ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ (Ballistic Missile Defence-BMD) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਸਫਲ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (DRDO) ਵੱਲੋਂ 10 ਅਤੇ 11 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਫਲ ਪਰੀਖਣਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਮਿਸਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰੀਖਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਉਹਨਾਂ ਚੁਣਿੰਦਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਨਤ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਖਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
DRDO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰੀਖਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਟ੍ਰੈਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਮਿਸਾਈਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਨਤ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਮਿਸਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ
ਹਾਲੀਆ ਪਰੀਖਣਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਰਾਡਾਰ, ਕਮਾਂਡ ਐਂਡ ਕੰਟਰੋਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀਚੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਸਫਲ ਪਰੀਖਣ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਜ਼ਾ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਲਬਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ
BMD ਪਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ DRDO ਨੇ ਨੇਵਲ ਐਂਟੀ-ਸ਼ਿਪ ਮਿਸਾਈਲ-ਮੀਡੀਅਮ ਰੇਂਜ (NASM-MR) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਉਡਾਣ ਪਰੀਖਣ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਿਸਾਈਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨੇਵੀ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਸਟੀਕ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਐਂਟੀ-ਸ਼ਿਪ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। NASM-MR ਦਾ ਸਫਲ ਪਰੀਖਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰੀਖਣਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ DRDO ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਲਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। DRDO ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਰੀਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਸਮਨਵਯ ਅਤੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ। DRDO ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਦਲਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖ ਸਕੇ।
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਵਧਾਈ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ DRDO ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਪਰੀਖਣਾਂ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਸਫਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਭੇਦਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਨਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਨਤ ਮਿਸਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਸਫਲ ਪਰੀਖਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤਿਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਰੱਖਿਆ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਆਧੁਨਿਕ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
