भारतीय रेलवेले अनुसूचित जाति तथा अनुसूचित जनजाति (SC/ST) कर्मचारीहरूको गैर-सुरक्षा श्रेणीका पदमा पदोन्नतिसम्बन्धी नियममा परिवर्तन गरेको छ। योग्यता अंकमा १० प्रतिशत छुटसँगै आरक्षित पद खाली रहेमा ‘बेस्ट अमंगस्ट द फेल्ड’ व्यवस्थाअन्तर्गत असफल कर्मचारीमध्ये राम्रो प्रदर्शन गर्नेहरूलाई पदोन्नतिको अवसर दिइनेछ।
SC/ST कर्मचारीलाई योग्यता अंकमा १० प्रतिशत छुट
रेलवे बोर्डले सबै जोनल महाप्रबन्धक र उत्पादन इकाइहरूलाई नयाँ दिशानिर्देश जारी गरेको छ। यसअनुसार गैर-सुरक्षा श्रेणीका पदमा SC/ST कर्मचारीको पदोन्नतिका लागि योग्यता मापदण्डमा छुट दिइएको छ। रेलवे बोर्डको उद्देश्य आरक्षित पद खाली रहन नदिनु र विभिन्न जोनमा पदोन्नति प्रक्रियालाई एकरूप बनाउनु हो।
ग्रुप ‘सी’ पदमा वरिष्ठताका आधारमा हुने छनोटमा SC/ST कर्मचारीले व्यावसायिक क्षमता र कुल एग्रीगेट अंकमा १० प्रतिशत छुट पाउनेछन्। त्यस्तै, ग्रुप ‘सी’ बाट ग्रुप ‘बी’ को ७० प्रतिशत छनोट कोटामा सामान्य वर्गका लागि लिखित परीक्षा र कुल अंकमा ६० प्रतिशत कटअफको तुलनामा SC/ST कर्मचारीका लागि यो सीमा ५० प्रतिशत रहनेछ।
तर सेवा अभिलेखमा कम्तीमा १५ अंक हासिल गर्नु अनिवार्य हुनेछ।
खाली आरक्षित पदमा ‘बेस्ट अमंगस्ट द फेल्ड’ व्यवस्था लागू
रेलवे बोर्डका नयाँ नियममा आरक्षित पद भर्नका लागि ‘बेस्ट अमंगस्ट द फेल्ड’ व्यवस्था पनि स्पष्ट गरिएको छ। १० प्रतिशतको निर्धारित छुट दिएपछि पनि पर्याप्त SC/ST कर्मचारी पदोन्नतिका लागि योग्य हुन नसकेर आरक्षित पद खाली रहेमा यस व्यवस्थाअन्तर्गत असफल उम्मेदवारमध्ये राम्रो प्रदर्शन गर्नेहरूको मेरिट तयार गरिनेछ।
यसका लागि उम्मेदवारले लिखित परीक्षा, अन्तर्वार्ता र सेवा अभिलेखमा अलग-अलग तथा कुल मिलाएर कम्तीमा २० प्रतिशत अंक हासिल गरेको हुनुपर्नेछ। निर्धारित शर्त पूरा गर्ने असफल कर्मचारीमध्ये बढी अंक प्राप्त गर्नेहरूलाई उपलब्ध आरक्षित पदमा पदोन्नतिको अवसर दिइनेछ।
रेलवे बोर्डले विभिन्न रेलवे मण्डलमा SC/ST पदोन्नति नियमलाई लिएर लामो समयदेखि रहेको भ्रम हटाउन यो व्यवस्था स्पष्ट गरेको हो। योग्य उम्मेदवार नपाउँदा धेरै आरक्षित पद खाली रहने गरेका थिए।
पदोन्नति सुरुमा ६ महिना एड-हक आधारमा हुनेछ
‘बेस्ट अमंगस्ट द फेल्ड’ व्यवस्थाअन्तर्गत पदोन्नति पाउने कर्मचारीलाई सुरुमा ६ महिनाका लागि एड-हक आधारमा पदोन्नति दिइनेछ। यस अवधिमा उनीहरूको कामकाज, कार्यकुशलता र आचरणको मूल्यांकन गरिनेछ।
छ महिना पूरा भएपछि सक्षम अधिकारीहरूले कार्यसम्पादनको समीक्षा गर्नेछन्। सम्बन्धित कर्मचारीको काम सन्तोषजनक पाइएमा मात्र पदोन्नतिलाई नियमित अर्थात् स्थायी बनाइनेछ।
सेफ्टी क्याटेगरी र LDCE मा नयाँ व्यवस्था लागू हुने छैन
रेलवेले रेल सञ्चालन र यात्रुको सुरक्षासँग सम्बन्धित सेफ्टी क्याटेगरीका पदमा योग्यता अंक वा अन्य मापदण्डमा कुनै छुट नदिइने स्पष्ट गरेको छ। सुरक्षा सम्बन्धी पदका लागि हाल कायम योग्यता मापदण्ड नै लागू हुनेछन्।
यसका साथै ग्रुप ‘सी’ अन्तर्गत Limited Departmental Competitive Examination (LDCE) मा पनि ‘बेस्ट अमंगस्ट द फेल्ड’ व्यवस्था लागू हुने छैन, जहाँ प्यानल मेरिटका आधारमा तयार गरिन्छ।
रेलवेले SC/ST कर्मचारी बिना कुनै छुटको लाभ लिएर सामान्य योग्यता मापदण्डका आधारमा छनोट भएमा उनीहरूलाई अनारक्षित (UR) सिटमा समायोजन गरिने पनि स्पष्ट गरेको छ। यसबाट आरक्षित कोटाको सिट अन्य योग्य SC/ST कर्मचारीका लागि उपलब्ध रहनेछ। यसअघि पूरा भइसकेका छनोट प्रक्रियालाई नयाँ नियमअन्तर्गत पुनः खोलिने छैन।
