कोलकाताको प्रेसिडेन्सी सेन्ट्रल जेलमा आजीवन कारावासको सजाय काटिरहेका आफताब अहमद अन्सारीको सेलबाट तीनवटा मोबाइल फोनसहित राउटर, वाइ-फाइ उपकरण, पेन ड्राइभ, इयरफोन र ३१ हजार रुपैयाँ नगद बरामद भएपछि जेल प्रशासनमा हलचल मच्चिएको छ। घटनाबारे हेस्टिङ्स थानामा उजुरी दर्ता गरिएको छ र प्रहरीले अनुसन्धान सुरु गरेको छ।
जेलको गोप्य संयन्त्रलाई आफताब अन्सारीले जेलभित्र मोबाइल फोन र इन्टरनेट प्रयोग गरिरहेको सूचना प्राप्त भएपछि जेल अधिकारीहरूले उनको सेलमा तलासी लिएका थिए। तलासीका क्रममा तीनवटा मोबाइल फोन भेटिए, जसमा एउटा आईफोन रहेको बताइएको छ।
तलासीका क्रममा दुईवटा राउटर र वाइ-फाइसँग सम्बन्धित उपकरण पनि बरामद भएका छन्। यसबाहेक दुईवटा कार्ड रिडर, एउटा पेन ड्राइभ र इयरफोन फेला परेका छन्। सेलबाट ५०० रुपैयाँका नोटमा राखिएको कुल ३१ हजार रुपैयाँ पनि बरामद भएको छ।
प्रहरीले कडा सुरक्षा व्यवस्था भएको जेलभित्र मोबाइल फोन र इन्टरनेटसँग सम्बन्धित उपकरण आफताब अन्सारीसम्म कसरी पुगे भन्ने विषयमा अनुसन्धान गरिरहेको छ। यी सामान जेलभित्र पुर्याउन कुनै बाहिरी व्यक्ति वा जेलकर्मीको भूमिका थियो कि थिएन भन्ने दिशामा पनि सोधपुछ र अनुसन्धान भइरहेको छ।
जेल प्रशासनको उजुरीका आधारमा प्रहरीले घटनालाई अनुसन्धानमा लिएको छ। बरामद मोबाइल फोन र अन्य विद्युतीय उपकरणको प्राविधिक परीक्षण गर्न सकिनेछ। त्यसबाट फोन कहिले-कहिले प्रयोग भयो, कुन नम्बरमा सम्पर्क गरियो र इन्टरनेटमार्फत कोसँग कुराकानी भयो भन्ने पत्ता लगाउन सहयोग मिल्न सक्छ।
अनुसन्धान एजेन्सीहरूले आफताब जेलभित्र रहँदा को-कोसँग सम्पर्कमा थिए भन्ने विषयमा पनि ध्यान दिइरहेका छन्। रिपोर्टअनुसार, मोबाइल फोनमार्फत ह्वाट्सऐप र टेलिग्रामजस्ता सन्देश आदानप्रदान गर्ने प्लेटफर्म प्रयोग गरिएको हुन सक्ने प्रहरीको आशंका छ। यद्यपि, यी माध्यमबाट वास्तवमा कोसँग र कुन उद्देश्यले कुराकानी भयो भन्ने कुरा प्राविधिक अनुसन्धानपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।
प्रहरीले जेलमा रहँदा आफताबले विदेशमा रहेका कुनै व्यक्तिसँग सम्पर्क गर्ने प्रयास गरेका थिए कि थिएनन् भन्ने पनि अनुसन्धान गरिरहेको छ। विशेषगरी पाकिस्तानसँग कुनै प्रकारको सम्पर्क भएको आशंकाबारे पनि अनुसन्धान भइरहेको छ। हाल यसलाई अनुसन्धानको एउटा हिस्सा मानिएको छ र कुनै निष्कर्षमा पुग्नुअघि मोबाइल तथा इन्टरनेट गतिविधिको पूर्ण विवरण सार्वजनिक हुन आवश्यक हुनेछ।
घटनाले जेलभित्रको सुरक्षा व्यवस्थासम्बन्धी पुराना प्रश्नहरूलाई पनि पुनः उठाएको छ। जेलमा रहेका कैदीसम्म मोबाइल फोन पुग्नु सुरक्षा व्यवस्थाका दृष्टिले गम्भीर विषय मानिन्छ। गम्भीर आतंकी गतिविधिसँग सम्बन्धित मुद्दामा आजीवन कारावासको सजाय काटिरहेका कैदीको सेलबाट मोबाइल र इन्टरनेट उपकरण बरामद भएपछि यो विषय थप संवेदनशील बनेको छ।
अनुसन्धानका क्रममा बरामद ३१ हजार रुपैयाँ आफताबको सेलसम्म कसरी पुग्यो भन्ने पनि पत्ता लगाउने प्रयास हुनेछ। जेलभित्र नगद राख्नु सुरक्षा व्यवस्था र नियमसँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण प्रश्न हो। रकम कुन स्रोतबाट आएको थियो र त्यसलाई कुन उद्देश्यका लागि प्रयोग गरिने थियो भन्ने पत्ता लगाउने प्रयास प्रहरी र जेल प्रशासनले गरिरहेका छन्।
प्रेसिडेन्सी जेलमा यसअघि पनि कैदीहरूको साथबाट मोबाइल फोन भेटिएको विषयमा प्रश्न उठ्दै आएका छन्। हालैका समयमा जेलको सुरक्षा व्यवस्था र कैदीसम्म मोबाइल पुग्ने घटनालाई लिएर प्रशासनिक तहमा कारबाहीको कुरा पनि सार्वजनिक भएको थियो। त्यसपछि पनि एक उच्च-प्रोफाइल कैदीको सेलबाट स्मार्टफोन र इन्टरनेट उपकरण बरामद हुनु व्यवस्थासामु नयाँ चुनौती बनेको छ।
आफताब अन्सारीको नाम सन् २००२ मा कोलकाताको अमेरिकन सेन्टरमा भएको आतंकी हमलाको मुद्दासँग जोडिएको छ। उनलाई यस मुद्दामा दोषी ठहर गरिएको छ र उनी आजीवन कारावासको सजाय काटिरहेका छन्। यस अवस्थामा उनको सेलबाट सञ्चार उपकरण बरामद हुनु सामान्य जेल उल्लंघनका साथै सुरक्षा पक्षसँग पनि सम्बन्धित विषय बनेको छ।
अब अनुसन्धान एजेन्सीहरूसामु बरामद फोन र राउटर कसरी प्रयोग भइरहेको थियो भन्ने महत्वपूर्ण प्रश्न छ। मोबाइल फोन सक्रिय रहेको भए उनीहरूको कल हिस्ट्री, सन्देश, इन्टरनेट गतिविधि र सम्पर्कको विवरणले अनुसन्धानलाई अगाडि बढाउन महत्वपूर्ण जानकारी दिन सक्छ। साथै, ती उपकरण कति समयदेखि उनको साथमा थिए भन्ने पनि पत्ता लगाउन सकिनेछ।
जेल प्रशासनले सेलको नियमित तलासी कहिले भएको थियो र त्यसअघि त्यहाँ कुनै संदिग्ध गतिविधि देखिएको थियो कि थिएन भन्ने पनि जाँच गर्न सक्छ। मोबाइल र अन्य उपकरण लामो समयदेखि सेलमा रहेको भए नियमित सुरक्षा जाँचको प्रक्रियामाथि पनि प्रश्न उठ्न सक्छ।
घटनापछि जेलको सुरक्षा व्यवस्था थप कडा बनाउने सम्भावना छ। कैदीहरूको सेलको नियमित तलासी, मोबाइल नेटवर्कको निगरानी र विद्युतीय उपकरणको अवैध पहुँच रोक्न अतिरिक्त कदम चाल्न सकिन्छ। विशेषगरी संवेदनशील कैदीहरूको सुरक्षा व्यवस्थाको समीक्षा महत्वपूर्ण हुनेछ।
हाल प्रहरी र जेल प्रशासनले बरामद सामानको जाँच गरिरहेका छन्। तीनवटा मोबाइल फोन, राउटर, वाइ-फाइ उपकरण, पेन ड्राइभ, कार्ड रिडर, इयरफोन र ३१ हजार रुपैयाँ बरामद भएपछि अनुसन्धानको दायरा बढेको छ। अब यी सामान आफताबसम्म कसरी पुगे र जेलभित्र कुन उद्देश्यले प्रयोग भइरहेका थिए भन्ने विषयमा अनुसन्धानबाट थप विवरण स्पष्ट हुनेछ।
