IDBI బ్యాంక్ యాజమాన్య నిర్మాణంలో కీలక మార్పు చోటుచేసుకోనుంది. బ్యాంకులో కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఉన్న 30.48 శాతం వాటా, భారతీయ జీవిత బీమా సంస్థ (LIC)కి ఉన్న 30.24 శాతం వాటా కలిపి మొత్తం 60.72 శాతం వాటాను కెనడాకు చెందిన Fairfax Financial Holdings అనుబంధ సంస్థ M/s 10955230 Canada Inc.కు రూ.52,878.08 కోట్లకు విక్రయించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది.
IDBI బ్యాంక్ ప్రైవేటీకరణ ప్రక్రియ కీలక దశకు చేరుకుంది. బ్యాంకులో మెజారిటీ వాటాను విక్రయించే ప్రతిపాదనకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA) ఆమోదం తెలిపింది. ఈ ఒప్పందం కింద Fairfax Financial Holdings అనుబంధ సంస్థ 10955230 Canada Inc.కు బ్యాంకులోని 60.72 శాతం వాటాను విక్రయించనున్నారు. కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ ప్రకారం, ఈ ఒప్పందం పూర్తయితే భారత ఆర్థిక రంగంలో జరిగే అతిపెద్ద ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడుల్లో ఇది ఒకటిగా నిలుస్తుంది.
ఈ వాటా విక్రయంతో IDBI బ్యాంక్ యాజమాన్య నిర్మాణంలో మార్పు చోటుచేసుకోనుంది. అయితే, వాటా విక్రయానికి ఆమోదం లభించడం, ఒప్పందం తుది దశలో పూర్తవడం వేర్వేరు ప్రక్రియలు. ఇందుకు అవసరమైన నియంత్రణపరమైన మరియు ఇతర లాంఛనాలను పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది.
ప్రభుత్వం మరియు LIC విక్రయించే వాటాలు
ప్రతిపాదిత ఒప్పందంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తన 30.48 శాతం వాటాను, LIC తన 30.24 శాతం వాటాను విక్రయించనున్నాయి. ఇరు సంస్థల మొత్తం వాటా 60.72 శాతంగా ఉంటుంది. ఇందుకు బదులుగా కొనుగోలుదారు రూ.52,878.08 కోట్లను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
ఒప్పందం పూర్తయిన తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వానికి IDBI బ్యాంకులో 15 శాతం వాటా, LICకి 19 శాతం వాటా మిగిలే అవకాశం ఉంది. ఈ విధంగా ఇరు సంస్థల సంయుక్త వాటా 34 శాతంగా ఉంటుంది. భవిష్యత్తులో తన మిగిలిన వాటాలో కొంత భాగాన్ని బహిరంగ మార్కెట్లో విక్రయించే అంశాన్ని కూడా ప్రభుత్వం పరిశీలించవచ్చు.
అయితే, Fairfax అనుబంధ సంస్థకు బ్యాంక్ నియంత్రణను అప్పగించే ముందు భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) నిర్దేశించిన నియంత్రణపరమైన నిబంధనలను పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది. కొనుగోలుదారు ఆర్థిక సామర్థ్యం, అర్హతకు సంబంధించిన పత్రాలతో పాటు అవసరమైన భద్రతా అనుమతిని కూడా పొందాల్సి ఉంటుంది.
Fairfax బిడ్ ఎంపిక ప్రక్రియ
IDBI బ్యాంకులో ప్రభుత్వ వాటా విక్రయ ప్రక్రియ అక్టోబర్ 2022లో ప్రారంభమైంది. ఆ సమయంలో సంభావ్య కొనుగోలుదారుల నుంచి ఆసక్తి వ్యక్తీకరణ పత్రాలను ఆహ్వానించారు. ప్రారంభంలో ఐదు సంస్థలు ఆసక్తి చూపగా, వాటిలో నాలుగు సంస్థలు అర్హత సాధించాయి. తదుపరి దశలో రెండు సంస్థలు సాంకేతిక మరియు ఆర్థిక బిడ్లను సమర్పించాయి.
అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26లో అందిన ప్రారంభ బిడ్లు ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన కనీస ధర అయిన ఒక్కో షేరుకు రూ.94.42 కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి. దీంతో వాటిని తదుపరి దశకు తీసుకెళ్లేందుకు అనుమతి ఇవ్వలేదు. అనంతరం ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27లో అర్హత సాధించిన బిడ్డర్ల నుంచి కొత్త సీల్డ్ బిడ్లను ఆహ్వానించారు.
రెండు స్వతంత్ర ఏజెన్సీలు బ్యాంక్ షేర్ సగటు న్యాయమైన విలువను ఒక్కో షేరుకు రూ.75.99గా అంచనా వేశాయి. Fairfax అనుబంధ సంస్థ ఒక్కో షేరుకు రూ.81 చొప్పున బిడ్ వేసింది. ఈ ధర ఆ విలువ నిర్ధారణ కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఈ ప్రాతిపదికన Fairfax అనుబంధ సంస్థ బిడ్‌ను అనుకూలమైనదిగా పరిగణించారు.
IDBI బ్యాంక్ ఆర్థిక సంక్షోభం మరియు పునరుద్ధరణ
IDBI బ్యాంక్ 1964లో అభివృద్ధి ఆర్థిక సంస్థగా స్థాపించబడింది. 2004లో దీనిని వాణిజ్య బ్యాంకుగా మార్చారు. జనవరి 2019 నుంచి RBI దీనిని ప్రైవేట్ రంగ బ్యాంకుగా వర్గీకరిస్తోంది. అయితే ప్రభుత్వం మరియు LICకు చెందిన గణనీయమైన వాటాలు కొనసాగాయి.
బ్యాంక్ ఒక దశలో మొండి బకాయిలు మరియు ఆర్థిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంది. అందుబాటులో ఉన్న గణాంకాల ప్రకారం, 2010 నుంచి 2020 మధ్య ప్రభుత్వం బ్యాంకులో సుమారు రూ.25,000 కోట్ల మూలధనాన్ని పెట్టుబడిగా పెట్టింది. మే 2017లో RBI బ్యాంకును Prompt Corrective Action (PCA) వ్యవస్థ కిందకు తీసుకువచ్చింది. మార్చి 2021లో పర్యవేక్షణ మరియు నిర్దేశిత షరతులతో ఆ ఆంక్షలను తొలగించారు. అనంతరం బ్యాంక్ ఆర్థిక పరిస్థితిలో మెరుగుదల నమోదైంది.
