પંજાબમાં આગામી વર્ષે યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે રાજકીય નિવેદનબાજી તેજ બની છે. બુધવાર, 4 નવેમ્બર 2026ના રોજ રાહુલ ગાંધીએ ચૂંટણી પ્રચારના ભાગરૂપે સંગરુરમાં રેલી યોજી હતી. બીજી તરફ, ભાજપે ચંડીગઢમાં 1984ના શીખ વિરોધી રમખાણોને લઈને સંમેલનનું આયોજન કર્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે કોંગ્રેસ પર નિશાન સાધ્યું હતું અને રાહુલ ગાંધીને સવાલ કર્યો હતો કે તેમના પિતા તથા પૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીના જૂના નિવેદનને લઈને ગાંધી પરિવારે અત્યાર સુધી દેશની માફી કેમ માગી નથી.
ચંડીગઢમાં ભાજપ દ્વારા 'જખ્મ 84 દે' નામથી એક દિવસીય સંમેલનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અને ભાજપના સાંસદ રવિશંકર પ્રસાદે 1984માં થયેલી શીખ વિરોધી હિંસાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે 42 વર્ષ વીતી ગયા હોવા છતાં પીડિત પરિવારોનું દુઃખ સમાપ્ત થયું નથી. આ હિંસામાં અનેક લોકોએ પોતાના પરિવારના સભ્યો ગુમાવ્યા હતા. પ્રસાદે કહ્યું હતું કે આ મામલે કોંગ્રેસે પોતાની જવાબદારી અંગે જવાબ આપવો જોઈએ.
રવિશંકર પ્રસાદે રાહુલ ગાંધીને સવાલ કર્યો હતો કે તેમના પિતા અને પૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીએ નવેમ્બર 1984માં આપેલા નિવેદન અંગે તેમનું શું કહેવું છે. તેમણે ગાંધી પરિવાર પાસે દેશ સમક્ષ માફી માગવાની પણ માંગ કરી હતી.
ભાજપના નેતાએ કહ્યું હતું કે પંજાબમાં ચૂંટણી રેલી યોજી રહેલા રાહુલ ગાંધીએ 1984ની હિંસાથી પ્રભાવિત પરિવારોના સવાલોના જવાબ પણ આપવા જોઈએ.
રવિશંકર પ્રસાદે પોતાના સંબોધનમાં રાજીવ ગાંધીના 19 નવેમ્બર 1984ના ભાષણનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ ભાષણમાં રાજીવ ગાંધીએ 'જ્યારે મોટું વૃક્ષ પડે છે ત્યારે ધરતી ધ્રૂજે છે' એવી વાત કહી હતી.
તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ દિલ્હી સહિત અનેક વિસ્તારોમાં થયેલી શીખ વિરોધી હિંસાના સંદર્ભમાં આ નિવેદન લાંબા સમયથી વિવાદનો વિષય રહ્યું છે.
રવિશંકર પ્રસાદે આરોપ લગાવ્યો હતો કે તે સમયે આપવામાં આવેલું નિવેદન હિંસાને યોગ્ય ઠેરવવા સમાન હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે કોંગ્રેસના નેતૃત્વએ આ મુદ્દે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ.
પ્રસાદે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકાર દરમિયાન માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી તરીકે કાર્યરત હતા ત્યારે તેમણે રાજીવ ગાંધીના ભાષણનું રેકોર્ડિંગ ફરીથી જાહેર અભિલેખોમાં ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
ભાજપનું કહેવું છે કે આ નિવેદન અને ત્યારબાદ બનેલી ઘટનાઓને ભૂલવી જોઈએ નહીં.
સંમેલનમાં રવિશંકર પ્રસાદે 1984ના રમખાણો સંબંધિત કેસોની તપાસ અને કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં થયેલા વિલંબને લઈને પણ કોંગ્રેસ પર આરોપ લગાવ્યા હતા.
સજ્જન કુમાર, જગદીશ ટાઇટલર અને કમલનાથ જેવા નેતાઓનાં નામનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે કહ્યું હતું કે કોંગ્રેસે લાંબા સમય સુધી પોતાના નેતાઓને રાજકીય રક્ષણ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
જોકે, આ નેતાઓ સાથે સંકળાયેલા કેસોની કાનૂની સ્થિતિ અલગ-અલગ રહી છે. તેથી કોઈ વ્યક્તિ સામેના આરોપો અને અદાલતમાં સાબિત થયેલા ગુના વચ્ચેનો તફાવત જાળવવો જરૂરી છે.
પ્રસાદે કહ્યું હતું કે કોંગ્રેસની સરકારોએ તપાસ માટે અનેક પંચોની રચના કરી હતી, પરંતુ પીડિત પરિવારોને ન્યાય મળતાં વર્ષો વીતી ગયાં.
તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન વિશેષ તપાસ દળ (SIT)ની રચના અને જૂના કેસોની ફરી તપાસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ સાથે 1984ના પીડિતોની કાનૂની લડાઈ લડનારા વરિષ્ઠ વકીલ એચ.એસ. ફૂલકાના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી હતી.
બુધવારે રાહુલ ગાંધી પંજાબના સંગરુર પહોંચ્યા હતા. અહીં કોંગ્રેસે 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાનો રાજકીય પ્રચાર આગળ વધાર્યો હતો.
સંગરુરની રેલીમાં કોંગ્રેસે પંજાબ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ, રાજ્ય સરકારની જવાબદારી અને લોકોની સમસ્યાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો.
બીજી તરફ, ભાજપે એ જ દિવસે ચંડીગઢમાં 1984ના રમખાણો અંગે સંમેલન યોજ્યું હતું. બંને પક્ષોના રાજકીય કાર્યક્રમોને કારણે પંજાબમાં ચૂંટણી પહેલાં અલગ-અલગ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
રવિશંકર પ્રસાદે કોંગ્રેસના કાર્યક્રમોની તારીખો અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે નવેમ્બર મહિનો શીખ વિરોધી હિંસાના પીડિત પરિવારો માટે દુઃખદ યાદીઓ સાથે જોડાયેલો છે. આવા સમયે કોંગ્રેસે પોતાના જૂના રાજકીય નિર્ણયો અને નિવેદનો અંગે જવાબ આપવો જોઈએ.
ભાજપના 'જખ્મ 84 દે' સંમેલનની શરૂઆત અરદાસ સાથે થઈ હતી. ત્યારબાદ 1984ની ઘટનાઓ સાથે સંબંધિત તસવીરોનું પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું હતું.
આ પ્રદર્શનમાં દિલ્હીના ત્રિલોકપુરી વિસ્તારમાં સળગાવવામાં આવેલા મકાનો, કનોટ પ્લેસમાં આગને હવાલે કરવામાં આવેલી દુકાનો અને હિંસાને કારણે પોતાનાં ઘર છોડવા મજબૂર બનેલા પરિવારોની તસવીરો રજૂ કરવામાં આવી હતી.
પંજાબ ભાજપના અધ્યક્ષ કેવલ સિંહ ઢિલ્લોએ કહ્યું હતું કે 1984ની હિંસાને 40 વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયો છે, પરંતુ જેમણે પોતાના સ્વજનો ગુમાવ્યા છે તેમના માટે એ સમયને ભૂલવો આજે પણ સરળ નથી. તેમણે કહ્યું હતું કે પીડિતોને ન્યાય અપાવવાનો પ્રશ્ન હજુ પણ યથાવત્ છે.
ઢિલ્લોએ કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી પર પણ નિશાન સાધ્યું હતું. તેમણે કહ્યું હતું કે રાહુલ ગાંધી પંજાબમાં ન્યાયની વાત કરે છે, પરંતુ તેમણે પોતાના પરિવારના રાજકીય વારસા સાથે જોડાયેલા સવાલોના જવાબ પણ આપવા જોઈએ.
ભાજપના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા આર.પી. સિંહે પણ સંમેલનમાં પીડિત પરિવારોનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે પાર્ટી તેમના માટે ન્યાયની માંગ કરતી રહેશે.
પંજાબમાં વિધાનસભા ચૂંટણીને લઈને રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ બની રહી છે. કોંગ્રેસ ચૂંટણીની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે, જ્યારે ભાજપ 1984ની હિંસા અને તેની સાથે સંકળાયેલા કેસોને લઈને કોંગ્રેસ પાસે જવાબ માંગી રહી છે.
ભાજપના નેતાઓનાં આ નિવેદનો અંગે રાહુલ ગાંધી અથવા કોંગ્રેસ તરફથી કોઈ તાજી પ્રતિક્રિયા સામે આવી હોવાની માહિતી હાલમાં મળી નથી.
