ધોરણ 10 પાસ વિદ્યાર્થીઓ માટે આયુર્વેદ ગુરુકુલમ એક નવા કારકિર્દી વિકલ્પ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જ્યાં 12મી સાયન્સ અથવા નીટ વિના સીધા આયુર્વેદિક ડોક્ટર બનવાની તક ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. આ 7.5 વર્ષનો ઇન્ટિગ્રેટેડ કાર્યક્રમ સંસ્કૃત માધ્યમથી સંચાલિત થાય છે અને સફળ પૂર્ણતાએ માન્ય BAMS ડિગ્રી પ્રદાન કરે છે.
કેન્દ્રિય સંસ્કૃત યુનિવર્સિટી દ્વારા શરૂ કરાયેલા આ વિશેષ ઇન્ટિગ્રેટેડ કાર્યક્રમનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓને નાની ઉંમરે જ આયુર્વેદિક ચિકિત્સા શિક્ષણમાં પ્રવેશ આપવા સાથે આયુર્વેદના મૂળ શાસ્ત્રીય જ્ઞાનનું સંરક્ષણ કરવાનું છે. કાર્યક્રમમાં સંસ્કૃત દ્વારા આયુર્વેદના શાસ્ત્રો, ચિકિત્સા પદ્ધતિઓ અને આધુનિક મેડિકલ વિષયોનું અધ્યયન કરાવવામાં આવે છે. આ માટે 12મી સાયન્સ અથવા નીટ જેવી પ્રવેશ પરીક્ષાની અનિવાર્યતા રાખવામાં આવી નથી.
ધોરણ 10 પછી આયુર્વેદિક ડોક્ટર બનવાની આ વ્યવસ્થા ઇન્ટિગ્રેટેડ માળખામાં રચાઈ છે, જેમાં પ્રવેશ 10મી કક્ષાની પૂર્ણતા પછી શક્ય છે. કાર્યક્રમનો અભ્યાસક્રમ સંસ્કૃતને મુખ્ય માધ્યમ તરીકે અપનાવે છે, જેથી વિદ્યાર્થીઓ આયુર્વેદના મૂળ ગ્રંથો અને શાસ્ત્રોને સીધા સમજી શકે. યુનિવર્સિટી અનુસાર, આયુર્વેદની મૂળભૂત સમજ તેની મૂળ ભાષા મારફતે જ શક્ય બને છે અને આ વિચારધારા પર આ કાર્યક્રમ આધારિત છે.
કુલ 7.5 વર્ષની અવધિ ધરાવતા આ ઇન્ટિગ્રેટેડ કોર્સના પ્રારંભિક તબક્કામાં સંસ્કૃત, આયુર્વેદની મૂળભૂત ધારણાઓ અને શાસ્ત્રીય જ્ઞાન પર ધ્યાન આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદના તબક્કાઓમાં વ્યાવસાયિક આયુર્વેદિક મેડિકલ શિક્ષણ આપવામાં આવે છે, જેમાં આધુનિક ચિકિત્સા સાથે સંબંધિત વિષયોનો પણ સમાવેશ થાય છે. અંતિમ તબક્કામાં ઇન્ટર્નશિપ ફરજિયાત રાખવામાં આવી છે, જેથી વિદ્યાર્થીઓને વ્યવહારુ અનુભવ મળી શકે.
કોર્સની સફળ પૂર્ણતા પછી વિદ્યાર્થીઓને માન્ય BAMS ડિગ્રી આપવામાં આવશે, જેના આધારે તેઓ આયુર્વેદિક ડોક્ટર તરીકે પ્રેક્ટિસ કરવા માટે પાત્ર બનશે.
આ કાર્યક્રમ માટે તેવા વિદ્યાર્થીઓ અરજી કરી શકે છે, જેમણે સંસ્કૃત માધ્યમથી ધોરણ 10 પૂર્ણ કર્યું હોય અને સંસ્કૃતની યોગ્ય સમજ ધરાવતા હોય. પ્રવેશ પ્રક્રિયા, પ્રવેશ પરીક્ષા અને અન્ય નિયમો યુનિવર્સિટી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે અને તેની વિગતો અધિકૃત સૂચનામાં જાહેર કરવામાં આવશે.
ડિગ્રી પ્રાપ્ત થયા બાદ વિદ્યાર્થીઓ માટે વિવિધ કારકિર્દી વિકલ્પો ખુલ્લા થાય છે. તેઓ પોતાનું આયુર્વેદિક ક્લિનિક શરૂ કરી શકે છે, સરકારી અથવા ખાનગી આયુર્વેદિક હોસ્પિટલોમાં નોકરી મેળવી શકે છે અથવા સંશોધન અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે આગળ વધી શકે છે. પરંપરાગત જ્ઞાન અને આધુનિક સમજનું સંયોજન તેમને વ્યાવસાયિક રીતે અલગ ઓળખ આપે છે.
