સર્બિયામાં 25 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ યોજાનારી સંસદીય ચૂંટણી પહેલાં વિદ્યાર્થીઓના નેતૃત્વ હેઠળના આંદોલને બેલગ્રેડમાં શક્તિપ્રદર્શન કર્યું છે. રાજધાનીમાં યોજાયેલી રેલીમાં અંદાજે 1.5 લાખ લોકો જોડાયા હતા. ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ શરૂ થયેલું આંદોલન હવે 2012થી સત્તામાં રહેલી સર્બિયન પ્રોગ્રેસિવ પાર્ટી (SNS)ને સીધો પડકાર આપી રહ્યું છે.
ચૂંટણીના ત્રણ દિવસ પહેલાં, ગુરુવાર, 22 ઑક્ટોબરે વિદ્યાર્થીઓએ બેલગ્રેડમાં પોતાની છેલ્લી મોટી રેલી યોજી હતી. સ્લાવિયા સ્ક્વેર અને તેની આસપાસના રસ્તાઓ સમર્થકોથી ભરાઈ ગયા હતા. સ્વતંત્ર સંસ્થા આર્કાઇવ ઑફ પબ્લિક ગેધરિંગ્સના અંદાજ મુજબ, રેલીમાં લગભગ 1.5 લાખ લોકો સામેલ થયા હતા. પ્રદર્શનકારીઓએ ‘વિદ્યાર્થીઓ જીતશે’ અને ‘જીત’ના નારા લગાવ્યા હતા. અનેક લોકોએ મોબાઇલની લાઇટ ચાલુ કરીને આંદોલનને સમર્થન આપ્યું હતું.
વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે તેમનો ઉદ્દેશ માત્ર સરકાર બદલવાનો નથી, પરંતુ દેશમાં ભ્રષ્ટાચારનો અંત લાવવાનો અને કાયદાના શાસનને મજબૂત કરવાનો પણ છે. આ અભિયાનમાં એવા લોકો પણ જોડાયા છે, જેઓ લાંબા સમયથી પરંપરાગત રાજકીય પક્ષોથી નારાજ છે.
સર્બિયામાં વિદ્યાર્થી આંદોલનની શરૂઆત નવેમ્બર 2024માં થઈ હતી. દેશના ઉત્તરીય શહેર નોવી સાદના રેલવે સ્ટેશન પર કૉન્ક્રીટનો છજ્જો ધરાશાયી થતાં 16 લોકોનાં મોત થયાં હતાં. આ દુર્ઘટના બાદ રેલવે બાંધકામનાં કામોમાં કથિત ભ્રષ્ટાચાર અને બેદરકારીના આરોપો સામે આવ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓએ ઘટનાની નિષ્પક્ષ તપાસ અને જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની માગણી શરૂ કરી હતી.
સરકાર વિરુદ્ધ શરૂ થયેલો વિરોધ ધીમે ધીમે સમગ્ર દેશમાં ફેલાયો હતો. યુનિવર્સિટીઓના વિદ્યાર્થીઓએ પ્રદર્શનો યોજ્યાં હતાં અને સમય પહેલાં ચૂંટણી યોજવાની માગણી કરી હતી. લગભગ બે વર્ષ સુધી ચાલેલા આંદોલન બાદ વિદ્યાર્થીઓએ ચૂંટણીના મેદાનમાં ઉતરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. તેના પરિણામે ‘સ્ટુડન્ટ્સ લિસ્ટ’ નામનું સંગઠન સામે આવ્યું, જેમાં શિક્ષકો, સામાજિક કાર્યકરો અને રાજકારણથી બહારના લોકોને પણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
એલેક્ઝાન્ડર વુસિચ છેલ્લા એક દાયકાથી સર્બિયાના રાજકારણના સૌથી પ્રભાવશાળી નેતાઓમાં સામેલ છે. તેમની પાર્ટી SNS વર્ષ 2012થી સત્તામાં છે. વુસિચ બે વખત રાષ્ટ્રપતિ રહી ચૂક્યા છે. તેમણે 27 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ રાષ્ટ્રપતિપદેથી રાજીનામું આપ્યું હતું, જેથી સંસદીય ચૂંટણીમાં ભાગ લઈને વડાપ્રધાન બની શકે. તેમના રાજીનામા બાદ સંસદનાં અધ્યક્ષ એના બ્રનાબિચ કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં હતાં.
ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન વુસિચ નવી સડકો, હૉસ્પિટલો અને વિકાસ યોજનાઓનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા છે. તેમણે વિદ્યાર્થી આંદોલન પર વિદેશી શક્તિઓના સમર્થનથી દેશમાં અસ્થિરતા ફેલાવવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો છે. જોકે, વિદ્યાર્થી સંગઠને આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે અને જણાવ્યું છે કે તેનું આંદોલન ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ સામાન્ય નાગરિકોની લડાઈ છે.
ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન વુસિચે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના સમર્થનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે સરકારી ટેલિવિઝન ચેનલ RTSને જણાવ્યું હતું કે પુતિને તેમના વડાપ્રધાન બનવાની આશા વ્યક્ત કરી છે. સર્બિયા યુરોપિયન યુનિયનનું સભ્યપદ મેળવવા માગે છે, પરંતુ રશિયા સાથેના તેના ગાઢ સંબંધોને લઈને સતત સવાલો ઊઠતા રહ્યા છે.
સપ્ટેમ્બરમાં યુદ્ધ અપરાધો માટે દોષિત ઠરેલા બોસ્નિયન સર્બના ભૂતપૂર્વ સૈન્ય કમાન્ડર રત્કો મ્લાદિચના અંતિમ સંસ્કારને મળેલા સરકારી સમર્થનને લઈને પણ યુરોપિયન દેશોએ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.
વુસિચના ટીકાકારો તેમના પર મીડિયાની સ્વતંત્રતા મર્યાદિત કરવા અને લોકશાહી સંસ્થાઓને નબળી પાડવાના આરોપો લગાવે છે. વુસિચ આ આરોપોને નકારતા રહ્યા છે.
