દિલ્હીમાં કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતાઓ સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાને જંતર-મંતર પરના પ્રદર્શન સાથે જોડાયેલા કેસમાં સાત દિવસ બાદ જામીન મળ્યા છે. દિલ્હી સ્થિત વિશેષ અદાલતે બંને નેતાઓને ₹50 હજારના બોન્ડ પર મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, બંનેએ શાંતિ જાળવવા અને શાંતિભંગ નહીં કરવાની લેખિત ખાતરી પણ આપી છે. દિલ્હી પોલીસે 13 ઑક્ટોબરે જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન દરમિયાન બંનેને કસ્ટડીમાં લીધા હતા.
સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકા 13 ઑક્ટોબરે તેમના સમર્થકો સાથે દિલ્હીના જંતર-મંતર પહોંચ્યા હતા. તેમની સાથે આશરે 8થી 10 સમર્થકો હાજર હોવાનું જણાવાયું હતું. આ જૂથ તિરંગા સાથે પ્રદર્શન કરવા પહોંચ્યું હતું. આ દરમિયાન દિલ્હી પોલીસે બંને નેતાઓને કસ્ટડીમાં લીધા હતા.
આ કેસની પૃષ્ઠભૂમિમાં 12 ઑક્ટોબરે જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન પર મૂકવામાં આવેલા પ્રતિબંધનો ઉલ્લેખ છે. પોલીસની કાર્યવાહી અનુસાર, પ્રતિબંધ હોવા છતાં બીજા દિવસે સ્થળ પર પહોંચવાને કારણે શાંતિ અને વ્યવસ્થા સંબંધિત નિયમોના ઉલ્લંઘનનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ બંને નેતાઓને પાંચ દિવસ માટે જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. 19 ઑક્ટોબરે તેમની કસ્ટડીમાં વધુ બે દિવસનો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
અદાલતમાંથી જામીન મળ્યા બાદ બંને નેતાઓને મુક્તિનો માર્ગ મળ્યો છે. જોકે, જામીનનો આદેશ આરોપોમાંથી નિર્દોષ જાહેર થવા સમાન નથી. કેસમાં આગળની કાનૂની કાર્યવાહી અને તપાસ ચાલુ રહી શકે છે.
જામીન મળતાં પહેલાં બંને નેતાઓએ દિલ્હી હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો. તેમણે નીચલી અદાલતની કાર્યવાહી સામે પડકાર ફેંકીને રાહત માગી હતી. જોકે, હાઈકોર્ટે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવાને બદલે કાયદા હેઠળ ઉપલબ્ધ વૈકલ્પિક ન્યાયિક પ્રક્રિયા અપનાવવાનું સૂચન કર્યું હતું.
સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે જ્યારે મેજિસ્ટ્રેટના આદેશને પડકારવા માટે રિવિઝન પિટિશનનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે, ત્યારે સીધા બંધારણની કલમ 226 હેઠળ અરજી શા માટે દાખલ કરવામાં આવી હતી.
હાઈકોર્ટે અરજદારોને હાલની અરજી પાછી ખેંચીને યોગ્ય કાનૂની ઉપાય અપનાવવાની મંજૂરી આપી હતી. ત્યારબાદ સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકા તરફથી અરજીઓ પાછી ખેંચવામાં આવી હતી.
આ કાર્યવાહીનો અર્થ એવો નથી કે હાઈકોર્ટે આરોપોને યોગ્ય ઠરાવ્યા હતા અથવા નેતાઓના અધિકારોના કથિત ઉલ્લંઘન અંગે અંતિમ ચુકાદો આપ્યો હતો. અદાલતે મુખ્યત્વે કેસને પડકારવા માટે યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા અપનાવવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
ભારતીય બંધારણની કલમ 226 હાઈકોર્ટને મૂળભૂત અધિકારો અને અન્ય કાનૂની અધિકારોના રક્ષણ માટે રિટ જારી કરવાની સત્તા આપે છે. આ જોગવાઈ હેઠળ વ્યક્તિ સરકારી સત્તામંડળની કાર્યવાહી સામે પડકાર ફેંકી શકે છે અને યોગ્ય સંજોગોમાં ન્યાયિક હસ્તક્ષેપની માગ કરી શકે છે.
બીજી તરફ, કાયદા હેઠળ ઉપલબ્ધ જોગવાઈઓ અનુસાર રિવિઝન પિટિશન દ્વારા નીચલી અદાલતના આદેશની કાયદેસરતા, યોગ્યતા અથવા પ્રક્રિયાગત શુદ્ધતાની તપાસ કરાવી શકાય છે.
કોઈ કેસમાં કયો કાનૂની ઉપાય યોગ્ય છે તે સંબંધિત આદેશ, લાગુ કાયદા અને સંજોગો પર આધારિત હોય છે. આ કેસમાં હાઈકોર્ટે પહેલાં ઉપલબ્ધ વૈધાનિક વિકલ્પ અપનાવવાનું સૂચન કર્યું હતું.
સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે પ્રદર્શન, જાહેર વ્યવસ્થા અને નેતાઓના વર્તન સંબંધિત અનેક સવાલો પૂછ્યા હતા. અહેવાલ અનુસાર, અદાલતની ટિપ્પણીઓમાં શાંતિ જાળવવા માટેના બોન્ડ, બેરિકેડ, નેતાઓની ઉંમર અને પ્રતિબંધ છતાં જંતર-મંતર પહોંચવાના કારણો જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થતો હતો.
અદાલતે સવાલ કર્યો હતો કે જો સંબંધિત નેતાઓએ અગાઉ શાંતિ જાળવવા માટે બોન્ડ આપ્યો હતો, તો ત્યારબાદ ફરી વિવાદની સ્થિતિ કેવી રીતે ઊભી થઈ. બોન્ડની શરતોના ઉલ્લંઘનની આશંકા હોય તો અધિકારીઓની કાર્યવાહી કયા આધારે ખોટી ગણાવી શકાય તે અંગે પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.
પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા બેરિકેડ પાર કરવા અને તેના કારણે જાહેર વ્યવસ્થા પ્રભાવિત થવાની આશંકા અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. અદાલતે જણાવ્યું હતું કે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન માટે સંબંધિત અધિકારીઓ પાસેથી પરવાનગી મેળવવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ હોઈ શકે છે. આવી વ્યવસ્થાથી પોલીસને કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
અદાલતે અરજદારોની ઉંમર, તેમના કામ અને સંગઠનના ઉદ્દેશો અંગે પણ માહિતી માગી હતી. વકીલે જણાવ્યું હતું કે એક નેતાની ઉંમર 27 વર્ષ અને બીજા નેતાની ઉંમર 31 વર્ષ છે. આ અંગે અદાલતે ટિપ્પણી કરી હતી કે તેઓ જનરેશન ઝેડ (Gen-Z)ના નથી. સુનાવણી દરમિયાન સંગઠનની પ્રવૃત્તિઓ અને બંને નેતાઓની ભૂમિકા અંગે પણ સવાલો પૂછવામાં આવ્યા હતા.
જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં બંને નેતાઓ ત્યાં શા માટે પહોંચ્યા હતા તે અંગે પણ અદાલતે સવાલ કર્યો હતો. સુનાવણીમાં અગાઉ આપવામાં આવેલા બોન્ડ અને જંતર-મંતરને પ્રદર્શન સ્થળ તરીકે નિર્ધારિત કરવાના મુદ્દે ચાલી રહેલા વિવાદનો ઉલ્લેખ થયો હતો. આ વિષય સંબંધિત કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ હોવાની માહિતી પણ સામે આવી હતી.
આ સુનાવણી જસ્ટિસ સુબ્રમણ્યમ પ્રસાદની અદાલતમાં થઈ હતી. સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકા તરફથી અધિવક્તા અભિક ચિમનીએ પક્ષ રજૂ કર્યો હતો. દિલ્હી પોલીસ તરફથી એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ચેતન શર્મા અને કેન્દ્ર સરકારના સ્થાયી વકીલ આશિષ દીક્ષિત હાજર રહ્યા હતા.દિલ્હી પોલીસે સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકા સાથે જોડાયેલા જંતર-મંતરના કેસની તપાસ ક્રાઇમ બ્રાન્ચને સોંપી છે. આ પહેલાં કનોટ પ્લેસમાં નોંધાયેલા અન્ય એક કેસની તપાસ પણ ક્રાઇમ બ્રાન્ચને સોંપવામાં આવી હતી.
આ ફેરફાર બાદ બંને કેસની તપાસ ક્રાઇમ બ્રાન્ચ કરશે. તપાસ એજન્સી સંબંધિત ઘટનાઓ, આરોપો અને ઉપલબ્ધ પુરાવાઓની તપાસ કરશે. તપાસની જવાબદારી અન્ય એજન્સીને સોંપવામાં આવવાથી કોઈ આરોપી દોષિત હોવાનું સાબિત થતું નથી.
આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે AISAનાં અધ્યક્ષ નેહા બોરાની અરજી પણ ચર્ચામાં છે. તેમણે દિલ્હી પોલીસના એ નોટિસને પડકાર્યો છે, જેમાં શાંતિ જાળવવા માટે બોન્ડ ભરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.
નેહા બોરાએ હાઈકોર્ટ પાસે નોટિસ રદ કરવાની અને પોલીસને તેમની સામે કડક કાર્યવાહી નહીં કરવાનો નિર્દેશ આપવાની માગ કરી છે. તેમના વકીલની વિનંતી બાદ સુનાવણી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, આ અરજી પર 22 ઑક્ટોબરે સુનાવણી નિર્ધારિત હતી.
કોકરોચ જનતા પાર્ટીએ અગાઉ NEET પેપર લીક કેસને લઈને જંતર-મંતર પર લાંબું પ્રદર્શન કર્યું હતું. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, પાર્ટીએ 20 જૂનથી 25 જુલાઈ સુધી તત્કાલીન કેન્દ્રીય શિક્ષણમંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માગ સાથે આંદોલન ચલાવ્યું હતું.
આશરે 36 દિવસ ચાલેલા આ પ્રદર્શન દરમિયાન કાર્યકર સોનમ વાંગચુક ભૂખ હડતાળ પર બેઠા હોવાનો પણ ઉલ્લેખ છે. 20 જુલાઈએ પાર્ટીએ સંસદ તરફ કૂચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ 25 જુલાઈએ પ્રદર્શન સમાપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું.
આ પૃષ્ઠભૂમિમાં જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન માટેની પરવાનગી અને જાહેર સ્થળોએ વિરોધ કરવાના નિયમો ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે.
સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાને જામીન મળ્યા હોવા છતાં કેસની કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ નથી. ક્રાઇમ બ્રાન્ચની તપાસ, અદાલતોમાં પેન્ડિંગ અરજીઓ અને પ્રદર્શન સંબંધિત પ્રતિબંધોની કાયદેસરતા અંગેના સવાલો આગળની કાર્યવાહીનો ભાગ રહેશે.
