પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તારૂઢ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ને ત્યારે મોટો ઝટકો લાગ્યો જ્યારે પાર્ટીના 28 લોકસભા સાંસદોમાંથી 20 સાંસદોએ પોતાને અલગ જૂથ તરીકે રજૂ કરીને ત્રિપુરા સ્થિત નેશનાલિસ્ટ સિટિઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા (NCPI)માં વિલયનો દાવો કર્યો. આ ઘટનાક્રમે માત્ર બંગાળની રાજનીતિ જ નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ નવી રાજકીય ચર્ચા શરૂ કરી છે.
બાગી સાંસદોએ લોકસભા અધ્યક્ષને પત્ર સોંપીને અલગ જૂથ તરીકે માન્યતા આપવાની માંગ કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે તેમની પાસે પાર્ટીના બે તૃતીયાંશથી વધુ સાંસદોનું સમર્થન છે અને તેઓ આગળ રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક ગઠબંધન (NDA) સાથે મળીને કામ કરશે.
બાગી જૂથ તરફથી સાંસદ કાકોલી ઘોષ દસ્તીદારે જણાવ્યું કે સાંસદોના આ જૂથે લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયા હેઠળ નવો રાજકીય માર્ગ પસંદ કર્યો છે. તેમના અનુસાર, આ નિર્ણય લાંબા વિચારવિમર્શ બાદ લેવામાં આવ્યો છે અને હવે આ જૂથ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વવાળી NDA સરકારને સમર્થન આપશે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે સંસદમાં અલગ બેઠક વ્યવસ્થાની માંગ કરવામાં આવી છે જેથી નવા રાજકીય સમીકરણને ઔપચારિક રીતે દર્શાવી શકાય. જો આ માંગ સ્વીકારવામાં આવશે તો લોકસભામાં TMCની સંખ્યા અને પ્રભાવ બંને પર અસર પડી શકે છે.
આ રાજકીય ઘટનાક્રમ બાદ TMC નેતૃત્વે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. પાર્ટી નેતૃત્વનું કહેવું છે કે આ પગલું જનતાના જનાદેશ સાથે વિશ્વાસઘાત સમાન છે અને તેને કોઈ પણ કિંમતે સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
TMC સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાએ સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિક્રિયા આપતાં બાગી નેતાઓ પર ગંભીર આક્ષેપો કર્યા. તેમણે ખાસ કરીને વરિષ્ઠ સાંસદ સુદીપ બંદ્યોપાધ્યાયને નિશાન બનાવતાં કહ્યું કે તેમણે પાર્ટી અને નેતૃત્વના વિશ્વાસને તોડ્યો છે. મહુઆની ટિપ્પણીથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પાર્ટીની અંદર અસંતોષ અને નારાજગીનું સ્તર વધી ગયું છે.
બાગી સાંસદો અને મમતા બેનર્જી જૂથ વચ્ચેનો વિવાદ હવે સંસદીય પ્રક્રિયાનો ભાગ બની ગયો છે. એક તરફ બાગી જૂથે લોકસભા અધ્યક્ષ સમક્ષ અલગ ઓળખ અને બેઠક વ્યવસ્થાની માંગ કરી છે, જ્યારે બીજી તરફ TMC નેતૃત્વે અધ્યક્ષને પત્ર લખીને આ જૂથને માન્યતા ન આપવા વિનંતી કરી છે.
રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવનારા દિવસોમાં લોકસભા અધ્યક્ષની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ રહેશે કારણ કે તેમના નિર્ણયથી સંસદીય સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે. જોકે અંતિમ કાનૂની અને રાજકીય નિર્ણય લાંબી પ્રક્રિયા બાદ જ સામે આવી શકે છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ બાગી સાંસદો દ્વારા અન્ય રાજકીય પક્ષમાં વિલયનો દાવો કરવાના પાછળ પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાથી બચવાની વ્યૂહરચના પણ હોઈ શકે છે. ભારતીય બંધારણની દસમી અનુસૂચિ મુજબ જો કોઈ પક્ષના ઓછામાં ઓછા બે તૃતીયાંશ સાંસદો બીજા રાજકીય પક્ષમાં વિલયનો નિર્ણય લે તો તેમને અયોગ્યતા સામે રાહત મળી શકે છે.
બાગી નેતાઓનો દાવો છે કે તેમની પાસે જરૂરી સંખ્યા છે અને તેથી તેમની કાર્યવાહી બંધારણીય જોગવાઈઓને અનુરૂપ છે. જોકે આ દાવાની માન્યતા અંગેનો અંતિમ નિર્ણય સંસદીય અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાઓ બાદ જ થશે.
રાજકીય સંકટનો મહત્વપૂર્ણ પાસો એ છે કે બંને પક્ષ પોતાને અસલી TMC તરીકે રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. બાગી નેતાઓનું કહેવું છે કે તેમની પાસે પાર્ટીના મોટાભાગના સાંસદોનું સમર્થન છે, તેથી ભવિષ્યમાં તેઓ પાર્ટીના નામ અને ચૂંટણી ચિહ્ન પર પણ દાવો કરી શકે છે.
બીજી તરફ મમતા બેનર્જી અને તેમના સમર્થકો આ દાવાને સંપૂર્ણપણે નકારી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં મામલો ચૂંટણી આયોગ અને અદાલતો સુધી પહોંચી શકે છે. જો વિવાદ લાંબો ચાલે તો પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં નવા શક્તિ સમીકરણો ઉભા થઈ શકે છે.
જે પક્ષમાં TMC સાંસદોના વિલયનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે નેશનાલિસ્ટ સિટિઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા (NCPI) છે. આ ત્રિપુરાની નોંધાયેલ પરંતુ ગેરમાન્ય રાજકીય પાર્ટી છે. અત્યાર સુધી તેનો પ્રભાવ મર્યાદિત રહ્યો છે અને રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં તે લગભગ અજાણી રહી છે.
પાર્ટીએ 2023ની ત્રિપુરા વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કેટલીક બેઠકો પર ઉમેદવારો ઊભા રાખ્યા હતા, પરંતુ તેને નોંધપાત્ર સફળતા મળી નહોતી. ચૂંટણી પ્રદર્શન પણ નબળું રહ્યું હતું અને રાજ્ય સ્તરે પણ પાર્ટી કોઈ મોટો રાજકીય પ્રભાવ સ્થાપિત કરી શકી નહોતી.
આ કારણસર રાષ્ટ્રીય સ્તરના સાંસદોના આ પક્ષમાં વિલયના દાવાએ રાજકીય વર્તુળોમાં આશ્ચર્ય સર્જ્યું છે.
NCPI સાથે જોડાયેલા કેટલાક સ્થાનિક નેતાઓએ પણ આ ઘટનાક્રમ અંગે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું છે. અહેવાલો અનુસાર પક્ષ સાથે જોડાયેલા અનેક લોકોને આ મોટા રાજકીય વિકાસની અગાઉથી જાણકારી નહોતી.
તેના કારણે હવે પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે આવનારા દિવસોમાં NCPIની સંગઠનાત્મક રચના અને નેતૃત્વમાં શું ફેરફારો થશે. જો મોટી સંખ્યામાં સાંસદો વાસ્તવમાં આ પક્ષનો ભાગ બને છે, તો આ પક્ષ અચાનક રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
TMCમાં સંભવિત વિભાજનની અસર માત્ર પશ્ચિમ બંગાળ સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. લોકસભામાં વિપક્ષી રાજનીતિની વ્યૂહરચના, INDIA ગઠબંધનની શક્તિ અને NDAની સંખ્યાબળ પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.
જો બાગી સાંસદો NDAને સમર્થન આપતા રહેશે, તો કેન્દ્ર સરકારને સંસદીય સ્તરે વધારાની મજબૂતી મળી શકે છે. બીજી તરફ પશ્ચિમ બંગાળમાં વિપક્ષ અને સત્તારૂઢ પક્ષ બંને માટે રાજકીય સમીકરણો બદલાઈ શકે છે.
