इरानमा परमाणु विस्फोटको जोखिमबाट बच्न नागरिक सुरक्षा निर्देशिका जारी
अमेरिका र इरानबीच तनाव बढिरहेका बेला इरानी अधिकारीहरूले सम्भावित परमाणु विस्फोटको आपत्कालीन अवस्थाबाट बच्न नागरिकहरूका लागि सुरक्षा निर्देशिका जारी गरेका छन्। नागरिकहरूलाई सुरक्षित भवनभित्र बस्न, झ्याल तथा ढोका बन्द राख्न र रेडियोधर्मी धुलोबाट बच्न आवश्यक सावधानी अपनाउन सुझाव दिइएको छ। यद्यपि, अमेरिकाले इरानमाथि परमाणु हमला गर्ने कुनै योजना बनाएको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन।
इरानको सरकारी समाचार संस्था IRNA ले करिब आठ मिनेटको एउटा भिडियो सार्वजनिक गरेको छ। भिडियोमा नागरिकहरूलाई सुरक्षित स्थानमा आश्रय लिन, घरका झ्याल बन्द राख्न र बाहिरको हावा भित्र ल्याउने वातानुकूलित उपकरण (एसी) बन्द गर्न सुझाव दिइएको छ।
इरानले किन जारी गर्यो सुरक्षा निर्देशिका?
इरानको इस्फहान प्रान्तका आपत्कालीन सेवाहरूले परमाणु विस्फोटको अवस्था सिर्जना भएमा नागरिकहरूले अपनाउनुपर्ने सुरक्षात्मक उपायबारे जानकारी दिँदै भिडियो सार्वजनिक गरेका छन्। इरानको सरकारी समाचार संस्था IRNA ले उक्त भिडियो २९ अक्टोबर २०२६ मा प्रकाशित गरेको थियो। यो देशमा सञ्चालन भइरहेको वार्षिक नागरिक सुरक्षा सचेतना कार्यक्रमअन्तर्गत तयार गरिएको थियो।
यद्यपि, अमेरिका र इरानबीच बढिरहेको तनावका कारण उक्त भिडियोले थप ध्यान आकर्षित गरेको छ। अमेरिकाले इरानका परमाणु केन्द्रहरूमा हमला गर्न सक्ने सम्भावनाबारे पनि प्रश्न उठिरहेका छन्।
भिडियोमा परमाणु विस्फोट हुँदा तीव्र प्रकाश, शक्तिशाली विस्फोट, अत्यधिक ताप र रेडियोधर्मी धुलोबाट खतरा उत्पन्न हुन सक्ने उल्लेख गरिएको छ।
इस्फहान रेड क्रिसेन्ट सोसाइटीको शिक्षा तथा अनुसन्धान विभागका उपनिर्देशक इब्राहिम अदेलजादेहले नागरिकहरूलाई बाहिरबाट आउने हावा र धुलोको प्रभाव कम हुने स्थानमा आश्रय लिन सुझाव दिएका छन्। उनका अनुसार बलियो भवनको भूमिगत तला वा भवनको बीच भागमा रहेको कोठा सुरक्षित आश्रयस्थल हुन सक्छ। यस्तो कोठामा कम झ्याल हुनुका साथै बाहिरी भित्ताबाट टाढा हुनु उपयुक्त हुन्छ।
ढोका, झ्याल र वातानुकूलित प्रणाली बन्द राख्न निर्देशन
इरानी अधिकारीहरूका अनुसार परमाणु विस्फोटपछि हावामा रेडियोधर्मी धुलो फैलिन सक्छ, जुन हावाको माध्यमबाट टाढासम्म पुग्न सक्छ। यस्तो धुलो श्वासप्रश्वासमार्फत शरीरभित्र प्रवेश गरेमा स्वास्थ्यमा असर पर्न सक्छ।
यसै कारण नागरिकहरूलाई घरका ढोका र झ्याल बन्द राख्न निर्देशन दिइएको छ। बाहिरको हावा भित्र ल्याउने एसी तथा भेन्टिलेसन प्रणाली पनि बन्द गर्न सुझाव दिइएको छ।
विस्फोटका बेला घरबाहिर रहेका व्यक्तिहरूका लागि पनि भिडियोमा सुरक्षा उपायहरू उल्लेख गरिएका छन्। अधिकारीहरूका अनुसार तीव्र चमक देखिएमा त्यसतर्फ हेर्नु हुँदैन। तत्काल निहुरिएर बलियो भित्ता वा अन्य कुनै अवरोधको पछाडि आश्रय लिनुपर्छ। टाउको र अनुहारलाई पनि ढाकेर राख्न आवश्यक छ।
विस्फोटको प्रारम्भिक तरंग पार भएपछि सकेसम्म चाँडो पक्की भवनभित्र प्रवेश गर्नुपर्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्। यस्तो अवस्थामा कारभित्र बसिरहनु सुरक्षित नमानिने पनि स्पष्ट पारिएको छ।
कम्तीमा २४ घण्टा सुरक्षित स्थानभित्र बस्न सुझाव
इरानले सार्वजनिक गरेको भिडियोमा परमाणु विस्फोटपछि कम्तीमा २४ घण्टासम्म सुरक्षित स्थानभित्र बस्ने तयारी गर्न नागरिकहरूलाई सुझाव दिइएको छ। यस अवधिमा बाहिर ननिस्कन र पिउनका लागि बोतलबन्द पानी भण्डारण गर्न भनिएको छ। खानाका लागि पनि पहिल्यै बन्द प्याकेटमा राखिएका खाद्यवस्तु प्रयोग गर्न सुझाव दिइएको छ।
अधिकारीहरूले २४ घण्टा बितेपछि पनि सरकारी निर्देशनबिना आफैँ बाहिर निस्कने निर्णय नगर्न आग्रह गरेका छन्। बाहिरी अवस्था सुरक्षित छ वा छैन भन्ने जानकारी सरकारी सञ्चारमाध्यम र रेडियोबाट प्राप्त गर्न सकिने बताइएको छ। नागरिकहरूलाई आधिकारिक निर्देशनअनुसार मात्रै अगाडि बढ्न भनिएको छ।
कुनै व्यक्तिको कपडामा रेडियोधर्मी धुलो परेको शंका भएमा बाहिरी कपडा सावधानीपूर्वक फुकालेर बन्द झोलामा राख्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ। त्यसपछि साबुन र पानीले शरीर तथा कपाल सफा गर्नुपर्छ।
अधिकारीहरूले आयोडिनका चक्की प्रयोग गर्दा पनि सावधानी अपनाउन आग्रह गरेका छन्। चिकित्सक वा स्वास्थ्य अधिकारीको सल्लाहबिना यस्ता चक्की सेवन नगर्न निर्देशन दिइएको छ। निश्चित परिस्थितिमा आयोडिनका चक्कीले थाइराइड ग्रन्थिलाई रेडियोधर्मी आयोडिनबाट जोगाउन मद्दत गर्छन्। तर, तिनले सबै प्रकारका विकिरणबाट सुरक्षा प्रदान गर्दैनन्।
अमेरिकाले इरानमाथि परमाणु हमला गर्ने योजना बनाएको छ?
अमेरिकी पत्रकार टकर कार्लसनले २ नोभेम्बरमा इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले इरानको एउटा भूमिगत परमाणु केन्द्रमा हमला गर्न राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पमाथि दबाब दिइरहेको दाबी गरेका थिए। कार्लसनका अनुसार सम्भावित हमलाको लक्ष्य इरानको पिकएक्स माउन्टेन हुन सक्छ। यो नतान्ज परमाणु केन्द्रनजिक रहेको भूमिगत परिसर हो।
यद्यपि, कार्लसनले आफ्नो दाबी पुष्टि गर्ने स्वतन्त्र रूपमा परीक्षण गर्न सकिने कुनै प्रमाण प्रस्तुत गरेका छैनन्। अमेरिका वा इजरायलले पनि परमाणु हतियार प्रयोग गर्ने कुनै योजनाको पुष्टि गरेका छैनन्।
अर्कोतर्फ, राष्ट्रपति ट्रम्पले १६ अक्टोबरमा एक अन्तर्वार्ताका क्रममा पिकएक्स माउन्टेनमाथि सैन्य हमला हुन सक्ने सम्भावनाबारे उल्लेख गरेका थिए। तर उनले परमाणु हतियार प्रयोग गर्ने सम्भावनालाई अस्वीकार गरेका थिए।
त्यसैले इरानमा नागरिक सुरक्षा निर्देशिका जारी गरिएको घटनालाई अमेरिकाले इरानमाथि परमाणु हमला गर्ने योजनाको पुष्टि मान्न सकिँदैन।
