वाणिज्य मन्त्री पियुष गोयलले भारतले आफ्नो डेयरी र एमएसएमई जस्ता संवेदनशील क्षेत्रहरूको हितलाई एफटीए वार्तामा सधैं सुरक्षा गर्ने बताएका छन्। भारत र न्युजिल्यान्डबीच चौथो चरणको वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति भइसकेको छ।
नयाँ दिल्ली: वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्री पियुष गोयलले बुधबार स्पष्ट पारेका छन् कि भारतले आफ्ना स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता (Free Trade Agreements - FTA) मा डेयरी र सूक्ष्म, लघु तथा मझौला उद्यम (MSMEs) जस्ता संवेदनशील क्षेत्रहरूको हितलाई निरन्तर सुरक्षा गर्दछ। गोयलले यो टिप्पणी भारत र न्युजिल्यान्डबीच प्रस्तावित एफटीएमा चलिरहेको वार्ताका क्रममा गरेका हुन्। उनले यस समय दुवै देशका वरिष्ठ अधिकारीहरू चौथो चरणको वार्ता गरिरहेको र यसमा उल्लेखनीय प्रगति भइसकेको बताएका छन्।
गोयलले भने, ‘‘भारतले कहिल्यै पनि डेयरी, किसान र एमएसएमईहरूको हितसँग सम्झौता गर्दैन। हामी सधैं यी संवेदनशील क्षेत्रहरूको हितको रक्षा गर्छौं।’’ उनले व्यापार सम्झौताहरूमा भारतको प्राथमिक ध्यान सधैं घरेलु उत्पादन, किसान र साना उद्योगहरूको सुरक्षामा रहने कुरा पनि बताए।
डेयरी र एमएसएमईमा विशेष ध्यान
न्युजिल्यान्ड विश्वका प्रमुख डेयरी उत्पादक राष्ट्रहरू मध्ये एक हो। यस्तो अवस्थामा, एफटीएमा डेयरी बजारमा पहुँच बढाउने न्युजिल्यान्डको मागलाई लिएर भारतको स्थिति महत्त्वपूर्ण छ। गोयलले भने कि भारत यस मामिलामा सतर्क छ र कुनै पनि व्यापार सम्झौतामा डेयरी वा कृषि क्षेत्रमा साझेदार देशलाई उचित समीक्षा बिना शुल्क सहुलियत दिँदैन।
उनले थपे, ‘‘हामी यस्ता संवेदनशील मुद्दाहरूलाई बेवास्ता गर्दैनौं। भारत र साझेदार राष्ट्रहरूले आफ्ना हितहरूको सुरक्षाका साथ सम्झौताको दिशामा काम गर्नुपर्छ।’’ उनको भनाइ थियो कि व्यापारिक वार्तामा एक-अर्काको संवेदनशीलताको सम्मान गर्नु अत्यन्तै आवश्यक छ।
वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति
गोयलको जानकारी अनुसार भारत र न्युजिल्यान्डबीच एफटीएमा वार्ता चौथो चरणसम्म पुगेको छ र यसमा धेरै महत्त्वपूर्ण बुँदाहरूमा सहमति भइसकेको छ। उनले भने, ‘‘वार्ताको अर्को चरणहरूमा हामीलाई धेरै चरणहरूको आवश्यकता नपर्न सक्छ, किनकि पहिले नै धेरै प्रगति भइसकेको छ।’’
उनले कृषि प्रविधि र डेयरी मेसिनरी जस्ता क्षेत्रहरूमा दुई देशबीच सहयोग बढाउने अवसरहरू रहेको संकेत दिए। यस दिशामा साझा प्रविधि र नवप्रवर्तनमा ध्यान दिन सकिन्छ।
एक-अर्काको संवेदनशीलताको सम्मान
गोयलले दुवै देशले व्यापार सम्झौतामा एक-अर्काको संवेदनशीलताको सम्मान गर्न सहमति जनाएको बताए। भारतले अहिलेसम्म कुनै पनि व्यापार सम्झौतामा डेयरी वा कृषि क्षेत्रमा साझेदार देशलाई विशेष सहुलियत दिएको छैन। यसको पछाडि कारण यो हो कि यी क्षेत्रहरू भारतका लागि अत्यन्त संवेदनशील र महत्त्वपूर्ण छन्।
उनले भने, ‘‘हामी एक-अर्काको संवेदनशीलताको सम्मान गर्छौं र यसलाई व्यापार सम्झौताहरूमा सधैं प्राथमिकता दिन्छौं।’’ यो नीतिले भारतले घरेलु उत्पादक, किसान र एमएसएमईहरू सुरक्षित रहून् र उनीहरूको हितको रक्षा होस् भन्ने सुनिश्चित गर्दछ।
भारत र न्युजिल्यान्डबीच सहयोगका अन्य क्षेत्रहरू
गोयलले भारत र न्युजिल्यान्डबीचको व्यापारिक सहयोग एफटीएसम्म मात्र सीमित नरहेको बताए। दुवै देशमा रक्षा, कृषि, अन्तरिक्ष, शिक्षा र पर्यटन जस्ता क्षेत्रहरूमा पनि सहयोगका ठूला सम्भावनाहरू छन्। उनले यस भ्रमणका क्रममा भारतीय प्रतिनिधिमण्डलले यी क्षेत्रहरूमा सहयोग बढाउने दिशामा पनि विचार-विमर्श गरिरहेको बताए।
एफटीए पूरा हुने अपेक्षा
गोयलले भारत र न्युजिल्यान्डबीच प्रस्तावित एफटीए चाँडै पूरा हुन सक्नेमा आश्वस्त पारे। उनले भने, ‘‘चौथो चरणको वार्तामा धेरै महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूमा स्पष्टता आइसकेको छ। ठोस छलफल चलिरहेको छ र आशा छ कि व्यापार सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन धेरै समय लाग्ने छैन।’’
उनले भारतले कृषि प्रविधिमा सहयोग बढाउने अवसरहरू देख्न सक्ने बताए, जसबाट किसान र डेयरी उत्पादकहरूलाई लाभ मिल्नेछ। यसबाहेक, एमएसएमईहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुर्याउनका लागि पनि अवसरहरू उपलब्ध हुनेछन्।
व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलको भ्रमण
गोयलले यस भ्रमणमा भारतीय व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गरिरहेका छन्। प्रतिनिधिमण्डलको उद्देश्य दुई देशबीच व्यापार, लगानी र प्राविधिक सहयोगलाई बढावा दिनु हो। गोयलले यस भ्रमणका क्रममा धेरै द्विपक्षीय बैठकहरू र औद्योगिक वार्ताहरू आयोजना भइरहेको बताए, जसबाट व्यापारिक अवसरहरूलाई अधिकतम गर्न सकियोस्।
