નવી દિલ્હી: રાજધાની દિલ્હીમાં શુક્રવાર, 30 ઑક્ટોબરના રોજ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને લોકશાહી સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર બે અલગ-અલગ કાર્યક્રમો યોજાશે. સિટિઝન્સ ફોર ડેમોક્રેસી દ્વારા મોક પાર્લામેન્ટનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે વિપક્ષી INDIA ગઠબંધન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ પ્રતીકાત્મક જન મહાભિયોગ કાર્યક્રમ યોજશે.
મતદાર યાદીની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા, ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) અને ચૂંટણી પંચની ભૂમિકાને લઈને બંને કાર્યક્રમોમાં ચર્ચા થશે. સિટિઝન્સ ફોર ડેમોક્રેસીનો કાર્યક્રમ 'લોકતંત્ર વિરુદ્ધ અરાજકતા' વિષય પર કેન્દ્રિત રહેશે. બીજી તરફ, વિપક્ષ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવાના આરોપો ઉઠાવશે.
સિટિઝન્સ ફોર ડેમોક્રેસી દ્વારા નવી દિલ્હીના NDMC કન્વેન્શન સેન્ટરમાં સવારે 10:30 વાગ્યે મોક પાર્લામેન્ટ યોજાશે. તેમાં દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાંથી આવેલા યુવા સહભાગીઓ સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષના નેતાઓની ભૂમિકા ભજવશે.
કાર્યક્રમમાં સંસદ જેવી વ્યવસ્થા તૈયાર કરવામાં આવી છે. સહભાગીઓ પ્રશ્નો પૂછશે, પોતાના વિચારો રજૂ કરશે અને વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે.
આયોજકોનો ઉદ્દેશ યુવાનોને સંસદીય પ્રક્રિયાથી પરિચિત કરાવવાની સાથે લોકશાહી સંસ્થાઓની ભૂમિકા અંગે ચર્ચા કરવાનો છે. કાર્યક્રમમાં 15 મિનિટનું પ્રશ્નકાળ જેવું સત્ર, પ્રસ્તાવિત બિલ પર 26 મિનિટની ચર્ચા અને પાંચ મિનિટનું પ્રતીકાત્મક મતદાન પણ રાખવામાં આવ્યું છે.
મોક પાર્લામેન્ટમાં મતદાર યાદીની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન એટલે કે SIR પ્રક્રિયા પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત EVMની કાર્યપ્રણાલી, ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા અને વિપક્ષ દ્વારા લગાવવામાં આવેલા મતચોરીના આરોપો પણ ચર્ચાના મુદ્દા રહેશે.
સંસદીય મર્યાદા, બંધારણીય સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા અને રાજકીય જવાબદારી જેવા વિષયોને પણ કાર્યક્રમમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. વિરોધ પ્રદર્શનના લોકશાહી અધિકાર અને કાયદો-વ્યવસ્થાની વચ્ચે સંતુલન અંગે પણ સહભાગીઓ પોતાના વિચારો રજૂ કરશે.
જોકે, આ કાર્યક્રમમાં ભાજપના કોઈ નેતા અથવા સાંસદ સામેલ થવાના હોવાની માહિતી નથી. આ આયોજન સિટિઝન્સ ફોર ડેમોક્રેસીના નામે કરવામાં આવી રહ્યું છે.
બીજી તરફ, INDIA ગઠબંધને અગાઉ પ્રસ્તાવિત મોક પાર્લામેન્ટ કાર્યક્રમનું સ્વરૂપ બદલી નાખ્યું છે. હવે આ કાર્યક્રમને 'જન મહાભિયોગ' નામ આપવામાં આવ્યું છે.
આ કાર્યક્રમ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના 10, રાજાજી માર્ગ સ્થિત નિવાસસ્થાને યોજાશે. કોંગ્રેસ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા કાર્યક્રમ અનુસાર, તેનું આયોજન બપોરે 3:30 વાગ્યે કરવામાં આવ્યું છે. લોકસભાના પૂર્વ અધ્યક્ષ મીરા કુમાર કાર્યક્રમની કાર્યવાહીનું સંચાલન કરશે.
તેમને મદદ કરવા માટે સમાજવાદી પાર્ટીના એક સાંસદને જવાબદારી સોંપવામાં આવશે. આ કોઈ વાસ્તવિક બંધારણીય મહાભિયોગની કાર્યવાહી નથી, પરંતુ વિપક્ષ દ્વારા યોજવામાં આવતો પ્રતીકાત્મક રાજકીય કાર્યક્રમ છે.
વિપક્ષના કાર્યક્રમમાં આશરે 30 વક્તાઓ સામેલ થવાની યોજના છે. તેમાં 19 રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓને પોતાના વિચારો રજૂ કરવાની તક મળશે.
મોટાભાગના નેતાઓ માટે પાંચ-પાંચ મિનિટનો સમય નક્કી કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે સમાજવાદી પાર્ટી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસના પ્રતિનિધિઓને દસ-દસ મિનિટનો સમય આપવામાં આવશે.
કાર્યક્રમની શરૂઆત મલ્લિકાર્જુન ખડગેના સંબોધનથી અને સમાપન રાહુલ ગાંધીના ભાષણથી કરવાની તૈયારી છે. મતદાર યાદીમાંથી પોતાના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા હોવાની ફરિયાદ ધરાવતા લોકોને પણ મંચ આપવાની યોજના છે.
વિપક્ષનો આરોપ છે કે SIR પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચના કેટલાક નિર્ણયોને કારણે મતદારોના અધિકારો પ્રભાવિત થયા છે. આ આરોપોને આધારે વિપક્ષ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યો છે.
વિપક્ષના અભિયાન વચ્ચે ભાજપે 'લોકતંત્ર બચાવો, અરાજકતા હટાવો' અભિયાન શરૂ કર્યું છે. પાર્ટીના અધ્યક્ષ નિતિન નવીને 28 ઑક્ટોબરના રોજ દિલ્હીના ચાંદની ચોક વિસ્તારમાં પદયાત્રાનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.
આ પદયાત્રામાં દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા અને ભાજપના અન્ય નેતાઓ પણ સામેલ થયા હતા. ભાજપ વિપક્ષ દ્વારા ચૂંટણીમાં ગેરરીતિના લગાવવામાં આવતા આરોપોનો વિરોધ કરી રહ્યું છે અને લોકશાહી સંસ્થાઓમાં વિશ્વાસ જાળવી રાખવાની વાત કરી રહ્યું છે.
આજના જન મહાભિયોગ કાર્યક્રમ બાદ INDIA ગઠબંધન 1 નવેમ્બરના રોજ દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં રેલી યોજવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ રેલીમાં SIR, કથિત મતચોરી અને ચૂંટણી પંચની ભૂમિકાને મુખ્ય મુદ્દા બનાવવામાં આવશે.
આ રીતે આગામી ત્રણ દિવસ દરમિયાન ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા રાજકીય કાર્યક્રમોને કારણે દિલ્હી રાજકીય ગતિવિધિઓનું કેન્દ્ર બની રહેશે. હાલ તમામની નજર 30 ઑક્ટોબરના રોજ યોજાનારા બંને કાર્યક્રમો અને તેમાં ઉઠાવવામાં આવનારા મુદ્દાઓ પર છે.
