इन्टरनेटमा अभिनेत्री जाह्नवी कपूरको नाम, तस्वीर र पहिचानको अनधिकृत प्रयोगसँग सम्बन्धित मुद्दामा दिल्ली उच्च अदालतले वरिष्ठ अधिवक्ता गौतम भाटियालाई न्याय मित्र (एमिकस क्युरी) नियुक्त गरेको छ। न्यायमूर्ति अनूप जयराम भम्भानीले सेप्टेम्बर ३ मा यससम्बन्धी आदेश जारी गरेका हुन्।
मुद्दा अनधिकृत डिजिटल प्रयोगसँग सम्बन्धित
मुद्दा इन्टरनेटमा अभिनेत्रीको पहिचान र छविको कथित दुरुपयोगसँग सम्बन्धित छ। याचिकामा विभिन्न अनलाइन प्लेटफर्ममा जाह्नवी कपूरको नाम र तस्वीर उनको अनुमतिबिना प्रयोग गरिएको आरोप लगाइएको छ। केही मामिलामा आपत्तिजनक वा अश्लील सामग्री, पहिचानको नक्कल तथा अभिनेत्रीको लोकप्रियताको कथित रूपमा व्यावसायिक फाइदा उठाइएको विषय पनि उठाइएको छ।
जाह्नवी कपूरले उच्च अदालतमा याचिका दायर गर्नुको कारण
अभिनेत्रीको याचिकाको मुख्य विषय उनको व्यक्तित्वसम्बन्धी अधिकार र पहिचानको अनधिकृत प्रयोग हो। याचिकामा इन्टरनेटमा उपलब्ध त्यस्ता सामग्रीप्रति आपत्ति जनाइएको छ, जसमा उनको नाम, तस्वीर वा पहिचान कथित रूपमा यस्तो तरिकाले प्रयोग गरिएको छ, जसले उनको प्रतिष्ठा र निजी अधिकार प्रभावित गर्न सक्ने उल्लेख गरिएको छ।
मुद्दामा अभिनेत्रीको तर्फबाट ठूलो संख्यामा अनलाइन लिंक र वेब पेज पहिचान गरिएको छ। याचिकाअनुसार कुल ६,८८४ URL मा आपत्ति जनाइएको छ। यी लिंकमा कथित रूपमा विभिन्न प्रकारका सामग्री उपलब्ध छन् र सबै मामिलाको प्रकृति समान छैन। यही पक्षले मुद्दालाई कानुनी रूपमा जटिल बनाएको छ।
६,८८४ URL माथि एकैपटक कारबाहीको विषय
दिल्ली उच्च अदालतले सबै ६,८८४ URL लाई एउटै आदेशमार्फत हटाउने माग स्वीकार गरेको छैन। अदालतको दृष्टिकोणअनुसार इन्टरनेटमा उपलब्ध हरेक सामग्रीलाई केवल अभिनेत्रीको नाम वा तस्वीरसँग सम्बन्धित भएकै आधारमा समान रूपमा हेर्न सकिँदैन।
अदालत अब ती URL लाई सामग्रीको प्रकृति र त्यसको प्रयोगको उद्देश्यका आधारमा अलग-अलग श्रेणीमा हेर्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ।
यस क्रममा कुनै लिंकमा कस्तो सामग्री उपलब्ध छ, त्यसमा अभिनेत्रीको पहिचान कुन उद्देश्यले प्रयोग गरिएको छ र उक्त प्रयोगले कानुनी अधिकारको उल्लंघन गर्छ वा गर्दैन भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ। यसले इन्टरनेट प्लेटफर्ममा उपलब्ध सामग्री हटाउने आदेश र व्यक्तिको नाम वा छविको संरक्षणबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रश्न पनि उठाएको छ।
गौतम भाटियाको नियुक्तिसँग जोडिएको कानुनी पक्ष
मुद्दामा वरिष्ठ अधिवक्ता गौतम भाटियालाई न्याय मित्र नियुक्त गरिएको छ। एमिकस क्युरीका रूपमा उनले अदालतलाई त्यस्ता व्यापक कानुनी पक्षमा सहायता गर्नेछन्, जसको प्रभाव यस मुद्दामा मात्र सीमित नहुन सक्छ।
डिजिटल युगमा सार्वजनिक व्यक्तिको नाम, तस्वीर, आवाज वा पहिचान विभिन्न उद्देश्यका लागि अनलाइन प्रयोग हुन सक्छ। यसमा सामान्य रिपोर्टिङ, सामाजिक सञ्जालका पोस्ट, विज्ञापन, मनोरञ्जन सामग्री र व्यावसायिक गतिविधि समावेश हुन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा प्रत्येक प्रयोगलाई एउटै कानुनी श्रेणीमा राख्नु चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ।
