ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਦੇਵਘਰ ਸਥਿਤ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ (ਏਮਜ਼ ਦੇਵਘਰ) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ‘ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ’ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਜਟਿਲ ਦਿਮਾਗੀ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਏਮਜ਼ ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ
‘ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ’ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਐਨੇਸਥੀਸੀਆ ਦੇ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਟਿਊਮਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਲਣ, ਸਮਝਣ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।
ਨਿਊਰੋਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਟਿਊਮਰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਏਮਜ਼ ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਟਿਊਮਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਨਿਊਰੋਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਿਊਮਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਕਾਰਜਾਂ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦਿਮਾਗੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸਰਜੀਕਲ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੀ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਕਾਰਜਾਂ ’ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਐਨੇਸਥੀਸੀਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦਰਦ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ
ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰਦ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਐਨੇਸਥੀਸੀਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦਰਦ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਐਨੇਸਥੀਸੀਆ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਸਮੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਟਿਊਮਰ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਟਿਊਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਊਮਰ ਬੋਲਣ, ਸਮਝਣ, ਤੁਰਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬੋਲਣ, ਸਮਝਣ, ਤੁਰਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਕਾਰਜਾਂ ’ਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਟੀਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਸਰਜੀਕਲ ਟੀਮ, ਐਨੇਸਥੀਸੀਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤਕਰਮੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਰੋਸਰਜੀਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ
ਏਮਜ਼ ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਟਿਲ ਨਿਊਰੋਸਰਜੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਮਜ਼ ਦੇਵਘਰ ਦੇਵਘਰ ਦੇ ਦੇਵੀਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਨਿਊਰੋਸਰਜਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਨਿਊਰੋਸਰਜਰੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਿਲ ਨਿਊਰੋਸਰਜਰੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਾਹਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਟਿਲ ਨਿਊਰੋਸਰਜਰੀ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਰੈਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ
ਅਵੇਕ ਕ੍ਰੇਨੀਓਟੋਮੀ ਹਰ ਬ੍ਰੇਨ ਟਿਊਮਰ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਟਿਊਮਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਮਜ਼ ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਸਫਲ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਨਿਊਰੋਸਰਜਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਮਰੱਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ, ਮਾਹਿਰ ਟੀਮ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰੇਨ ਟਿਊਮਰ ਦੀ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
