કેન્સરના વધતા જતા કેસો વચ્ચે નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું કે સ્વસ્થ જીવનશૈલી, સંતુલિત આહાર, નિયમિત કસરત અને સમયસર હેલ્થ ચેકઅપથી આ ગંભીર બીમારીનું જોખમ મોટા પ્રમાણમાં ઘટાડી શકાય છે. ધૂમ્રપાન અને તમાકુથી દૂર રહેવું, રસીકરણ કરાવવું અને માનસિક સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું પણ બચાવમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
કેન્સર નિવારણ: નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જીવનશૈલી અને ખાનપાન સીધા આ બીમારી સાથે સંકળાયેલા છે. ભારત અને વિશ્વભરમાં કેન્સરના કેસોમાં વૃદ્ધિ થઈ રહી છે, જેના કારણે દર વર્ષે લાખો લોકોનો જીવ જોખમમાં છે. મેક્સ હોસ્પિટલના ડો. રોહિત કપૂરના મતે, ધૂમ્રપાન છોડવું, નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર, હેલ્થ સ્ક્રીનિંગ અને રસીકરણ અપનાવવું કેન્સરના જોખમને ઘટાડવામાં અત્યંત અસરકારક છે. યોગ્ય પગલાં અને સમયસર તપાસથી જીવનને સુરક્ષિત બનાવી શકાય છે.
કેન્સરના વધતા કેસોથી ચિંતા વધી
દુનિયાભરમાં કેન્સર ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યું છે અને ભારત પણ તેનાથી અછૂત નથી. વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO) અનુસાર, દર વર્ષે લગભગ 1 કરોડ લોકોના મોત કેન્સરથી થાય છે, જ્યારે ભારતમાં દર વર્ષે 14 લાખથી વધુ નવા કેસ સામે આવે છે. ડોકટરોનું કહેવું છે કે ખરાબ લાઇફસ્ટાઇલ, અસંતુલિત ખાનપાન અને તણાવ જેવા કારણો આ બીમારીના જોખમને અનેક ગણું વધારી દે છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કેટલાક જરૂરી પગલાં અપનાવીને આ જીવલેણ બીમારીથી બચી શકાય છે.
લાઇફસ્ટાઇલ સુધારવી એ પહેલું પગલું છે
મેક્સ હોસ્પિટલના ઓન્કોલોજી વિભાગના ડો. રોહિત કપૂર અનુસાર, કેન્સરથી બચવા માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે — સ્વસ્થ જીવનશૈલી. તેઓ કહે છે કે ધૂમ્રપાન અને તમાકુનું સેવન સંપૂર્ણપણે છોડી દો, કારણ કે તે ફેફસાં, ગળા અને મોઢાના કેન્સરના મુખ્ય કારણો છે. આ સાથે નિયમિત કસરત અને સંતુલિત આહાર અપનાવવો જરૂરી છે.
ડો. કપૂર સલાહ આપે છે કે ભોજનમાં તાજા ફળો, લીલા શાકભાજી અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરો. પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, જંક ફૂડ અને રેડ મીટનું સેવન મર્યાદિત કરો. વજનને નિયંત્રણમાં રાખવું સ્તન, કોલોન અને લિવર કેન્સરના જોખમને ઘટાડી શકે છે.
રસીકરણ અને નિયમિત તપાસ જરૂરી છે
ડો. કપૂર જણાવે છે કે કેન્સરથી બચાવ માત્ર ખાનપાનથી નહીં, પરંતુ રસીકરણ અને હેલ્થ સ્ક્રીનિંગથી પણ શક્ય છે. એચપીવી (HPV) અને હેપેટાઇટિસ-બી રસી કેટલાક વિશેષ પ્રકારના કેન્સરથી સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. આ ઉપરાંત, નિયમિત મેડિકલ ચેકઅપથી બીમારીની ઓળખ શરૂઆતના તબક્કામાં કરી શકાય છે, જેનાથી સારવાર સરળ અને અસરકારક બને છે.
તેઓ કહે છે કે 30 વર્ષથી ઉપરના લોકોએ વર્ષમાં એકવાર સંપૂર્ણ બોડી ચેકઅપ કરાવવું જ જોઈએ. આનાથી કેન્સર અથવા અન્ય ગંભીર બીમારીઓના સંકેતો સમયસર મળી શકે છે.
તણાવ અને ઊંઘ પર પણ ધ્યાન આપો
તણાવ, ઊંઘનો અભાવ અને અસંતુલિત દિનચર્યા શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી પાડે છે, જેનાથી કેન્સર જેવી બીમારીઓનું જોખમ વધે છે. ડોકટરો અનુસાર, દરરોજ ઓછામાં ઓછી 7-8 કલાકની ઊંઘ લેવી અને માનસિક સંતુલન જાળવી રાખવું અત્યંત જરૂરી છે.
આ ઉપરાંત પ્રદૂષણ અને કેમિકલ્સના વધુ સંપર્કથી પણ બચવું જોઈએ. ખાસ કરીને જે લોકોનું કામ ધૂળ, ધુમાડા કે રાસાયણિક પદાર્થો વચ્ચે હોય છે, તેમને સાવચેતી રાખવી જોઈએ.
નાના ફેરફારોથી મોટી અસર
કેન્સરથી બચવા માટે જરૂરી છે કે લોકો સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત રહે અને શરીરમાં થતા કોઈપણ અસામાન્ય ફેરફારને અવગણે નહીં. જેમ કે - સતત ખાંસી, અચાનક વજન ઘટવું, ઘા રૂઝાતો ન હોવો અથવા શરીરના કોઈ ભાગમાં ગાંઠનો અનુભવ થવો, આ બધા લક્ષણો ડોક્ટરને બતાવવાનો સંકેત છે.
ડો. કપૂર કહે છે કે કેન્સરનું શરૂઆતના તબક્કામાં નિદાન જીવન બચાવી શકે છે. તેથી ડરવાને બદલે નિયમિત તપાસ અને સ્વસ્થ ટેવો અપનાવો.
