राजस्थान सरकारले अत्यधिक गर्मी र हीटवेभको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै विद्यालयहरूको गर्मीयाम बिदा २८ जुन २०२६ सम्म विस्तार गरेको छ। यसअघि बिदा २० जुनसम्म निर्धारण गरिएको थियो, तर बढ्दो तापक्रमका कारण यसलाई थप एक साताका लागि लम्ब्याउने निर्णय गरिएको हो।
शिक्षा विभागका अनुसार अब राज्यभरका विद्यालयहरू २८ जुन २०२६ सम्म बन्द रहनेछन्। यस निर्णयबाट लाखौं विद्यार्थी, शिक्षक तथा अभिभावकलाई राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
राजस्थानमा हाल तीव्र गर्मीको प्रभाव जारी छ। धेरै जिल्लाहरूमा तापक्रम ४५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुगेको छ, जसले दैनिक जनजीवन प्रभावित बनाएको छ। यस्ता परिस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै राज्य सरकारले विद्यालयहरूको गर्मीयाम बिदा एक साताका लागि थप गर्ने निर्णय गरेको हो।
यसअघि विद्यालयहरूमा १७ मेदेखि २० जुनसम्म ग्रीष्मकालीन बिदा तय गरिएको थियो। मौसमीय अवस्थाको गम्भीरतालाई ध्यानमा राख्दै उक्त अवधि २८ जुनसम्म विस्तार गरिएको छ। यससँगै यस वर्षको गर्मीयाम बिदा ३५ दिनबाट बढेर कुल ४२ दिन पुगेको छ।
मौसम विभागका तथ्यांकअनुसार राजस्थानका धेरै क्षेत्र हाल देशकै सबैभन्दा तातो क्षेत्रमध्ये परेका छन्। जैसलमेरमा अधिकतम तापक्रम ४६.४ डिग्री सेल्सियस मापन गरिएको छ भने बाडमेरमा ४६ डिग्री, कोटामा ४५.७ डिग्री र चुरूमा ४५.३ डिग्री सेल्सियस तापक्रम रेकर्ड गरिएको छ।
निरन्तर चलिरहेको लू र अत्यधिक गर्मीका कारण बालबालिकाको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्न सक्ने आशंका व्यक्त गरिएको छ। यही कारणले शिक्षा विभागले हालका लागि विद्यालयहरू बन्द राख्नुलाई सुरक्षित विकल्प मानेको छ।
राज्य सरकारले विद्यालय प्रशासनलाई केही अतिरिक्त अधिकार पनि प्रदान गरेको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार विद्यालयका प्रधानाध्यापकहरूले स्थानीय परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै थप दुई दिनसम्मको बिदा स्वीकृत गर्न सक्नेछन्।
यसअघि उनीहरूलाई केवल एक दिनको बिदा स्वीकृत गर्ने अधिकार थियो। सरकारका अनुसार यस परिवर्तनले स्थानीय स्तरमा मौसम तथा अन्य परिस्थितिका आधारमा छिटो निर्णय लिन सहज बनाउनेछ।
यसअघि राज्य सरकारले गर्मीयाम बिदा घटाउने विषयमा पनि विचार गरेको थियो। शिक्षा विभागको उद्देश्य विद्यालयहरूमा शिक्षण दिवसको संख्या बढाएर शिक्षाको गुणस्तर सुधार गर्ने रहेको थियो। यसअन्तर्गत विद्यालयहरूलाई २१ जुनअघि सञ्चालनमा ल्याउने तथा अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस कार्यक्रमहरूमा विद्यार्थीहरूको सहभागिता सुनिश्चित गर्ने योजना बनाइएको थियो।
तर शिक्षक संगठनहरूले बढ्दो गर्मी र लूको अवस्थालाई आधार बनाउँदै उक्त प्रस्तावको विरोध गरेका थिए। उनीहरूको भनाइमा वर्तमान मौसमीय अवस्थामा विद्यार्थी तथा शिक्षकलाई विद्यालयमा उपस्थित गराउनु स्वास्थ्यका दृष्टिले जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।
सरकारको पछिल्लो निर्णयपछि राज्यका लाखौं विद्यार्थी र अभिभावकलाई राहत पुगेको छ। विज्ञहरूको पनि मत छ कि वर्तमान मौसमीय अवस्थालाई ध्यानमा राख्दा बालबालिकालाई घरमै सुरक्षित राख्नु उपयुक्त हुन्छ।
मौसमीय अवस्थामा सुधार र तापक्रममा कमी आएपछि मात्र विद्यालयहरू पुनः सञ्चालन हुने सम्भावना रहेको छ। हाल शिक्षा विभागले मौसमीय अवस्थामाथि निरन्तर निगरानी राखिरहेको जनाएको छ।
