భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) 2026 నవంబర్ 12న శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రంలో పోలార్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (PSLV) మూడో దశ (PS3) ఘన ఇంధన మోటార్‌కు సంబంధించిన గ్రౌండ్ స్టాటిక్ పరీక్షను విజయవంతంగా నిర్వహించింది. గతంలో PSLV-C61/EOS-09, PSLV-C62/EOS-N1 మిషన్ల సమయంలో ఇదే దశలో సాంకేతిక లోపాలు గుర్తించబడ్డాయి. ఈ పరిణామాల తరువాత ISRO మూడో దశ రూపకల్పన, ముడి పదార్థాల ఆమోద ప్రమాణాలు, అసెంబ్లీ విధానాలు, నాణ్యత తనిఖీ ప్రక్రియలను సమగ్రంగా సమీక్షించింది.
రెండు మిషన్లలో లోపాల తరువాత మూడో దశపై పునఃసమీక్ష
PSLV భారతదేశానికి చెందిన ప్రధాన ప్రయోగ వాహనాల్లో ఒకటి. దీని ద్వారా భారత్ అనేక ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి పంపుతోంది. అయితే, 2025, 2026 సంవత్సరాల్లో వరుసగా జరిగిన రెండు మిషన్లలో మూడో దశలో సాంకేతిక సమస్యలు ఎదురయ్యాయి.
2025 మేలో PSLV-C61 ద్వారా EOS-09 ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించే సమయంలో మూడో దశలో సమస్య తలెత్తింది. అనంతరం 2026 జనవరిలో జరిగిన PSLV-C62/EOS-N1 మిషన్‌లోనూ ఇదే దశలో సాంకేతిక లోపం గుర్తించబడింది.
ఈ రెండు ఘటనల తరువాత శాస్త్రవేత్తలు మోటార్ రూపకల్పన, తయారీలో ఉపయోగించే ముడి పదార్థాలు, వివిధ భాగాలను అనుసంధానించే విధానాలు, నాణ్యత నియంత్రణ ప్రమాణాలను మరోసారి పరిశీలించారు.
PS3 రూపకల్పన, తయారీ విధానాల్లో మార్పులు
ISRO వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, మూడో దశ రూపకల్పన భద్రతా మార్జిన్లు, ముడి పదార్థాల ఆమోద ప్రమాణాలు, అసెంబ్లీ విధానాలు, ఇప్పటివరకు అనుసరించిన నాణ్యత తనిఖీ ప్రక్రియలను సమగ్రంగా సమీక్షించారు.
రూపకల్పన భద్రతా మార్జిన్లను మెరుగుపరిచేందుకు PS3 ఘన ఇంధన మోటార్ నాజిల్ నిర్మాణంలో అవసరమైన మార్పులు చేశారు. మూడో దశ మొత్తం నిర్మాణాన్ని మరింత బలోపేతం చేశారు.
మోటార్‌కు సంబంధించిన యాంత్రిక అనుసంధాన భాగాలను కూడా బలోపేతం చేశారు. సీలింగ్ వ్యవస్థల్లో అదనపు ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లను (Redundancy) ప్రవేశపెట్టారు. అలాగే, రూపకల్పన భద్రతా మార్జిన్లు తగిన స్థాయిలో ఉన్నాయని ధృవీకరించారు.
ముడి పదార్థాల ఆమోదం, అసెంబ్లీ ప్రక్రియలు, నాణ్యత తనిఖీలకు సంబంధించిన విధానాలను నవీకరించారు. సమీకరణ, రవాణా ప్రక్రియలోని వివిధ దశల్లో నిర్వహించే నాన్-డిస్ట్రక్టివ్ టెస్టింగ్ (Non-Destructive Testing–NDT) విధానాల్లోనూ మార్పులు అమలు చేశారు.
ఈ మార్పుల అనంతరం PS3 ఘన ఇంధన మోటార్ దశకు సంబంధించిన కొత్త వెర్షన్‌ను రూపొందించి విజయవంతంగా పరీక్షించారు.
శ్రీహరికోటలో గ్రౌండ్ స్టాటిక్ పరీక్ష
నవంబర్ 12న నిర్వహించిన పరీక్ష రాకెట్‌ను అంతరిక్షంలోకి ప్రయోగించే ప్రక్రియ కాదు. ఇది గ్రౌండ్ స్టాటిక్ పరీక్ష. ఈ పరీక్షలో PS3 మోటార్‌ను శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం స్టాటిక్ టెస్ట్ ఫెసిలిటీలో స్థిరంగా అమర్చి ఆపరేట్ చేశారు.
ఇలాంటి పరీక్షల్లో మోటార్‌ను అంతరిక్షంలోకి పంపకుండా భూమిపైనే నిర్వహిస్తారు. మోటార్‌ను ఆపరేట్ చేసి దాని పనితీరుకు సంబంధించిన సాంకేతిక సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు.
నవంబర్ 12న నిర్వహించిన పరీక్ష విజయవంతమైందని ISRO ధృవీకరించింది. నవీకరించిన రూపకల్పనతో తయారు చేసిన PS3 ఘన ఇంధన మోటార్ పనితీరును ఈ పరీక్షలో పరిశీలించారు.
పరీక్ష సమయంలో సేకరించిన సమాచారాన్ని సమగ్రంగా విశ్లేషించి సమీక్షించిన తరువాత తదుపరి పరీక్షలు నిర్వహించనున్నట్లు ISRO వెల్లడించింది.
PSLV తదుపరి ప్రయోగానికి మరిన్ని పరీక్షలు అవసరం
మూడో దశ మోటార్ పరీక్ష విజయవంతం కావడం PSLV కొత్త వెర్షన్‌కు సంబంధించిన సాంకేతిక ధృవీకరణ ప్రక్రియలో పురోగతిని సూచిస్తోంది. అయితే, దీనితో PSLV తదుపరి మిషన్‌కు సంబంధించిన అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తయ్యాయని భావించలేము.
ఏ రాకెట్‌ను ప్రయోగించే ముందు దానిలోని వివిధ వ్యవస్థలను పరీక్షించి సాంకేతికంగా ధృవీకరించాల్సి ఉంటుంది. PS3 మోటార్‌కు నిర్వహించిన విజయవంతమైన గ్రౌండ్ స్టాటిక్ పరీక్ష ఈ ప్రక్రియలో ఒక భాగం మాత్రమే.
పరీక్షల ద్వారా సేకరించిన సమాచారాన్ని సమగ్రంగా విశ్లేషించి సమీక్షించిన తరువాత మరిన్ని పరీక్షలు నిర్వహించనున్నట్లు ISRO తెలిపింది. అయితే, PSLV తదుపరి ప్రయోగానికి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన తేదీని ఇప్పటివరకు ప్రకటించలేదు.
