भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ताको नाम TIME100 Next India 2026 को सूचीमा समावेश

भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ताको नाम TIME100 Next India 2026 को सूचीमा समावेश भएको छ। जारिस्की क्यान्सलेसन प्रब्लमसम्बन्धी अनुसन्धानसहित गणित क्षेत्रमा उनको योगदानले अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान पाएको छ।

भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ताको नाम TIME100 Next India 2026 को सूचीमा समावेश

भारतीय गणितज्ञ नीना गुप्ताको नाम प्रतिष्ठित TIME100 Next India 2026 को सूचीमा समावेश गरिएको छ। गणित क्षेत्रमा गरेको अनुसन्धान र योगदानका कारण उनले अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान हासिल गरेकी छन्। उनले करिब सात दशक पुरानो जारिस्की क्यान्सलेसन प्रब्लमको एउटा महत्त्वपूर्ण स्वरूपको समाधान प्रस्तुत गरेकी थिइन्।

को हुन् गणितज्ञ नीना गुप्ता?

नीना गुप्ताको जन्म सन् १९८४ नोभेम्बर २४ मा कोलकातामा भएको थियो। बाल्यकालदेखि नै उनको गणित विषयमा रुचि थियो। उनको परिवारमा शिक्षालाई महत्त्व दिइन्थ्यो र उनका अभिभावकले पनि गणितको अध्ययनलाई प्राथमिकता दिन्थे।

उनले सन् २००६ मा कोलकाताको बेथुन कलेजबाट गणित विषयमा बीएससी अनर्स पूरा गरिन्। त्यसपछि उनले इन्डियन स्ट्याटिस्टिकल इन्स्टिच्युट (ISI), कोलकातामा भर्ना भएर सन् २००८ मा गणितमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरिन्।

उच्चस्तरीय गणितीय अवधारणाप्रति उनको रुचि अध्ययनका क्रममा थप बढ्दै गयो। सन् २०११ मा उनले ISI कोलकाताबाट पीएचडी पूरा गरिन्। उनको अनुसन्धानको मुख्य विषय बीजगणित थियो।

७० वर्ष पुरानो गणितीय समस्यामा महत्त्वपूर्ण अनुसन्धान

नीना गुप्ताले जारिस्की क्यान्सलेसन प्रब्लममा गरेको अनुसन्धानबाट विशेष पहिचान हासिल गरेकी हुन्। यो बीजगणितीय ज्यामितिसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण गणितीय समस्या हो।

प्रसिद्ध गणितज्ञ ओस्कर जारिस्कीले सन् १९४९ मा यस समस्याको एउटा स्वरूप प्रस्तुत गरेका थिए। सरल रूपमा भन्नुपर्दा, दुईवटा गणितीय संरचनामा एउटा अतिरिक्त आयाम थपेपछि ती समान हुन्छन् भने के ती मूल अवस्थामा पनि समान थिए भन्ने प्रश्न यस समस्याले उठाउँछ।

यसको उत्तर पत्ता लगाउनु दशकौँदेखि गणितज्ञहरूका लागि चुनौतीपूर्ण विषय बनेको थियो।

सन् २०१४ मा नीना गुप्ताले यस समस्याको एउटा महत्त्वपूर्ण स्वरूपमा विशेष गणितीय परिस्थितिमा यसको उत्तर नकारात्मक हुन सक्ने देखाइन्।

उनले गणितज्ञ ताकानोरी असानुमाले विकास गरेको त्रिआयामिक बीजगणितीय संरचनाको प्रयोग गरेर एउटा प्रतिउदाहरण प्रस्तुत गरिन्। उनको अनुसन्धानले पोजिटिभ क्यारेक्टरिस्टिक भएका क्षेत्रहरूमा यस समस्यालाई बुझ्न नयाँ दिशा प्रदान गर्‍यो।

नीना गुप्ताले प्राप्त गरेका पुरस्कार तथा सम्मान

गणित क्षेत्रमा नीना गुप्ताको योगदानलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता दिइएको छ।

सन् २०१४ मा उनले इन्डियन नेसनल साइन्स एकेडेमीको यङ साइन्टिस्ट अवार्ड प्राप्त गरिन्।

सन् २०१९ मा उनलाई गणितीय विज्ञानका लागि शान्ति स्वरूप भटनागर पुरस्कार प्रदान गरियो। सन् २०२१ मा उनले युवा गणितज्ञहरूका लागि प्रतिष्ठित रामानुजन पुरस्कार प्राप्त गरिन्।

उनलाई नारी शक्ति पुरस्कारबाट पनि सम्मानित गरिएको छ। यसका अतिरिक्त, सन् २०२४ मा गणितीय विज्ञान क्षेत्रमा उत्कृष्ट अनुसन्धानका लागि उनले इन्फोसिस पुरस्कार प्राप्त गरिन्।

STEM अनुसन्धानमा महिलाको योगदानको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान

नीना गुप्ताको अनुसन्धानले भारतीय गणितीय अनुसन्धानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पहिचान दिलाएको छ। उनको उपलब्धिले विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित (STEM) क्षेत्रमा महिलाहरूको अनुसन्धानात्मक योगदानको महत्त्वलाई पनि उजागर गरेको छ।

कोलकातामा अध्ययन सुरु गरेर अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान हासिल गर्ने गणितज्ञ बन्नेसम्मको उनको शैक्षिक तथा अनुसन्धान यात्रा भारतीय गणितीय अनुसन्धानमा उनको योगदानको परिचायक बनेको छ।

Leave a comment