કર્ણાટકમાં દુષ્કાળથી પ્રભાવિત ખેડૂતોને રાહત આપવા માટે નાયબ મુખ્યમંત્રી જી. પરમેશ્વરે કેન્દ્ર સરકાર પાસે ₹20,585.73 કરોડની સહાય માગી છે. રાજ્યમાં 226 તાલુકાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે અને 57.93 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં પાકને નુકસાન થયું છે.
બેંગલુરુ: કર્ણાટકમાં દુષ્કાળની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે કેન્દ્ર સરકારને તાત્કાલિક નાણાકીય સહાય આપવા વિનંતી કરી છે. નાયબ મુખ્યમંત્રી અને મહેસૂલ મંત્રી જી. પરમેશ્વરે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણને અલગ-અલગ પત્રો લખીને ₹20,585.73 કરોડની રાહત રકમ જારી કરવાની માગ કરી છે. આ સહાય રાષ્ટ્રીય આપત્તિ પ્રતિસાદ ભંડોળ (NDRF) હેઠળ માગવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2026ના દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા દરમિયાન કર્ણાટકમાં સામાન્ય કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો. તેના કારણે ખેતીની પ્રવૃત્તિઓને અસર થઈ છે અને ખેડૂતોની આર્થિક મુશ્કેલીઓ વધી છે. સરકારનું કહેવું છે કે અસરગ્રસ્ત પરિવારો, પશુપાલકો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને રાહતની રકમ વહેલી તકે ઉપલબ્ધ કરાવવી જરૂરી છે.
પરમેશ્વરે પોતાના પત્રોમાં જણાવ્યું છે કે ચોમાસા દરમિયાન કર્ણાટકમાં સામાન્ય 852 મિલીમીટર વરસાદની સરખામણીએ માત્ર 551 મિલીમીટર વરસાદ નોંધાયો હતો. આમ, વરસાદમાં લગભગ 35 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. રાજ્યના આંકડા અનુસાર, 1956 પછી આ બીજું સૌથી ઓછા ચોમાસાના વરસાદવાળું વર્ષ રહ્યું છે. જ્યારે 1901 પછીના નોંધાયેલા આંકડાઓમાં આ સાતમું સૌથી ઓછા વરસાદવાળાં વર્ષોમાં સામેલ છે.
ઓછા વરસાદની અસર ખેતી અને ગ્રામીણ આજીવિકા પર પડી છે. રાજ્ય સરકારે 226 તાલુકાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કર્યા છે. ઉપલબ્ધ મૂલ્યાંકન મુજબ, કુલ 57.93 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં પાકને નુકસાન થયું છે. તેમાં 53.92 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં કૃષિ પાક અને 4.01 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં બાગાયતી પાકનો સમાવેશ થાય છે.
રાજ્ય સરકારે કૃષિ ખર્ચના આધારે કુલ આર્થિક નુકસાન ₹62,481.88 કરોડ આંક્યું છે. આ નુકસાનની સરખામણીએ કેન્દ્ર પાસે માગવામાં આવેલી સહાયનો હેતુ અસરગ્રસ્ત ખેડૂતો અને અન્ય જરૂરિયાતમંદ વર્ગોને રાહત પૂરી પાડવાનો છે.
કર્ણાટક સરકારે કેન્દ્રને મોકલેલા મેમોરેન્ડમમાં ₹20,585.73 કરોડની સહાયનો વિગતવાર પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. તેમાં પાકના નુકસાનની ભરપાઈ માટે ઇનપુટ સબસિડી તરીકે ₹6,128.70 કરોડની માગ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, 61.91 લાખ નાના અને સીમાંત ખેડૂતોની આજીવિકાને ટેકો આપવા માટે ₹12,146.99 કરોડની સહાય માગવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકારે પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા માટે ₹1,727 કરોડ અને પશુપાલન તથા પશુધનની સુરક્ષા માટે ₹583.04 કરોડ ફાળવવાની પણ વિનંતી કરી છે. પરમેશ્વરે જણાવ્યું છે કે દુષ્કાળને કારણે નાના અને સીમાંત ખેડૂતોની આવક પર ગંભીર અસર પડી છે. તેથી તેમને સમયસર નાણાકીય સહાય મળવી જરૂરી છે.
આજીવિકા સહાયની ગણતરી પ્રતિદિન ₹327ના દરે 60 દિવસ માટે કરવામાં આવી છે. આ પ્રસ્તાવનો હેતુ એવા ખેડૂતોને આર્થિક ટેકો આપવાનો છે, જેમની નિયમિત આવકને પાકના નુકસાનને કારણે અસર થઈ છે.
દુષ્કાળની અસર માત્ર ખેતી પૂરતી મર્યાદિત નથી. પાણી અને ચારાની અછતને કારણે પશુધનની સંભાળ રાખવામાં પણ મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કર્ણાટક સરકારે કેન્દ્ર પાસે 476 પશુ શિબિરો સ્થાપવા અને 583 ચારા બેંકો ઊભી કરવા માટે સહાય માગી છે.
પશુ શિબિરો દ્વારા અસરગ્રસ્ત પશુપાલકોને તેમનાં પશુઓની સંભાળ રાખવામાં મદદ મળી શકે છે. જ્યારે ચારા બેંકો દુષ્કાળ દરમિયાન પશુઓ માટે ચારો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. રાજ્ય સરકારે ગ્રામીણ પરિવારોની આજીવિકાને વધુ નુકસાનથી બચાવવાના હેતુથી આ વ્યવસ્થાઓને પણ રાહત પ્રસ્તાવમાં સામેલ કરી છે.
પરમેશ્વરે પાકના નુકસાન બદલ આપવામાં આવતી સહાયની ગણતરીમાં વર્ષ 2015-16ની કૃષિ ગણતરીના આંકડાઓનો ઉપયોગ કરવા અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, જૂના આંકડાઓના આધારે પાત્ર ખેડૂતોની સંખ્યા અને સહાયની જરૂરિયાતનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે તો રાજ્યને આશરે ₹1,669.50 કરોડની ઓછી રાહત મળી શકે છે.
તેમણે કેન્દ્ર સરકારને કર્ણાટકના FRUITS ડેટાબેઝનો ઉપયોગ કરવાની વિનંતી કરી છે. આ સિસ્ટમમાં ખેડૂતોની નોંધણી અને લાભાર્થીઓ સંબંધિત અદ્યતન માહિતી ઉપલબ્ધ છે. રાજ્ય સરકારના મતે, આ ડેટાબેઝથી પાત્ર ખેડૂતોની યોગ્ય ઓળખ કરવામાં અને સહાયની જરૂરિયાતનું વધુ ચોક્કસ મૂલ્યાંકન કરવામાં મદદ મળશે.
કર્ણાટક સરકારે દુષ્કાળથી થયેલા નુકસાનનો ઉલ્લેખ કરીને કેન્દ્ર સરકારને રાહત પ્રસ્તાવ અંગે વહેલી તકે નિર્ણય લેવાની વિનંતી કરી છે. માગવામાં આવેલી સહાયનો મોટો હિસ્સો ખેડૂતોની આજીવિકા અને પાકના નુકસાન સાથે સંબંધિત છે. પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા અને પશુધનની સુરક્ષા માટે પણ અલગથી રકમની માગ કરવામાં આવી છે.
હવે કેન્દ્ર સરકાર પ્રસ્તાવની સમીક્ષા કર્યા બાદ કેટલી સહાય મંજૂર કરે છે અને રકમ જારી કરવાની પ્રક્રિયા ક્યારે પૂર્ણ થાય છે તે નક્કી કરશે. હાલ રાજ્ય સરકારનું પ્રાથમિક લક્ષ્ય દુષ્કાળથી પ્રભાવિત ખેડૂતો અને ગ્રામીણ પરિવારોને રાહત અપાવવાનું છે.
