દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં AISAનાં અધ્યક્ષ નેહા બોરાની અરજી પર સુનાવણી પૂર્ણ થઈ છે. નેહા બોરાએ ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) હેઠળ સ્પેશિયલ એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા જારી કરાયેલી ₹10,000ના બોન્ડ ભરવા અને શાંતિ જાળવવા સંબંધિત નોટિસને પડકારી છે. સુનાવણી દરમિયાન નેહા બોરાના વકીલ ગોપાલ શંકર નારાયણ અને દિલ્હી પોલીસ તરફથી એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ (ASG) ચેતન શર્માએ પોતાની દલીલો રજૂ કરી હતી. અદાલત શુક્રવારે સાંજે 6 વાગ્યે ચુકાદો સંભળાવશે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં નેહા બોરા તરફથી હાજર રહેલા વકીલ ગોપાલ શંકર નારાયણે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS)ની કલમ 126 અને 130 હેઠળ જારી કરાયેલી નોટિસ સામે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે દલીલ કરી હતી કે નેહા બોરા AISAનાં સક્રિય નેતા છે અને સરકારની નીતિઓમાં ફેરફારની માગ સાથે પ્રદર્શનો કરતાં રહ્યાં છે. સોશિયલ મીડિયા પર લોકોને વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાવા અપીલ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ કોઈને હિંસા માટે ઉશ્કેરવામાં આવ્યા નહોતા.
બચાવ પક્ષે દલીલ કરી હતી કે નેહા બોરાનાં પ્રદર્શનો શાંતિપૂર્ણ હતાં. વકીલે જણાવ્યું હતું કે વિરોધ નોંધાવવો અને સરકારની નીતિઓની ટીકા કરવી એ પોતાનામાં શાંતિ ભંગ કરવાનો આધાર બની શકે નહીં. માત્ર પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા અથવા સૂત્રોચ્ચાર કરવાના આધારે પોલીસ કાર્યવાહી યોગ્ય ઠરતી નથી, એવી દલીલ પણ કરવામાં આવી હતી.
નેહા બોરાના વકીલે અદાલતને જણાવ્યું હતું કે 15 ઑક્ટોબરે પ્રેસ ક્લબમાં એક પત્રકાર પરિષદ યોજાઈ હતી. તેના બીજા દિવસે સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ શેર કરવામાં આવી હતી, જેમાં પ્રદર્શન સ્થળોની યાદીમાંથી જંતર-મંતરને દૂર કરવાના નિર્ણય સામે નારાજગી વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. પોસ્ટમાં લોકોને સાંજે 4 વાગ્યે મંડી હાઉસ પહોંચવા અપીલ કરવામાં આવી હતી.
વકીલના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંદેશમાં હિંસા કરવા, કાયદાનો ભંગ કરવા અથવા જાહેર વ્યવસ્થા ખોરવવા માટે કોઈ અપીલ કરવામાં આવી નહોતી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે લોકોને એકત્ર થવા કહેવું અને તેમને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ માટે ઉશ્કેરવા એ બે અલગ બાબતો છે. આ આધારે તેમણે નોટિસ જારી કરવાની પ્રક્રિયા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
ગોપાલ શંકર નારાયણે દલીલ કરી હતી કે 16 ઑક્ટોબરે મંડી હાઉસ પહોંચ્યાના થોડા સમય બાદ નેહા બોરાને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યાં હતાં. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, બોરાએ તે દરમિયાન કેટલાક સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા, પરંતુ એવું કોઈ કૃત્ય કર્યું નહોતું જેને ગુનો ગણાવી શકાય.
વકીલે એવો આક્ષેપ પણ કર્યો હતો કે અટકાયત બાદ બોરાને રાત્રે આર.કે. પુરમ પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવામાં આવ્યાં હતાં. તેમણે જણાવ્યું હતું કે બોરાના પરિવારજનો અને અન્ય લોકોને લાંબા સમય સુધી તેમની અટકાયતના સ્થળની જાણ નહોતી. બચાવ પક્ષે આ કાર્યવાહીને ગેરકાયદેસર ગણાવી અદાલતના હસ્તક્ષેપની માગ કરી હતી.
સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે BNSS હેઠળ શાંતિ જાળવવા માટે બોન્ડ ભરવાની નોટિસ જારી કરતાં પહેલાં મેજિસ્ટ્રેટે તેમને મળેલી માહિતીની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવી જોઈએ કે નહીં.
અદાલતે ઉદાહરણ આપીને પૂછ્યું હતું કે જો કોઈ અધિકારીની માહિતીના આધારે વ્યક્તિ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે, તો શું મેજિસ્ટ્રેટે ખાતરી ન કરવી જોઈએ કે સંબંધિત વ્યક્તિ ખરેખર તે સ્થળે હાજર હતી અને તેની સામે મળેલી માહિતી સાચી હતી? અદાલતે એ પણ પૂછ્યું હતું કે જો તે જ દિવસના મીડિયા અહેવાલોમાં સંબંધિત વ્યક્તિ અન્ય સ્થળે હાજર હોવાની માહિતી હોય, તો શું આ પાસાની તપાસ જરૂરી નથી?
અરજીમાં નોટિસ જારી કરવાની પ્રક્રિયા અને તેના આધાર સામે જ વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હોવાથી આ મુદ્દો સુનાવણી દરમિયાન ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો.
દિલ્હી પોલીસ તરફથી હાજર ASG ચેતન શર્માએ દલીલ કરી હતી કે શાંતિ ભંગ થવાની સંભાવનાનો સંબંધ માત્ર પરંપરાગત ગુના સાથે જ નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, સંજોગોના આધારે એ પણ તપાસી શકાય છે કે કોઈ વ્યક્તિની પ્રવૃત્તિઓથી જાહેર શાંતિ પ્રભાવિત થવાની શક્યતા છે કે નહીં.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે સંબંધિત અધિકારીને ઉપલબ્ધ માહિતી અને સંજોગોના આધારે પોતાનો અભિપ્રાય બનાવવાનો અધિકાર છે. પોલીસના પક્ષે દલીલ કરવામાં આવી હતી કે આવી કાર્યવાહીનો હેતુ વ્યક્તિને સજા આપવાનો નહીં, પરંતુ સંભવિત તણાવ અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સમસ્યાને અટકાવવાનો છે.
સુનાવણી દરમિયાન ASG ચેતન શર્માએ દાવો કર્યો હતો કે નેહા બોરા સાથે સંબંધિત મામલાઓમાં નિયમોનો 12 વખત ભંગ થયો હતો. તેમણે આ દાવાના સમર્થનમાં અગાઉની ઘટનાઓ અને રેકોર્ડનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. જોકે, આ પોલીસ દ્વારા અદાલતમાં રજૂ કરાયેલી દલીલ હતી અને તેને ન્યાયિક નિષ્કર્ષ તરીકે જોવી જોઈએ નહીં.
ASGએ એક પત્રકાર પરિષદનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં વકીલ પ્રશાંત ભૂષણના નિવેદનનો સંદર્ભ આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તે નિવેદનમાં સત્તા પરિવર્તનની વાત કરવામાં આવી હતી અને નેહા બોરા પણ ત્યાં હાજર હતાં.
આ દલીલના જવાબમાં નેહા બોરાના વકીલે જણાવ્યું હતું કે લોકશાહીમાં સરકાર બદલવાની માગ કરવી ખોટી નથી. આ મુદ્દે અદાલતે સવાલ કર્યો હતો કે કેસનો નિર્ણય કરવા માટે આ ચર્ચામાં જવું જરૂરી છે કે નહીં.
ASGએ જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે સત્તા પરિવર્તન ચૂંટણી દ્વારા થવું જોઈએ. તેમણે આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે રાજધાનીના મુખ્ય વિસ્તારોમાં લોકો એકત્ર થવાથી કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. પોલીસે શાંતિ જાળવવા માટે બોન્ડ ભરવાની જરૂરિયાતના સમર્થનમાં આ દલીલ રજૂ કરી હતી.
મેજિસ્ટ્રેટે નોટિસ જારી કરતાં પહેલાં સ્વતંત્ર રીતે વિચારણા કરી હતી કે નહીં, તે સવાલના જવાબમાં ASGએ જનરલ ડાયરીમાં નોંધાયેલી એન્ટ્રીઓ, અગાઉની FIR અને સંબંધિત રેકોર્ડનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તપાસ અધિકારીને પણ બોલાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમની પાસેથી સ્પષ્ટતા માગવામાં આવી હતી.
