દેશમાં હૃદય રોગો ઝડપથી વધી રહ્યા છે અને હવે દર ચારમાંથી એક દર્દી 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરનો છે. ડોકટરોના મતે, તેનું મુખ્ય કારણ ખરાબ જીવનશૈલી, તણાવ, જંક ફૂડ, સ્થૂળતા અને અપૂરતી ઊંઘ છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે 30 વર્ષની ઉંમર પછી દરેક વ્યક્તિએ વાર્ષિક હૃદય તપાસ કરાવવી જોઈએ.
હાર્ટ એટેક: ભારતમાં હૃદય રોગનો ખતરો ઝડપથી યુવાનો સુધી પહોંચી રહ્યો છે. ડોકટરોના મતે, હવે દર ચાર હાર્ટ એટેકના દર્દીઓમાંથી એકની ઉંમર 40 વર્ષથી ઓછી છે. શેલ્બી હોસ્પિટલ, જબલપુરના કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડો. આર. એસ. શર્માનું કહેવું છે કે બદલાતી જીવનશૈલી, માનસિક તણાવ, જંક ફૂડ, સ્થૂળતા અને અપૂરતી ઊંઘ આ પ્રવૃત્તિના મુખ્ય કારણો છે. 80% થી વધુ દર્દીઓ મોડા હોસ્પિટલ પહોંચે છે, જેનાથી જીવનું જોખમ વધી જાય છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે દરરોજ કસરત, સંતુલિત આહાર અને નિયમિત હૃદય તપાસથી આ જોખમને ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે.
હૃદય રોગોના કેસ શા માટે વધી રહ્યા છે
છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતમાં હૃદય સંબંધિત રોગોના કેસોમાં અનેકગણો વધારો થયો છે. કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સ જણાવે છે કે તેનું સૌથી મોટું કારણ જીવનશૈલીમાં મોટો ફેરફાર છે. આજકાલ યુવાનોમાં શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઘટી ગઈ છે. કલાકો સુધી કમ્પ્યુટર કે મોબાઈલ પર કામ કરવાની અને બેસવાની ટેવે શરીરની સક્રિયતા ઘટાડી દીધી છે. આ સાથે જ, જંક ફૂડ અને પ્રોસેસ્ડ ખોરાકની વધતી જતી આદત હૃદય માટે ખૂબ જ નુકસાનકારક સાબિત થઈ રહી છે.
માનસિક તણાવ અને અપૂરતી ઊંઘ પણ એક મોટું કારણ બનીને સામે આવ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે, દરરોજ 6 કલાકથી ઓછી ઊંઘ લેતા લોકોમાં હાર્ટ એટેકનું જોખમ બમણું વધી જાય છે. કામનું દબાણ, ટાર્ગેટનો તણાવ અને અંગત જીવનની દોડધામ યુવાનોના હૃદય પર ભારે બોજ નાખી રહ્યા છે.
ડોકટરોની ચેતવણી: પ્રારંભિક લક્ષણોને અવગણશો નહીં
શેલ્બી હોસ્પિટલ, જબલપુરના કન્સલ્ટન્ટ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ પ્રોફેસર ડો. આર. એસ. શર્માનું કહેવું છે કે તેમની પાસે દર ચારમાંથી એક દર્દી 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરનો હોય છે. તેમનું કહેવું છે કે મોટી સમસ્યા એ છે કે લોકો હાર્ટ એટેકના પ્રારંભિક સંકેતોને ગંભીરતાથી લેતા નથી. છાતીમાં દુખાવો, થાક, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અથવા હાથમાં ઝણઝણાટી જેવા લક્ષણોને લોકો ઘણીવાર સામાન્ય માની લે છે.
ડો. શર્મા જણાવે છે કે લગભગ 80 ટકા દર્દીઓ હોસ્પિટલ મોડા પહોંચે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, હૃદયને થયેલું નુકસાન પાછું સુધારી શકાતું નથી. તેમણે કહ્યું કે યુવાનોમાં જાગૃતિનો અભાવ સૌથી મોટો પડકાર છે.
સ્થૂળતા, તણાવ અને ડાયાબિટીસ બની રહ્યા છે મોટા કારણો
નિષ્ણાતોના મતે, વધતી સ્થૂળતા અને અનિયમિત આહાર હૃદય રોગનું મૂળ છે. ભારતમાં ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશરના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે, જે હૃદયને નબળું પાડે છે. અગાઉ હાઈ બીપી અને કોલેસ્ટ્રોલ જેવી સમસ્યાઓ વૃદ્ધોમાં જોવા મળતી હતી, પરંતુ હવે 25–35 વર્ષની ઉંમરના યુવાનો પણ આ રોગોથી પીડાઈ રહ્યા છે.
ડો. શર્મા જણાવે છે કે યુવાનોમાં જંક ફૂડ, ધૂમ્રપાન અને દારૂની આદતો ઝડપથી વધી છે. આ બધું હૃદયની નળીઓને નબળી પાડે છે. આ સાથે, માનસિક દબાણ અને ઊંઘનો અભાવ હૃદયના ધબકારા પર ખરાબ અસર કરે છે.
ફિટ દેખાવું હંમેશા સ્વસ્થ હોવું જરૂરી નથી
ડોકટરોનું કહેવું છે કે આજે ઘણા યુવાનો બહારથી ફિટ દેખાય છે, પરંતુ આંતરિક રીતે તેમનું શરીર તણાવ અને અસંતુલિત જીવનશૈલીથી ઝઝૂમી રહ્યું હોય છે. જિમ જવાનો કે મસલ્સ બનાવવાનો અર્થ એ નથી કે હૃદય સ્વસ્થ છે. હૃદયના સ્વાસ્થ્યનો સંબંધ સંતુલિત આહાર, પૂરતી ઊંઘ અને નિયમિત તપાસ સાથે છે.
યુવાનો માટે વધતો પડકાર
દેશમાં વધતા હાર્ટ એટેકના કેસોને જોતા તે સ્પષ્ટ છે કે હવે આ બીમારી ફક્ત વૃદ્ધો પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી. ડોકટરોનું માનવું છે કે 30 વર્ષની ઉંમર પાર કરતા જ દરેક વ્યક્તિએ વર્ષમાં એકવાર પોતાની હૃદય તપાસ અવશ્ય કરાવવી જોઈએ. આ પગલું સમયસર રોગની ઓળખ કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
