प्राची चौहानले मध्य प्रदेशको विदिशा जिल्लाको सानो गाउँ जौहदबाट आएर UPSC Civil Services Examination (CSE) 2025 मा AIR 260 हासिल गरेकी छन्। किसान परिवारबाट आएकी प्राचीको शैक्षिक यात्रा सीमित स्रोतसाधन, मार्गदर्शनको अभाव र लगातार असफल प्रयासबीच अघि बढेको थियो।
सरकारी विद्यालयबाट सुरु भएको यात्रा
प्राची चौहान विदिशा जिल्लाको जौहद गाउँकी हुन्। उनका पिता चन्द्रभान सिंह चौहान किसान हुन् भने आमा साधना सिंह चौहान गृहिणी हुन्। पाँच दाजुभाइ-दिदीबहिनीमध्ये प्राची सबैभन्दा जेठी हुन्।
उनले प्रारम्भिक शिक्षा गाउँकै सरकारी विद्यालयबाट हासिल गरेकी थिइन्। उनका अनुसार विद्यालयमा पक्की भवनसमेत थिएन र धेरैपटक रुखमुनि बेन्च राखेर कक्षा सञ्चालन हुन्थ्यो। विद्यालयको प्रयोगशालामा पनि स्रोतसाधन निकै सीमित थिए।
यी परिस्थितिका बीच प्राचीले आफ्नो पढाइ जारी राखिन्। कलेज पुगेपछि उनको जीवनमा यस्तो मोड आयो, जसले उनलाई देशको प्रतिष्ठित सिभिल सेवा परीक्षाको तयारीतर्फ अघि बढायो।
कलेजमा UPSC बारे जानकारी
कलेज अध्ययनका क्रममा प्राचीलाई UPSC र सिभिल सेवाबारे धेरै जानकारी थिएन। BSc को दोस्रो वर्षमा उनले यस परीक्षाबारे गम्भीर रूपमा सोच्न थालेकी थिइन्।
सरकारी कार्यालयमा काम गर्ने क्रममा उनले कलेक्टरको भूमिकालाई नजिकबाट देखिन्। त्यसपछि उनीभित्र IAS अधिकारी बन्ने इच्छा विकसित भयो। सुरुवातमा उनका लागि UPSC भनेको कलेक्टर बन्ने परीक्षा मात्र थियो। परीक्षाका कति चरण हुन्छन् र यसको पूर्ण छनोट प्रक्रिया के हो भन्नेबारे पनि उनलाई स्पष्ट जानकारी थिएन।
स्नातकको अन्तिम वर्षमा उनले IAS बन्ने लक्ष्य तय गरेर तयारी सुरु गरिन्। तर आर्थिक अवस्था र उचित मार्गदर्शनको अभाव उनका लागि प्रमुख चुनौती बने।
तीन असफल प्रयासपछि तयारीमा परिवर्तन
प्राचीका लागि UPSC को यात्रा सहज थिएन। परिवारको आर्थिक अवस्था लामो समयसम्म महँगो कोचिङ लिन सक्ने खालको थिएन। त्यसैले उनले मुख्य रूपमा self-study र online courses को सहयोगमा तयारी गरिन्।
पहिलो प्रयासमा परीक्षाको दबाबका कारण OMR sheet भर्ने क्रममा समेत उनीबाट गल्ती भएको थियो। त्यसपछि उनले तयारी जारी राखिन् र दोस्रो तथा तेस्रो प्रयासमा Prelims उत्तीर्ण गर्न सफल भइन्।
यद्यपि, दुवैपटक उनी Mains को स्तरमा अघि बढ्न सकिनन्। प्राचीका अनुसार, मेहनत गरे पनि सही guidance को अभाव उनका लागि ठूलो समस्या थियो। यससँगै पारिवारिक जिम्मेवारी र सामाजिक सोच पनि उनका यात्राका चुनौतीमा समावेश थिए।
उनी यस्तो सामाजिक परिवेशबाट आएकी हुन्, जहाँ छोरीहरूलाई पढाइका लागि बाहिर पठाउने विषयमा परिवारमाथि दबाब रहने गर्छ। यी परिस्थितिका बाबजुद उनले आफ्नो लक्ष्यमा सम्झौता गरिनन्।
तयारीको रणनीतिमा परिवर्तन
लगातार असफलतापछि प्राचीले आफ्नो तयारीको रणनीतिमा पुनः काम गरिन्। तीन प्रयासपछि UPSC को थप प्रभावकारी तयारीका लागि उनी दिल्ली पुगिन्, जहाँ उनले मार्गदर्शन प्राप्त गरिन्।
उनले आफ्ना कमजोरी पहिचान गरेर तयारीमा आवश्यक परिवर्तन गरिन्। प्राचीका अनुसार, केवल मेहनत गर्नु पर्याप्त हुँदैन, त्यस मेहनतलाई सही दिशामा अघि बढाउनु पनि आवश्यक हुन्छ।
यसै रणनीतिका साथ उनले UPSC Civil Services Examination 2025 मा प्रदर्शन गर्दै AIR 260 हासिल गरिन्।
