डिजिटल बैंकिङको व्यापक प्रयोगसँगै आधार प्रमाणिकरणको दुरुपयोगसँग जोडिएका ठगी ऋणका घटनाहरू बढ्दै गएका छन्। धेरै व्यक्तिहरूले आफूलाई जानकारी नदिई आफ्नै नाममा ऋण दर्ता भएको पत्ता लगाइरहेका छन्, जसका कारण क्रेडिट स्कोर घट्ने र बैंकहरूबाट रिकभरीसम्बन्धी सम्पर्क प्राप्त हुने अवस्था देखिएको छ।
बैंक खाता, ऋण, मोबाइल कनेक्शन र सरकारी योजनासँग आधार जोडिएपछि ठगहरूले सम्झौता भएका व्यक्तिगत विवरण प्रयोग गरी खातावालाको सहमति बिना ऋण लिन थालेका छन्। धेरै अवस्थामा बैंकबाट सूचना आएपछि वा रिकभरी एजेन्टले सम्पर्क गरेपछि मात्र यस्तो अनधिकृत ऋणबारे जानकारी हुने गरेको छ। केही अवस्थामा क्रेडिट स्कोर अचानक घट्नु नै पहिलो संकेत बन्ने गरेको छ।
अनधिकृत ऋण पहिचान गर्न क्रेडिट रिपोर्ट जाँच सबैभन्दा भरपर्दो उपाय मानिन्छ। सिबिल, एक्सपेरियन र इक्विफ्याक्स जस्ता क्रेडिट ब्युरोहरूले वर्षमा एक पटक निःशुल्क क्रेडिट रिपोर्ट उपलब्ध गराउँछन्, जसमा व्यक्तिको नाममा दर्ता भएका सबै सक्रिय ऋण र क्रेडिट कार्डको विवरण समावेश हुन्छ। साथै, आधार आधारित ओटीपी प्रमाणीकरणपछि केही बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले आफ्ना मोबाइल एप र वेबसाइटमार्फत ऋणको स्थिति देखाउने सुविधा उपलब्ध गराउँदै आएका छन्, जसबाट व्यक्तिको नाममा रहेको ऋण पुष्टि गर्न सकिन्छ।
यदि अभिलेखमा आफूले नलिएको ऋण देखिएमा तुरुन्त कदम चाल्न आवश्यक हुन्छ। प्रभावित व्यक्तिले सम्बन्धित बैंक वा ऋणदाता संस्थामा लिखित उजुरी दर्ता गर्नुपर्छ। साथै, भारतीय रिजर्भ बैंकको आधिकारिक गुनासो पोर्टलमार्फत उजुरी दर्ता गर्नुका साथै नजिकको प्रहरी चौकी वा साइबर अपराध शाखामा पनि निवेदन दिनुपर्ने हुन्छ। समयमै गरिएको कारबाहीले क्रेडिट रेकर्ड सुरक्षित राख्न र थप आर्थिक क्षति सीमित गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
