અમેરિકાએ આ વર્ષે દક્ષિણ આફ્રિકામાં G-20 શિખર સંમેલનમાં સક્રિય ભૂમિકા ન ભજવવાનો નિર્ણય લીધો છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને રાષ્ટ્રપતિ રામાફોસાના નિવેદનોથી નારાજગી છે, જ્યારે ભારતના પીએમ મોદી તેમાં ભાગ લેવા જઈ રહ્યા છે.
અમેરિકા: દક્ષિણ આફ્રિકામાં યોજાયેલા G-20 શિખર સંમેલન (G-20 Summit) થી અમેરિકાએ અંતર જાળવી રાખ્યું છે. વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટ્રપતિ સિરિલ રામાફોસાની ભાષા અને તેમના નિવેદનોથી સમસ્યા છે. વ્હાઇટ હાઉસના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસનને રાષ્ટ્રપતિ રામાફોસા દ્વારા કહેવામાં આવેલી વાતો બિલકુલ પસંદ નથી આવી.
G-20 શિખર સંમેલનનું આયોજન
આ વર્ષે 21 નવેમ્બરથી 23 નવેમ્બર સુધી દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાનિસબર્ગમાં 20મું G-20 શિખર સંમેલન યોજાઈ રહ્યું છે. આ સંમેલનમાં વિશ્વના 20 મુખ્ય દેશોના નેતાઓ સાથે-સાથે બે પ્રાદેશિક સંસ્થાઓ, યુરોપિયન યુનિયન (EU) અને આફ્રિકન યુનિયન (AU) પણ સામેલ છે. ભારતમાંથી પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી આ સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે દક્ષિણ આફ્રિકાની યાત્રા પર નીકળી ગયા છે.
અમેરિકાએ શા માટે અંતર રાખ્યું?
વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકા આ વર્ષના G-20 સંમેલનની સત્તાવાર બેઠકો અને વાટાઘાટોમાં ભાગ લઈ રહ્યું નથી. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકી અધિકારીઓની ગેરહાજરીનું કારણ એ છે કે રાષ્ટ્રપતિ રામાફોસાએ અમેરિકા અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ નકારાત્મક નિવેદનો આપ્યા છે. લેવિટે કહ્યું કે ટ્રમ્પ પ્રશાસનને આ ભાષા બિલકુલ પસંદ નથી આવી.
અમેરિકી રાજદૂતની ભૂમિકા
લેવિટે જણાવ્યું કે દક્ષિણ આફ્રિકામાં અમેરિકી રાજદૂત ફક્ત આગામી G-20 સંમેલન (2026)ની યજમાની અંગે ઉપસ્થિત છે. તેઓ કોઈ ઔપચારિક ચર્ચા કે સત્તાવાર વાટાઘાટોમાં ભાગ લઈ રહ્યા નથી. આનો અર્થ એ છે કે અમેરિકા શિખર સંમેલનની ગતિવિધિઓમાં સક્રિયપણે સામેલ નહીં થાય.
અમેરિકી અધિકારીઓની ગેરહાજરી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે માનવ અધિકારો (Human Rights)ના ઉલ્લંઘનનો હવાલો આપતા કોઈ પણ અમેરિકી સરકારી અધિકારી આ વર્ષના G-20 સમિટમાં ભાગ લેશે નહીં. આના પર રાષ્ટ્રપતિ રામાફોસાએ પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે અમેરિકી ગેરહાજરી "તેમનું નુકસાન" છે. તેમણે એ પણ કહ્યું કે આ સ્થિતિ છતાં દક્ષિણ આફ્રિકા સમિટને ચાલુ રાખશે.
દક્ષિણ આફ્રિકાની યજમાની
આ વર્ષે દક્ષિણ આફ્રિકા G-20 લીડર્સ સમિટની યજમાની કરી રહ્યું છે. આ સંમેલનની અધ્યક્ષતા રાષ્ટ્રપતિ રામાફોસા 22 અને 23 નવેમ્બરે જોહાનિસબર્ગના નાસરેક એક્સપો સેન્ટરમાં કરશે. સંમેલનમાં સામેલ દેશોમાં આર્જેન્ટિના, ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, કેનેડા, ચીન, ફ્રાન્સ, જર્મની, ભારત, ઇન્ડોનેશિયા, ઇટાલી, જાપાન, કોરિયા, મેક્સિકો, રશિયા, સાઉદી અરબ, દક્ષિણ આફ્રિકા, તુર્કી, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સામેલ છે.
G-20 શિખર સંમેલનનું મહત્વ
G-20 શિખર સંમેલન વિશ્વના સૌથી મોટા અર્થતંત્ર ધરાવતા દેશોને એક મંચ પર લાવે છે. અહીં વૈશ્વિક આર્થિક નીતિઓ, વેપાર, નાણાકીય સુધારા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પર ચર્ચા થાય છે. આ વર્ષે સંમેલનનું મહત્વ એટલા માટે પણ વધી ગયું છે કારણ કે તેમાં વૈશ્વિક સુરક્ષા અને માનવ અધિકારના મુદ્દાઓ પણ ચર્ચાનો ભાગ બની ગયા છે.
