आज राज्यसभा चुनाव 2026 अन्तर्गत 37 सीटका लागि मतदान प्रक्रिया सुरु भएको छ। महाराष्ट्र, ओडिशा, तमिलनाडु, पश्चिम बंगाल, असम, बिहार, छत्तीसगढ़, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश र तेलंगाना सहित कुल 10 राज्यका सीटहरू यस चुनावमा समावेश छन्। मतदान बिहानदेखि सुरु भएर साँझ चार बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ। मतदान सम्पन्न भएपछि तुरुन्तै मतगणना सुरु गरिनेछ र परिणाम आजै सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यो चुनाव भारतीय जनता पार्टी (BJP) को नेतृत्वमा रहेको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (NDA) तथा विपक्षी दलहरूका लागि महत्वपूर्ण मानिएको छ। एनडीएका लागि यो अवसर उच्च सदनमा आफ्नो 130 भन्दा बढी सीट (मनोनीत सदस्य सहित) को बहुमतलाई थप सुदृढ बनाउने रूपमा हेरिएको छ। विपक्षी दलहरूका लागि भने यो चुनौतीपूर्ण चुनाव मानिएको छ, किनकि उनीहरूले आफ्ना केही बलियो राजनीतिक आधार क्षेत्रका सीट गुमाउने जोखिमको सामना गर्न सक्छन्।
राज्यसभा लोकसभाभन्दा भिन्न संरचनामा सञ्चालन हुने सदन हो। लोकसभाको कार्यकाल पाँच वर्षको हुन्छ र यसलाई भंग गर्न सकिन्छ। तर राज्यसभा स्थायी सदन हो र यसको कार्य कहिल्यै बन्द हुँदैन। राज्यसभाका प्रत्येक सदस्यको कार्यकाल छ वर्षको हुन्छ। यद्यपि सबै सदस्यहरूको कार्यकाल एकै समयमा समाप्त हुँदैन।
प्रत्येक दुई वर्षमा राज्यसभाका एक तिहाइ सदस्य सेवानिवृत्त हुन्छन्। उनीहरूको कार्यकाल समाप्त भएपछि ती सीटहरू भर्नका लागि चुनाव गराइन्छ। यस प्रणालीको उद्देश्य सदनमा अनुभवी सदस्यहरूको निरन्तर उपस्थिति सुनिश्चित गर्नु र कार्यप्रणालीलाई निरन्तर सञ्चालनमा राख्नु हो।
राज्यसभा चुनावमा विभिन्न राज्यका विधानसभामा रहेको संख्यात्मक अवस्था र राजनीतिक समीकरणले परिणामलाई प्रभाव पार्छ। महाराष्ट्रमा भारतीय जनता पार्टी र उसका सहयोगी दलहरूको प्रभाव रहेको मानिन्छ, जसका कारण त्यहाँ एनडीए उम्मेदवारहरूको सम्भावित बढतको चर्चा गरिएको छ।
तमिलनाडुमा DMK नेतृत्वको गठबन्धनलाई विधानसभामा बलियो स्थिति भएको मानिन्छ, जसका कारण त्यहाँ उनीहरूको जितको सम्भावना उच्च मानिएको छ। पश्चिम बंगालमा ममता बनर्जीको पार्टी TMC सँग विधानसभामा बहुमत रहेको छ, जसका कारण राज्यसभा चुनावमा TMC लाई लाभ हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
बिहारमा चुनावी प्रतिस्पर्धा कडा हुने अनुमान गरिएको छ। त्यहाँ एनडीए र महागठबन्धनबीच प्रतिस्पर्धा हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसबीच AIMIM ले RJD उम्मेदवारलाई समर्थन गर्ने घोषणा गरेको छ। AIMIM नेता अख्तरुल ईमानले आफ्नो पार्टीले RJD लाई समर्थन गर्ने बताएका छन्, जसले महागठबन्धनलाई लाभ हुन सक्ने बताइएको छ।
राज्यसभा चुनावको प्रभाव राज्यस्तरमा मात्र सीमित नहुने बताइएको छ। यो चुनावले राष्ट्रिय राजनीतिक समीकरणमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ। एनडीएका लागि उच्च सदनमा आफ्नो बहुमतलाई थप सुदृढ बनाउने अवसरको रूपमा यो चुनावलाई हेरिएको छ, जसले संसदमा नीति तथा कानुन पारित गर्ने प्रक्रियामा प्रभाव पार्न सक्छ।
विपक्षी दलहरूका लागि भने आफ्ना बलियो आधार क्षेत्र सुरक्षित राख्दै अन्य राज्यहरूमा सीट जित्ने प्रयास महत्वपूर्ण रहने बताइएको छ। केही राज्यमा सीट गुमेमा उच्च सदनमा उनीहरूको प्रभाव कम हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।
राज्यसभा चुनावको मतदान प्रक्रिया सुरक्षित र पारदर्शी रूपमा सञ्चालन गरिने बताइएको छ। मतदानका लागि इलेक्ट्रोनिक भोटिङ मेसिन (EVM) को प्रयोग गरिन्छ। मतदाता आफ्नो सम्बन्धित विधानसभा क्षेत्रका निर्धारित मतदान केन्द्रमा पुगेर मतदान गर्छन्। मतदानका क्रममा सुरक्षा तथा गोपनीयता सुनिश्चित गर्न आवश्यक सबै उपायहरू अपनाइने व्यवस्था गरिएको छ।
मतदान बिहानदेखि सुरु भई साँझ चार बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ। मतगणना पनि त्यही दिन साँझ सम्पन्न गरिनेछ। परिणाम सार्वजनिक भएपछि राजनीतिक दलहरूले आफ्नो आगामी रणनीति तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
