भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संस्था (इस्रो) ले अर्को इतिहास रचिसकेको छ। इस्रोले यस वर्षको आफ्नो अन्तिम मिसनमा सबैभन्दा भारी सञ्चार उपग्रह ब्लूबर्ड ब्लक-२ लाई सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरेको छ। यो मिसन पूर्ण रूपमा व्यावसायिक प्रक्षेपणको रूपमा गरिएको थियो।
श्रीहरिकोटा: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संस्था (ISRO) ले २०२५ को आफ्नो अन्तिम मिसनको साथ इतिहास रचिसकेको छ। इस्रोले भारतबाट अहिलेसम्म प्रक्षेपण गरिएको सबैभन्दा ठूलो र भारी ६१०० किलोको सञ्चार उपग्रह ब्लूबर्ड ब्लक-२ लाई सफलतापूर्वक पृथ्वीको निचलो कक्षामा स्थापना गरेको छ। यो मिसन पूर्ण रूपमा व्यावसायिक (Commercial) थियो र अमेरिकी कम्पनी AST SpaceMobile को उपग्रहलाई पृथ्वीको ५२० किलोमिटर टाढाको लो अर्थ अर्बिट (LEO) मा केवल १६ मिनेटमा स्थापना गरिएको थियो।
‘बाहुबली’ रकेट LVM3 ले देखाएको छ क्षमता
यस मिसनमा इस्रोले आफ्नो शक्तिशाली एलभीएम३ (LVM3) रकेटको प्रयोग गरेको छ, जसलाई यसको विशाल लिफ्टिङ क्षमताको कारण ‘बाहुबली रकेट’ भनिन्छ। यो प्रक्षेपण सवारीको छैटौं परिचालन उडान र व्यावसायिक मिसनको लागि तेस्रो उडान थियो। एलभीएम३ को मद्दतले भारतले पहिले चन्द्रयान-२, चन्द्रयान-३ र विश्वव्यापी स्तरमा इन्टरनेट स्याटेलाइट्स (वान वेब मिसन) लाई सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरेको छ। वान वेब मिसनमा इस्रोले दुई पटकमा ७२ स्याटेलाइट्स पृथ्वीको निचलो कक्षामा स्थापना गरेको थियो।
प्रधानमन्त्री मोदीले व्यक्त गरे खुशी
इस्रोको ऐतिहासिक सफलतामा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले ट्विटरमा खुशी व्यक्त गर्दै लेखेका छन्,
‘भारतको युवा शक्तिले हाम्रो अन्तरिक्ष कार्यक्रमलाई अझ आधुनिक र प्रभावकारी बनाइरहेको छ। LVM3 ले भरपर्दो हेभी-लिफ्ट प्रदर्शन देखाएको छ। हामी गगनयान जस्ता भविष्यका मिसनहरूको लागि बलियो जग राख्दैछौं, व्यावसायिक प्रक्षेपण सेवाहरू विस्तार गर्दैछौं र विश्वव्यापी साझेदारीलाई सुदृढ गर्दैछौं। यो बढ्दो क्षमता र आत्मनिर्भरता आगामी पुस्ताका लागि प्रेरणादायक छ।’
ब्लूबर्ड ब्लक-२ उपग्रह नेक्स्ट जेनरेशन (Next Gen) सञ्चार प्रणालीको हिस्सा हो। यदि यो उपग्रह सफलतापूर्वक कक्षामा स्थापित भयो र कम्पनीको परीक्षण पनि सफल भयो भने, यसको माध्यमबाट ४G र ५G स्मार्टफोनहरू सिधै सेल्युलर ब्रोडब्यान्ड नेटवर्कसँग जोडिन सक्नेछन्। उपभोक्तालाई कुनै अतिरिक्त एन्टेना वा विशेष हार्डवेयरको आवश्यकता पर्ने छैन।
यस स्याटेलाइटको मद्दतले दूरदराजका क्षेत्रहरू जस्तै पहाडी इलाकाहरू, मरुभूमि र महासागरसम्म मोबाइल नेटवर्क सेवाहरू पुग्न सक्नेछन्। यो विशेष गरी ती क्षेत्रहरूका लागि गेम-चेन्जर प्रमाणित हुनेछ, जहाँ टावर वा पूर्वाधार स्थापना गर्न गाह्रो हुन्छ। ब्लूबर्ड ब्लक-२ उपग्रहले आपदा व्यवस्थापनमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नेछ। आँधी, बाढी, भूकम्प वा भूस्खलन जस्ता प्राकृतिक विपदाहरूमा जब टेलिकम पूर्वाधार क्षतिग्रस्त हुन्छ, तब पनि यो स्याटेलाइट नेटवर्क स्मार्टफोन र सञ्चार सेवाहरूलाई कायम राख्नेछ।
