पाकिस्तानको खैबर पख्तूनख्वा प्रान्तको राजधानी पेशावरस्थित दीर कोलोनी क्षेत्रमा एउटा निजी विद्यालयको छाना खस्दा २९ जनाको मृत्यु भएको छ। मृतकमध्ये २८ जना विद्यार्थी र एक महिला शिक्षिका छन्। रिपोर्टअनुसार मृत्यु भएका सबै बालबालिकाको उमेर १३ वर्ष वा सोभन्दा कम थियो। घटनामा ४० भन्दा बढी व्यक्ति घाइते भएका छन्।
घाइतेहरूलाई उपचारका लागि अस्पताल भर्ना गरिएको छ। ठूलो संख्यामा घाइते भएपछि अस्पतालमा आपत्कालीन सेवा सक्रिय गरिएको थियो। ट्रमा वार्डमा चिकित्सक तथा अन्य स्वास्थ्यकर्मीलाई परिचालन गरी घाइतेहरूको तत्काल उपचारको व्यवस्था गरिएको थियो।
उपलब्ध जानकारीअनुसार छाना खस्नुको प्राविधिक कारणको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन। घटनापछि स्थानीय प्रशासन तथा सम्बन्धित अधिकारीहरूले राहत र चिकित्सा व्यवस्था सुनिश्चित गर्नुका साथै दुर्घटनाको कारण पत्ता लगाउने प्रक्रिया अघि बढाएका छन्।
प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले घटनामा भएको जनधनको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन्। उनले मृतकका परिवारप्रति समवेदना प्रकट गर्दै कठिन समयमा उनीहरूलाई धैर्य प्रदान होस् भन्ने कामना गरेका छन्। प्रधानमन्त्रीले घाइतेहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दै सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई उनीहरूको उपचारका लागि उत्कृष्ट सम्भव चिकित्सा सुविधा उपलब्ध गराउन निर्देशन दिएका छन्। उनले उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाउन पनि जोड दिएका छन्।
खैबर पख्तूनख्वाका गभर्नर फैसल करीम कुन्डीले पनि घटनाप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन्। उनले मृतक बालबालिकाका परिवारप्रति समवेदना व्यक्त गर्दै घाइते बालबालिकाको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरेका छन्। गभर्नरले सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई घाइतेहरूका लागि राम्रो चिकित्सा सुविधा सुनिश्चित गर्न निर्देशन दिएका छन्। साथै उनले विद्यालयको छाना खसेको घटनाबारे विस्तृत प्रतिवेदन माग्दै दुर्घटनाको कारण पत्ता लगाउन अनुसन्धानको निर्देशन दिएका छन्।
उपलब्ध जानकारीमा अनुसन्धानको दायरा, जिम्मेवार अधिकारीहरू वा सम्भावित कानुनी कारबाहीबारे विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। विद्यालय भवनको अवस्था, छानाको मजबुती, निर्माणको गुणस्तर तथा सुरक्षा मापदण्डको पालनाजस्ता पक्ष अनुसन्धानको क्रममा परीक्षण हुन सक्ने भए पनि पेशावरको घटनामा यीमध्ये कुनै कारणको पुष्टि अहिलेसम्म भएको छैन।
पाकिस्तानमा विद्यालय तथा अन्य भवनहरूको संरचनात्मक सुरक्षालाई लिएर समय–समयमा चिन्ता व्यक्त हुँदै आएको छ। भवनको मर्मतसम्भार, निर्माणको गुणस्तर, समयमै प्राविधिक निरीक्षण तथा सुरक्षा मापदण्डको पालनाजस्ता विषय विद्यार्थी र कर्मचारीको सुरक्षासँग सम्बन्धित छन्। विद्यालयमा बालबालिकाको उपस्थिति रहने भएकाले भवनको नियमित निरीक्षण तथा सम्भावित जोखिमको समयमै पहिचान आवश्यक मानिन्छ।
उपलब्ध रिपोर्टमा पाकिस्तानमा पछिल्ला छ महिनामा विद्यालय तथा शैक्षिक परिसरमा छाना वा पर्खाल खसेका अन्य चार घटनाको पनि उल्लेख गरिएको छ। रिपोर्टअनुसार जुलाईमा उमरकोटमा एउटा सरकारी विद्यालयको बाहिरी पर्खाल खस्दा तीन बालिकाको मृत्यु भएको थियो। जुलाईमै लाहौरको बागबानपुरा क्षेत्रमा निर्माणाधीन निजी विद्यालयको छाना खस्दा एक बालकको मृत्यु भएको जानकारी दिइएको छ। जुनमा लाहौरको कहना क्षेत्रस्थित एउटा ट्युसन सेन्टरको छाना खस्दा १४ बालबालिकाको मृत्यु भएको रिपोर्टमा उल्लेख छ। मेमा डेरा गाजी खानमा एउटा विद्यालयको छाना खस्दा चार बालबालिकाको मृत्यु र २० जना घाइते भएको उल्लेख गरिएको छ।
यी चार घटनाको विवरणको स्वतन्त्र पुष्टि उपलब्ध जानकारीमा छैन। त्यसैले ती घटनालाई सम्बन्धित रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको विवरणका रूपमा मात्र हेर्नुपर्ने हुन्छ। घटनाहरूको तुलना तथा तिनका कारणको मूल्याङ्कनका लागि आधिकारिक अभिलेख र अनुसन्धान प्रतिवेदन आवश्यक पर्नेछ।
विद्यालय भवनको मजबुती, छाना तथा पर्खालको अवस्था र आपत्कालीन निकासी व्यवस्थाको नियमित निगरानी शैक्षिक संस्थानको सुरक्षा व्यवस्थासँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण पक्ष हुन्। नियमित संरचनात्मक निरीक्षण, समयमै मर्मत तथा जोखिमयुक्त भागको पहिचान विद्यालय व्यवस्थापन र सम्बन्धित सरकारी निकायको सुरक्षा व्यवस्थाका महत्वपूर्ण हिस्सा हुन्।
तर सामान्य सुरक्षा चिन्ताका आधारमा पेशावरको घटनाका लागि कुनै संस्था वा व्यक्तिलाई जिम्मेवार ठहराउन सकिँदैन। त्यसका लागि अनुसन्धानको निष्कर्ष र सम्बन्धित अधिकारीहरूको आधिकारिक जानकारी आवश्यक हुनेछ।
पेशावरको दीर कोलोनी क्षेत्रमा भएको विद्यालयको छाना खस्ने घटनामा २९ जनाको मृत्यु र ४० भन्दा बढी व्यक्ति घाइते भएको जानकारी आएको छ। प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले घाइतेहरूको उपचार तथा उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाउन निर्देशन दिएका छन् भने गभर्नर फैसल करीम कुन्डीले घटनाको विस्तृत प्रतिवेदन मागेका छन्।
अब अनुसन्धानमार्फत दुर्घटनाको कारण, भवनको अवस्था तथा सुरक्षा मापदण्डको पालनासँग सम्बन्धित तथ्य पत्ता लगाउने प्रक्रिया महत्वपूर्ण हुनेछ। अनुसन्धानको निष्कर्षबाट घटनाको परिस्थितिबारे स्पष्टता आउन सक्नेछ।
