ఢిల్లీ విద్యార్థులు రూ.140తో ఎయిర్ ఫిల్టర్ తయారీ.. సాధారణ ఫ్యాన్‌నే ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్‌గా ఉపయోగించే అవకాశం

ఢిల్లీలో పెరుగుతున్న వాయు కాలుష్యం నేపథ్యంలో ఇద్దరు పాఠశాల విద్యార్థులు తక్కువ ఖర్చుతో గాలిలోని సూక్ష్మ కాలుష్య కణాలను తగ్గించగల ఎయిర్ ఫిల్టర్‌ను రూపొందించారు. 16 ఏళ్ల కృష్ అగర్వాల్ తన స్నేహితుడు సమర్థ్ మీటల్‌తో కలిసి Project Vayuను ప్రారంభించారు. ఈ ప్రాజెక్టు కింద రూపొందించిన ఫిల్టర్ తయారీకి సుమారు రూ.140 ఖర్చవుతుంది. దీనిని సాధారణ ఫ్యాన్‌కు అమర్చి ఉపయోగించవచ్చు. ఈ ప్రయత్నానికి గుర్తింపుగా కృష్‌కు ప్రతిష్ఠాత్మక Diana Award 2026 గౌరవ జాబితాలో స్థానం లభించింది.

ఖరీదైన ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్లకు ప్రత్యామ్నాయంగా తక్కువ ఖర్చు ఫిల్టర్

ఢిల్లీలో శీతాకాలం ప్రారంభం కాగానే వాయు కాలుష్య సమస్య తీవ్రతరం అవుతుంది. ముఖ్యంగా ప్రతిరోజూ పాఠశాల తరగతి గదుల్లో అనేక గంటలు గడిపే చిన్నారులపై దీని ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన పాఠశాలలకు ప్రతి తరగతి గదిలో ఖరీదైన ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్లను ఏర్పాటు చేయడం సులభం కాదు.

ఈ సమస్యను దృష్టిలో ఉంచుకుని, సంస్కృతి స్కూల్‌లో 12వ తరగతి చదువుతున్న కృష్ అగర్వాల్, వసంత్ వ్యాలీ స్కూల్‌లో 11వ తరగతి చదువుతున్న సమర్థ్ మీటల్ తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ప్రత్యామ్నాయాన్ని రూపొందించాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

కొత్త ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్‌ను తయారు చేయడానికి బదులుగా, పాఠశాలల్లో ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న ఫ్యాన్లనే గాలిని శుద్ధి చేసే పరికరాలుగా ఉపయోగించే విధానాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. అధిక ఖర్చు లేకుండా, పెద్దగా మార్పులు చేయకుండానే తరగతి గదుల్లో ఏర్పాటు చేయగల సాంకేతిక పరిష్కారాన్ని రూపొందించడం వారి లక్ష్యం.

Project Vayu ఫిల్టర్ ఎలా పనిచేస్తుంది?

Project Vayu కింద రూపొందించిన ఫిల్టర్‌ను సాధారణ టేబుల్ ఫ్యాన్ లేదా గోడకు అమర్చిన ఫ్యాన్‌కు జతచేయవచ్చు. దీన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రత్యేక యంత్రాలు లేదా విద్యుత్ వైరింగ్‌లో మార్పులు చేయాల్సిన అవసరం లేదు.

ఈ ఫిల్టర్‌లో Electrostatic Charged Fibres ఉపయోగించారు. ఈ ప్రత్యేక ఫైబర్లు గాలిలోని సూక్ష్మ ధూళి కణాలు, PM2.5 వంటి కాలుష్య కణాలను పట్టుకోవడంలో సహాయపడతాయి.

ఫిల్టర్‌ను ఫ్యాన్‌కు అమర్చడానికి ఎలాస్టిక్ బ్యాండ్లను ఉపయోగిస్తారు. ఫ్యాన్‌ను ఆన్ చేసినప్పుడు గాలి ఒత్తిడి కారణంగా ఫిల్టర్ బెలూన్‌లా విస్తరిస్తుంది. దీనివల్ల గాలిని వడపోసేందుకు ఎక్కువ ఉపరితల వైశాల్యం అందుబాటులోకి వస్తుంది.

సాధారణ ఫ్యాన్ మోటారును మార్చకుండానే ఈ ఫిల్టర్‌ను ఉపయోగించవచ్చు. ప్రాజెక్టులో భాగస్వాములైన విద్యార్థుల ప్రకారం, దీన్ని అమర్చడానికి ఒక నిమిషం కంటే తక్కువ సమయం పడుతుంది.

పరీక్షల్లో PM2.5 స్థాయి 90 శాతానికి పైగా తగ్గింపు

Project Vayu బృందం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, మూసివేసిన గదిలో నిర్వహించిన పరీక్షల్లో ఫిల్టర్ ఫలితాలు వెల్లడయ్యాయి.

పరీక్ష ప్రారంభంలో గదిలో PM2.5 స్థాయి ఒక క్యూబిక్ మీటర్‌కు 158 మైక్రోగ్రాములుగా నమోదైంది. ఫిల్టర్ అమర్చిన ఫ్యాన్‌ను ఒక గంట పాటు నడిపిన తర్వాత ఈ స్థాయి ఒక క్యూబిక్ మీటర్‌కు 11 మైక్రోగ్రాములకు తగ్గింది.

దీంతో పరీక్ష సమయంలో కాలుష్య కణాల పరిమాణం 90 శాతానికి పైగా తగ్గినట్లు వెల్లడైంది. అయితే, ఈ ఫలితం నియంత్రిత పరిస్థితుల్లో నిర్వహించిన పరీక్ష ఆధారంగా వచ్చింది. పెద్ద గదులు, తెరిచిన తలుపులు లేదా బయట నుంచి నిరంతరం కలుషిత గాలి లోపలికి వచ్చే పరిస్థితుల్లో ఫిల్టర్ పనితీరు భిన్నంగా ఉండవచ్చు.

అందువల్ల అన్ని పరిస్థితుల్లోనూ ఈ ఫిల్టర్ 90 శాతం గాలిని శుద్ధి చేస్తుందని హామీగా భావించకూడదు.

రూ.140తో ఫిల్టర్ తయారీకి అయ్యే ఖర్చు

ఈ ఫిల్టర్ తయారీకి మొత్తం సుమారు రూ.140 ఖర్చవుతుందని వెల్లడించారు. ఇందులో ఫిల్టర్ మెటీరియల్‌కు సుమారు రూ.85, ఎలాస్టిక్ బ్యాండ్లకు రూ.15, కుట్టుపని మరియు రవాణాకు రూ.40 ఖర్చవుతుంది.

Project Vayu బృందం అవసరమైన పాఠశాలలకు ఈ ఫిల్టర్లను ఉచితంగా అందిస్తోంది. కాలక్రమేణా ఫిల్టర్‌లో ధూళి పేరుకుపోతుంది. అందువల్ల దానిని క్రమం తప్పకుండా మార్చడం అవసరం.

దీర్ఘకాలిక వినియోగాన్ని కొనసాగించేందుకు పాఠశాలల్లో పాత ఫిల్టర్ల స్థానంలో కొత్త ఫిల్టర్లను అమర్చే ఏర్పాట్లను కూడా ప్రాజెక్టు బృందం చేస్తోంది.

10 వేలకు పైగా విద్యార్థులకు చేరిన Project Vayu

ఈ కార్యక్రమం తొలుత ఢిల్లీలోని పాఠశాలల్లో ప్రారంభమైంది. ప్రారంభ దశలో 602 ఫిల్టర్లను తయారు చేసి 295 తరగతి గదుల్లో అమర్చారు. దీనివల్ల సుమారు 8,000 మంది పిల్లలకు ప్రయోజనం కలిగినట్లు పేర్కొన్నారు.

Diana Award అధికారిక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, Project Vayu కార్యక్రమం ప్రస్తుతం 10 వేలకు పైగా విద్యార్థులకు చేరుకుంది.

ఢిల్లీలోని మరో 45 పాఠశాలలకు ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని విస్తరించే ప్రణాళికపై కూడా బృందం పనిచేస్తోంది. ఇందుకోసం ప్రభుత్వ సంస్థలు, సామాజిక సంస్థలు, ఇతర భాగస్వాములతో కలిసి పనిచేసే అవకాశాలను పరిశీలిస్తోంది.