દિલ્હી-એનસીઆરમાં વધતા પ્રદૂષણની અસર હવે હાડકાં અને સાંધા પર પણ જોવા મળી રહી છે. AIIMSના અભ્યાસ મુજબ, પ્રદૂષણમાં રહેલા સૂક્ષ્મ કણો (PM2.5) શરીરમાં ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ અને ક્રોનિક ઇન્ફ્લેમેશન વધારે છે, જેના કારણે રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ અને હાડકાંની નબળાઈ જેવી સમસ્યાઓ વધી રહી છે. વૃદ્ધો, મહિલાઓ અને પહેલાથી રોગગ્રસ્ત લોકો સૌથી વધુ જોખમમાં છે.
પ્રદૂષણ અને હાડકાંનું સ્વાસ્થ્ય: દિલ્હી-એનસીઆરમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણની અસર હાડકાં અને સાંધા પર પણ દેખાઈ રહી છે. AIIMS દિલ્હીના રુમેટોલોજી વિભાગના HOD ડો. ઉમા કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, PM2.5 કણો શરીરમાં જઈને ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ અને ઇન્ફ્લેમેશન વધારે છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધો, મહિલાઓ અને પહેલાથી રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ અથવા અસ્થમાથી પીડિત લોકો સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે માસ્ક પહેરો, ઘરમાં એર પ્યુરિફાયર લગાવો અને ડોક્ટરની સલાહ મુજબ દવાઓનું સેવન નિયમિત કરો.
પ્રદૂષણની અસર હાડકાં અને સાંધા પર
દિલ્હી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વધતું પ્રદૂષણ હવે માત્ર ફેફસાં સુધી સીમિત રહ્યું નથી. AIIMS દિલ્હીના અભ્યાસ મુજબ, પ્રદૂષણમાં રહેલા સૂક્ષ્મ કણો (PM2.5) શરીરમાં જઈને ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ અને ક્રોનિક ઇન્ફ્લેમેશન વધારે છે. તેની સીધી અસર હાડકાં અને સાંધા પર પડે છે, જેના કારણે રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ, સાંધામાં સોજો અને હાડકાંની નબળાઈ જેવી સમસ્યાઓ વધી રહી છે.
ડો. ઉમા કુમાર, HOD રુમેટોલોજી, AIIMS, જણાવે છે કે પ્રદૂષણ ઇમ્યુન સિસ્ટમને પણ પ્રભાવિત કરે છે, જેના કારણે શરીર પોતાની જ પેશીઓ અને કોષો પર હુમલો કરે છે. ખાસ કરીને પહેલાથી રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસથી પીડિત લોકો માટે આ જોખમ વધુ છે.
કોણ વધુ જોખમમાં છે
આ જોખમથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત વૃદ્ધો, મહિલાઓ, રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસના દર્દીઓ અને અસ્થમા કે એલર્જીવાળા લોકો છે. પ્રદૂષણના કારણે તેમના સાંધામાં દુખાવો, હલનચલનમાં મુશ્કેલી, પીઠનો દુખાવો અને સતત થાક જેવી સમસ્યાઓ સામાન્ય બની રહી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, શિયાળામાં દિલ્હી-એનસીઆરમાં પ્રદૂષણ વધવા પર આ લક્ષણોમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. છેલ્લા ઘણા વર્ષોના પેટર્ન પરથી જાણવા મળ્યું છે કે આ સમસ્યા નિયમિત રહે છે અને સમયસર સાવચેતી ન રાખવાથી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
પ્રદૂષણથી બચવાના ઉપાયો
ડો. કુમાર જણાવે છે કે પ્રદૂષણથી બચવા માટે મોર્નિંગ વોક ટાળો, માસ્ક પહેરો અને ઘરમાં એર પ્યુરિફાયરનો ઉપયોગ કરો. આ ઉપરાંત, ખાનપાનમાં પોષક તત્વોનું ધ્યાન રાખવું અને ડોક્ટરની સલાહ મુજબ દવાઓનું નિયમિત સેવન કરવું જરૂરી છે.
