प्रसार भारतीले D2M (डाइरेक्ट-टु-मोबाइल) प्रसारण प्रणालीसम्बन्धी विस्तृत प्रस्ताव सूचना तथा प्रसारण मन्त्रालयलाई बुझाएको छ। यो प्रविधिको परीक्षण देशका १९ भन्दा बढी सहरमा जारी रहेको छ। सफल कार्यान्वयन भएमा मोबाइल डेटा वा इन्टरनेट जडान बिना नै मोबाइल फोनमा प्रत्यक्ष टेलिभिजन, शैक्षिक सामग्री तथा अन्य डिजिटल सामग्री उपलब्ध गराउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ।
D2M प्रविधि कार्यान्वयनको दिशामा महत्वपूर्ण प्रगति भएको बताइएको छ। प्रसार भारतीका अनुसार प्रारम्भिक परीक्षणका नतिजा उत्साहजनक देखिएका छन्। यस प्रविधिको मुख्य उद्देश्य इन्टरनेट वा मोबाइल डेटा प्रयोग नगरी भिडियो, प्रत्यक्ष टेलिभिजन तथा अन्य डिजिटल सामग्री सिधै मोबाइल उपकरणसम्म पुर्याउनु हो। यसले दुर्गम क्षेत्रमा डिजिटल पहुँच विस्तार गर्न तथा मोबाइल नेटवर्कमाथिको बढ्दो दबाब कम गर्न सहयोग गर्न सक्ने बताइएको छ।
D2M प्रविधिको परीक्षण प्रसार भारती, आईआईटी कानपुर र सांख्य ल्याब्सको सहकार्यमा भइरहेको छ। परियोजनाअन्तर्गत १९ भन्दा बढी सहरमा प्राविधिक परीक्षण सञ्चालन भइरहेको छ। प्रारम्भिक परीक्षणले मोबाइल उपकरणमा सिधै भिडियो तथा अन्य सामग्री प्रसारण गर्न सकिने सम्भावना देखाएको छ। विशेषगरी इन्टरनेट सेवा सीमित भएका क्षेत्र वा मोबाइल डेटा लागत चुनौतीपूर्ण भएका स्थानमा यो प्रविधि उपयोगी हुन सक्ने उल्लेख गरिएको छ। सरकार तथा सम्बन्धित संस्थाहरूले यसलाई डिजिटल समावेशीकरणतर्फको महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार D2M प्रविधिको प्रमुख लाभ ठूला प्रत्यक्ष कार्यक्रमका समयमा देखिन सक्छ। क्रिकेट प्रतियोगिता, राष्ट्रिय समारोह, निर्वाचन परिणाम घोषणा वा अन्य महत्वपूर्ण कार्यक्रमका बेला ठूलो संख्यामा प्रयोगकर्ताले एकैसाथ भिडियो स्ट्रिमिङ प्रयोग गर्दा नेटवर्कमाथि दबाब बढ्ने गर्दछ। D2M प्रणालीमार्फत सामग्री सिधै प्रसारण गरिएमा प्रयोगकर्ताले मोबाइल डेटामाथिको निर्भरता कम गर्न सक्नेछन्।
D2M सेवाका लागि 470–582 MHz स्पेक्ट्रम ब्यान्डको प्रयोगबारे दूरसञ्चार कम्पनीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। जियो, एयरटेल तथा तिनसँग सम्बन्धित उद्योग संगठनहरूले भविष्यमा 5G र 6G नेटवर्क विस्तारका लागि उक्त स्पेक्ट्रम आवश्यक पर्न सक्ने बताएका छन्।
हाल D2M प्रविधि सबै मोबाइल फोनमा उपलब्ध हुने छैन। यसको सुविधा केवल D2M रिसेप्सन समर्थन गर्ने उपकरणहरूमा मात्र प्राप्त हुनेछ। लावा लगायतका विभिन्न कम्पनीहरू यस्ता उपकरण विकास गर्ने कार्यमा संलग्न रहेका छन्।
