અયોધ્યામાં અક્ષય નવમીના અવસરે 14 કોસી પરિક્રમાને લઈને શ્રદ્ધાળુઓનો ભારે ધસારો જોવા મળી રહ્યો છે. ભગવાન શ્રીરામની નગરીની પરિક્રમા કરવા માટે દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અયોધ્યા પહોંચ્યા છે. સમગ્ર પરિક્રમા માર્ગ ‘જય શ્રીરામ’ના નારાઓ અને ભજન-કીર્તનથી ગુંજી રહ્યો છે. શ્રદ્ધાળુઓ હાથમાં પૂજા સામગ્રી લઈને ભગવાન શ્રીરામનું સ્મરણ કરતાં પરિક્રમા પૂર્ણ કરવાના સંકલ્પ સાથે આગળ વધી રહ્યા છે. આ વખતે અંદાજે 20 લાખ શ્રદ્ધાળુઓ પરિક્રમામાં ભાગ લે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓના આગમનને ધ્યાનમાં રાખીને જિલ્લા વહીવટીતંત્ર અને પોલીસે વ્યાપક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી છે.
14 કોસી પરિક્રમાનો શુભ મુહૂર્ત રાત્રે 1 વાગીને 21 મિનિટથી શરૂ થવાનો હતો. જોકે, શ્રદ્ધાળુઓનો ઉત્સાહ એટલો હતો કે મોટી સંખ્યામાં લોકોએ નિર્ધારિત સમય પહેલાં જ પરિક્રમા શરૂ કરી દીધી હતી. મંગળવારે રાત્રે આશરે 9 વાગ્યાથી જ શ્રદ્ધાળુઓ ‘રામ નામ’ના જયઘોષ સાથે પરિક્રમા માર્ગ પર આગળ વધવા લાગ્યા હતા. મોડી રાત સુધી અયોધ્યાના રસ્તાઓ અને મુખ્ય માર્ગો પર ભીડ વધતી રહી હતી. કેટલાક શ્રદ્ધાળુઓ એકલા, જ્યારે કેટલાક પરિવારજનો અને મિત્રો સાથે પરિક્રમા કરતા જોવા મળ્યા હતા. અનેક શ્રદ્ધાળુઓ નંગા પગે પરિક્રમા પૂર્ણ કરવા નીકળ્યા હતા. માર્ગમાં વિવિધ સ્થળોએ ભજન-કીર્તન અને ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓને કારણે ભક્તિમય વાતાવરણ જોવા મળી રહ્યું છે.
14 કોસી પરિક્રમાનો માર્ગ આશરે 42થી 45 કિલોમીટર લાંબો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ પરિક્રમા દ્વારા શ્રદ્ધાળુઓ અયોધ્યાની પરંપરાગત સીમાની પરિક્રમા કરે છે. કાર્તિક મહિનામાં યોજાતી આ પરિક્રમાનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે ભગવાન શ્રીરામની નગરીની પરિક્રમા કરવાથી પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. આ જ આસ્થાને કારણે દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આ ધાર્મિક આયોજનમાં ભાગ લેવા અયોધ્યા પહોંચે છે. અનેક શ્રદ્ધાળુઓ પરિક્રમા શરૂ કરતાં પહેલાં રામલલાનાં દર્શન કરે છે અને હનુમાનગઢી સહિતનાં અન્ય મુખ્ય મંદિરોમાં પૂજા-અર્ચના કરે છે.શ્રદ્ધાળુઓની ભારે ભીડને વ્યવસ્થિત રાખવા માટે વહીવટીતંત્રે સમગ્ર પરિક્રમા માર્ગને 10 ઝોનમાં વહેંચ્યો છે. દરેક ઝોનમાં પોલીસ અને વહીવટી અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. સંવેદનશીલ સ્થળો, મુખ્ય વળાંકો અને વધુ ભીડવાળા વિસ્તારોમાં વિશેષ દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે. પોલીસકર્મીઓને અલગ-અલગ જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી છે, જેથી શ્રદ્ધાળુઓની અવરજવર સુચારુ રહે અને કોઈપણ કટોકટીની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી શકાય. સુરક્ષા વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે કમાન્ડો અને ત્વરિત કાર્યવાહી દળને પણ સતર્ક રાખવામાં આવ્યા છે.
સમગ્ર પરિક્રમા માર્ગ પર CCTV કેમેરા દ્વારા સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત ડ્રોનની મદદથી પણ ભીડની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. વહીવટી નિયંત્રણ કક્ષમાંથી સ્થિતિનું સતત નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે, જેથી કોઈ સ્થળે ભીડનું દબાણ વધે તો તાત્કાલિક જરૂરી પગલાં લઈ શકાય. પોલીસ અધિકારીઓ અને જિલ્લા વહીવટીતંત્રના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ મેળા વિસ્તારમાં વ્યવસ્થાઓ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે. સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ગુપ્તચર પોલીસને પણ સક્રિય રાખવામાં આવી છે.
યાતાયાત વ્યવસ્થા સુચારુ જાળવવી વહીવટીતંત્ર માટે મોટો પડકાર બની છે. શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા વધતાં અયોધ્યાના મુખ્ય માર્ગો પર વાહનોની અવરજવર નિયંત્રિત કરવામાં આવી છે. ચાર પૈડાંવાળાં વાહનોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ અને યાતાયાતના માર્ગોમાં ફેરફાર સહિતનાં પગલાં લેવામાં આવ્યાં છે. ટૂ-વ્હીલર, ફોર-વ્હીલર અને ભારે વાહનો માટે અલગ-અલગ પાર્કિંગની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. પરિક્રમા કરતા શ્રદ્ધાળુઓને વાહનોને કારણે કોઈ મુશ્કેલી ન પડે તે માટે મુખ્ય ચોક, પ્રવેશ માર્ગો અને બહાર નીકળવાના સ્થળોએ પોલીસકર્મીઓ તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે.
શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને સરયૂ નદી અને આસપાસના જળ વિસ્તારોમાં પણ વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. નદીમાં સ્નાન કરતા લોકોની દેખરેખ માટે જળ પોલીસ, ફ્લડ PAC અને SDRFની ટીમો તહેનાત કરવામાં આવી છે. વહીવટીતંત્રનું ધ્યાન માત્ર પરિક્રમા માર્ગ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઘાટો અને ભીડવાળાં ધાર્મિક સ્થળોએ પણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત રાખવામાં આવી છે. કોઈપણ અપ્રિય પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે સંબંધિત ટીમોને સતર્ક રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
લાખો શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થા સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક આયોજનને શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ કરાવવાની જવાબદારીની સાથે વહીવટીતંત્ર સામે સુરક્ષા, યાતાયાત અને સ્વચ્છતા જાળવવાનો પડકાર પણ છે. નગર નિગમ દ્વારા શહેર અને ઘાટોની સફાઈ પર પણ વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. શ્રદ્ધાળુઓનું સતત આગમન ચાલુ હોવાથી મેળા વિસ્તારમાં વહીવટી કર્મચારીઓ અને પોલીસકર્મીઓ સક્રિય છે. અધિકારીઓનો પ્રયાસ છે કે શ્રદ્ધાળુઓ કોઈ મુશ્કેલી વિના પોતાની પરિક્રમા પૂર્ણ કરી શકે અને અયોધ્યામાં ધાર્મિક આયોજન શાંતિપૂર્ણ રીતે સંપન્ન થાય.
અક્ષય નવમીના અવસરે રામનગરી અયોધ્યામાં શ્રદ્ધા અને ભક્તિનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. દૂરદૂરથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાન શ્રીરામનું નામ સ્મરણ કરતાં પરિક્રમા માર્ગ પર આગળ વધી રહ્યા છે. વહીવટીતંત્ર દ્વારા કરવામાં આવેલી સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ વચ્ચે 14 કોસી પરિક્રમા સતત ચાલુ છે અને શ્રદ્ધાળુઓની ભીડમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.









