनौतीपूर्णमध्ये एक मानिएको छ। यति कम दूरीमा सफल navigation र वैज्ञानिक अवलोकनले भविष्यका अन्तरिक्ष अभियानका लागि नयाँ सम्भावना खोल्न सक्छ।
Hayabusa2 ले यसअघि Ryugu asteroid बाट नमुना सङ्कलन गरी सुरक्षित रूपमा पृथ्वीमा ल्याएर अन्तरिक्ष विज्ञानमा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेको थियो। अहिले यही अन्तरिक्ष यानले आफ्नो विस्तारित अभियानअन्तर्गत नयाँ asteroid को अध्ययनका लागि गहिरो अन्तरिक्षमा निरन्तर कार्य गरिरहेको छ।
Torifune सम्बन्धी प्रश्नहरूको उत्तर खोज्ने प्रयास
Torifune, जसलाई पहिले 2001 CC21 नामले चिनिन्थ्यो, करिब ४५० मिटर चौडाइ भएको पृथ्वी-नजिकको asteroid हो। यसको आकार, सतह, संरचना तथा निर्माण प्रक्रियाबारे वैज्ञानिकहरूसँग हाल सीमित जानकारी मात्र उपलब्ध छ। यही कारणले यो flyby लाई विशेष महत्त्व दिइएको छ।
मिशनका क्रममा Hayabusa2 ले आफ्ना onboard camera र वैज्ञानिक उपकरणहरूको सहायता से asteroid को सतह, आकार, बनावट तथा रासायनिक संरचनाको अध्ययन गर्नेछ। वैज्ञानिकहरूको अनुमान अनुसार यो asteroid जापानको पहिलो Hayabusa अभियानले अध्ययन गरेको Itokawa जस्तै हुन सक्छ, तर यसको वास्तविक संरचना पूर्ण रूपमा फरक पनि हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ।
केही विशेषज्ञका अनुसार Torifune "Contact Binary" पनि हुन सक्छ, अर्थात् दुई साना खगोलीय पिण्डहरू बिस्तारै जोडिएर बनेको संयुक्त asteroid। यदि यो पुष्टि भयो भने, यसले साना खगोलीय पिण्डहरूको निर्माण र विकासबारे नयाँ वैज्ञानिक जानकारी प्रदान गर्न सक्छ।
Planetary Defence प्रविधिका लागि पनि महत्त्वपूर्ण परीक्षण
Hayabusa2 को यो अभियान वैज्ञानिक अध्ययनमा मात्र सीमित छैन। अत्यधिक गतिमा पार हुने क्रममा छोटो समयमा asteroid को सटीक मूल्याङ्कन गर्ने क्षमता भविष्यका planetary defence रणनीतिका लागि उपयोगी मानिएको छ।
यदि भविष्यमा कुनै ठूलो asteroid पृथ्वीका लागि खतरा बन्छ भने, वैज्ञानिकहरूले अत्यन्त कम समयमा त्यसको दिशा, आकार, घनत्व तथा संरचनाको विश्लेषण गर्नुपर्ने हुन्छ। Hayabusa2 को यो flyby त्यस्ता परिस्थितिका लागि आवश्यक प्रविधिहरूको वास्तविक परीक्षण पनि हो। यस्तै प्रकारका प्रविधिहरूले भविष्यमा NASA को DART जस्ता asteroid deflection अभियानलाई अझ प्रभावकारी बनाउन सहयोग गर्न सक्छन्।
यस अभियानका क्रममा autonomous navigation system को पनि कडा परीक्षण हुनेछ। अत्यधिक गतिका बाबजुद अन्तरिक्ष यानलाई मानवीय हस्तक्षेपबिना सही मार्गमा कायम राख्न सक्नु प्राविधिक रूपमा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हुनेछ।
2031 सम्म जारी रहने Hayabusa2 को यात्रा
Torifune flyby पछि पनि Hayabusa2 को अभियान समाप्त हुने छैन। आफ्नो विस्तारित अभियानअन्तर्गत यस अन्तरिक्ष यानले zodiacal light र exoplanets सम्बन्धी विभिन्न वैज्ञानिक अवलोकन गरिसकेको छ।
मिशनको अर्को प्रमुख लक्ष्य 1998 KY26 नामको अत्यन्त सानो asteroid हो, जहाँ यो सन् 2031 मा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। करिब ११ मिटर चौडाइ भएको यो asteroid हालसम्म कुनै पनि अन्तरिक्ष यानद्वारा अध्ययन गरिएका सबैभन्दा साना asteroid हरूमध्ये एक हुन सक्छ। वैज्ञानिकहरूले यस सानो तथा तीव्र गतिमा घुम्ने पिण्डमा सम्भावित अवतरणको सम्भावना पनि अध्ययन गरिरहेका छन्।
यदि विस्तारित अभियान सफल भयो भने, Hayabusa2 ले अन्तरिक्ष इतिहासका सबैभन्दा सफल र सबैभन्दा लामो समयसम्म सक्रिय asteroid exploration अभियानहरूमध्ये आफ्नो स्थान अझ सुदृढ बनाउनेछ। यस अभियानले अन्तरिक्ष विज्ञानलाई नयाँ जानकारी प्रदान गर्नुका साथै भविष्यमा पृथ्वीको सुरक्षासँग सम्बन्धित asteroid अभियानका लागि महत्त्वपूर्ण प्राविधिक आधार पनि तयार गर्नेछ।
