નવી દિલ્હીમાં આજે એટલે કે 12 સપ્ટેમ્બરથી 18મા BRICS શિખર સંમેલનની શરૂઆત થઈ રહી છે. બે દિવસ સુધી ચાલનારા આ સંમેલનમાં BRICS સભ્ય દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો ભારત મંડપમમાં એક મંચ પર ઉપસ્થિત રહેશે. સંમેલનમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સહિત વિશ્વની અગ્રણી ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓના નેતાઓ ભાગ લેશે.
18મા BRICS શિખર સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને શી જિનપિંગ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાવાની છે. શી જિનપિંગ લગભગ સાત વર્ષ બાદ ભારતની ધરતી પર આવશે. બંને નેતાઓની બેઠક એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સરહદ વિવાદ અને વ્યૂહાત્મક મતભેદોને કારણે ભારત અને ચીનના સંબંધોમાં તણાવ રહ્યો છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને શી જિનપિંગ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકો દરમિયાન અનેક વખત આમને-સામને આવ્યા છે. જોકે, ભારતમાં બંને નેતાઓની મુલાકાત લાંબા અંતરાલ બાદ થઈ રહી છે. 2020માં ગલવાન ખીણમાં થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ ભારત-ચીનના સંબંધો પર અસર પડી હતી. સરહદ પર લશ્કરી તણાવ ઉપરાંત બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક અને વેપારી સંબંધોને લઈને પણ અનેક પડકારો સામે આવ્યા હતા.
ચીન તરફથી બંને દેશો વચ્ચે સંવાદ અને સહયોગ આગળ વધારવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. બેઇજિંગનું કહેવું છે કે ભારત અને ચીને પોતાના મતભેદોને યોગ્ય રીતે સંભાળીને લાંબા ગાળાના સહયોગ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
મોદી-જિનપિંગ વાતચીતમાં સરહદ અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ ઉપરાંત આર્થિક સંબંધો પર પણ ધ્યાન રહેશે. બંને પક્ષો લશ્કરી અને રાજદ્વારી સંવાદને મજબૂત બનાવવા સાથે સરહદ પર સ્થિરતા જાળવવાના ઉપાયો અંગે ચર્ચા કરી શકે છે.
વેપારના મોરચે ભારતની મુખ્ય ચિંતા ચીન સાથે વધતો વેપાર ખાધ છે. બંને દેશો વચ્ચેના વેપારનું કદ લગભગ 151 અબજ ડોલર હોવાનું જણાવાયું છે. તેમાં ભારતની ચીનથી આયાત લગભગ 131 અબજ ડોલર છે, જ્યારે ભારતની નિકાસ લગભગ 20 અબજ ડોલરની આસપાસ છે.
ભારત ઇચ્છે છે કે તેના ઉત્પાદનોને ચીનના બજારમાં વધુ પહોંચ મળે અને વેપારમાં અસંતુલન ઘટે. આ ઉપરાંત ભારતીય કંપનીઓ માટે ચીનના બજારમાં તકો વધારવા, મશીનરી અને તકનીકી ઉત્પાદનોની સપ્લાય સરળ બનાવવા, રોકાણ સંબંધિત નિયમો, વિઝા વ્યવસ્થા તથા બંને દેશો વચ્ચે હવાઈ સંપર્ક સુધારવા જેવા વિષયો પણ વાતચીતનો ભાગ બની શકે છે.
BRICS Business Forumની બેઠકોમાં પણ બજારોને એકબીજા માટે ખોલવા અને સપ્લાય ચેઇન મજબૂત બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ભારત ઇચ્છે છે કે BRICS સભ્ય દેશો પોતાના ઉત્પાદનો, કાચા માલ અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજો માટે વધુ સારી બજાર પહોંચ ઉપલબ્ધ કરાવે.
વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે BRICS દેશો વચ્ચે વેપારને વધુ સંતુલિત અને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. ભારતનો હેતુ પોતાના ઉત્પાદનોને વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચાડવા માટે વિશ્વસનીય ભાગીદારીઓ વિકસાવવાનો છે.
ચીન માટે પણ BRICS આર્થિક સહયોગ અને વૈશ્વિક વેપાર સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા માટેનું મહત્વપૂર્ણ મંચ છે. અમેરિકાની ટેરિફ અને વેપાર નીતિઓ વચ્ચે ચીન BRICSના માધ્યમથી બહુપક્ષીય આર્થિક સહયોગ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ મુદ્દે ભારત અને ચીનના કેટલાક આર્થિક હિતો સમાન પણ છે.
BRICS શિખર સંમેલન પહેલાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશ્કિયાન સાથે દ્વિપક્ષીય વાતચીત કરી હતી. મોદી અને પુતિન વચ્ચેની બેઠક લગભગ 45 મિનિટ ચાલી હતી, જ્યારે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ સાથેની વાતચીત લગભગ 40 મિનિટ સુધી ચાલી હતી. બંને બેઠકોમાં દ્વિપક્ષીય સંબંધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી.
BRICS નેતાઓનું બંધ દરવાજા પાછળનું પ્રથમ મુખ્ય સત્ર બપોરે યોજાશે. તેની થીમ સમાવેશી વૈશ્વિક શાસન અને બહુપક્ષીયતાને મજબૂત બનાવવાની છે. ત્યારબાદ નેતાઓ 'Bharat Innovates Exhibition'ની મુલાકાત લેશે.
સાંજે સત્તાવાર ફેમિલી ફોટો અને સંયુક્ત વૃક્ષારોપણ કાર્યક્રમ યોજાશે. દિવસનો અંત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની યજમાનીમાં આયોજિત BRICS નેતાઓના ડિનર સાથે થશે.
